Γιώργος Τσεμπερόπουλος (πρόεδρος Ελληνικής Ακαδημίας Κινηματογράφου)
«Πάντα παθιασμένος θεατής»
1974. Πρώτο φεστιβάλ μετά τη χούντα. Τα «Μέγαρα», που είχαμε γυρίσει με τον Σάκη Μανιάτη, είχαν βγει παράνομα από την Ελλάδα και είχαν παιχτεί στο «Φόρουμ» του Φεστιβάλ Βερολίνου. Ηταν ένας θρίαμβος. Λίγο μετά έπεσε η χούντα και η ταινία παίχτηκε στη Θεσσαλονίκη. Δεν είναι μόνο τα βραβεία που πήραμε.
Είκοσι τεσσάρων χρόνων τότε, δεν είχα καν πάει στην Αμερική να σπουδάσω σινεμά, πώς να ξεχάσω την αίθουσα να πάλλεται μαζί με την ταινία, τον κόσμο να συμμετέχει, ακόμα και να γελάει; Βγαίνοντας από το θεωρείο, ο πρώτος άνθρωπος που όρμησε πάνω μου, πριν και από τον Διαγόρα Χρονόπουλο και τον Ηρακλή Παπαδάκη, ήταν ο Φούντας. Ετσι εξηγείται η φωτογραφία που βρήκατε.
Επιστρέφοντας από Αμερική μετά από εφτά χρόνια, η σχέση μου με το φεστιβάλ εξελίχθηκε θερμή. Σαν θεατής, όμως. Οι ταινίες μου, ο «Ξαφνικός έρωτας», το «Αντε γεια», δεν συμμετείχαν, έτσι ήθελαν οι διανομείς, είχε δημιουργηθεί το κλίμα ότι αν πας στο φεστιβάλ, κινδυνεύεις να μην πας καλά εμπορικά.
Αλλά δεν έλειψα ποτέ από τη Θεσσαλονίκη, μου άρεσε να βλέπω τις ελληνικές ταινίες μαζεμένες, ακόμα και με τον ανταγωνισμό -των άλλων- παθιαζόμουνα. Μέχρι που φτάσαμε σε έκτροπα, να μην μπορείς να δεις ταινία γιατί έκραζε ο εξώστης. Ηταν αναπόφευκτο, προχωρώντας προς την Ευρώπη, να κάνουμε ένα φεστιβάλ διεθνές. Μεγάλο βήμα. Τότε ήταν που δεν έχασα διοργάνωση για διοργάνωση, γιατί ακόμα κι εγώ μάθαινα σινεμά, ο ανεξάρτητος αμερικάνικος κινηματογράφος, που έφερε ο Εϊπίδης, ήταν το πάθος μου.
Είμαι πολύ περήφανος για τη θητεία μου στο Δ.Σ. του φεστιβάλ τα τελευταία τέσσερα χρόνια. Από την πρώτη στιγμή με Αρβανίτη, Κυριακίδη και τους άλλους, δυο αρχές είχαμε. Πρώτον, να υπηρετήσουμε τον νόμο που υπήρχε και ό,τι σκέψεις για τυχόν αλλαγές είχαμε να τις υποβάλουμε στο ΥΠΠΟ στο τέλος της θητείας μας. Και δεύτερον, να σκεφτόμαστε μόνο τα ανταγωνιστικά φεστιβάλ της Ευρώπης, τι φεστιβάλ θα θέλαμε ως Ευρωπαίοι πολίτες. Ο Εϊπιδίς το κράτησε όρθιο στην περίοδο της κρίσης, ένας άθλος. Εμείς έπρεπε να ανέβουμε. Με σκληρή δουλειά και συναίνεση.
* «Μέγαρα», 1974, βραβείο Αρτιότερης Παραγωγής και βραβείο Κοινού
Σωτήρης Γκορίτσας (σκηνοθέτης)
«Πραγματικό βραβείο είναι ο στοιχειώδης διάλογος με το κοινό»
Πρώτο βραβείο Καλύτερης Ταινίας και στις δύο πρώτες ταινίες ενός εντελώς άσχετου με την ελληνική κινηματογραφία αλεξιπτωτιστή; Θα ήμουν αχάριστος αν δεν έλεγα ότι χρωστάω πολλά στο Φεστιβάλ Θεσσαλονίκης και στη διεύθυνσή του το μακρινό 1990 και 1993. Δύο διαδοχικά βραβεία στις δύο πρώτες δουλειές μου έκαναν ευκολότερο –όχι εύκολο– να συγκεντρώσω τα χρήματα ώστε οι επόμενες ταινίες μου να προσεγγίσουν αυτό που είχα φανταστεί.
Εκείνο, όμως, που πραγματικά χρωστάω στο Φεστιβάλ Θεσσαλονίκης είναι πολύ σημαντικότερο. Εξαιτίας αυτών των βραβεύσεων μου δόθηκε η ευκαιρία να γνωρίσω τα περισσότερα κινηματογραφικά φεστιβάλ ανά τον κόσμο. Και μαζί, τους απανταχού φεστιβαλιστές. Εναν κόσμο τον οποίο αγνοούσα. Με ανταγωνισμούς, εντάσεις, τρικυμίες, πολλές φορές σε μια κουταλιά νερό. Εναν «περί την τέχνη» κόσμο, ο οποίος, για να το πω ευγενικά, δεν ήταν κι ο κόσμος που πέθαινα να έχω παρέα μου. Πολύ περισσότερο να προσανατολίσω τις ταινίες μου στο πώς θα βραβευτούν από αυτόν.
Φεστιβάλ και βραβεία με βοήθησαν να καταλάβω ότι το «δύσκολο και ανεκτίμητο Εύγε», για το οποίο με ζάλιζε από μικρό ο πατέρας μου, δεν θα μπορούσε ποτέ να είναι ένα χρυσό αγαλματίδιο, το οποίο σου απονέμουν κάτι άγνωστοί σου τύποι από τα πέρατα της Γης, με ποιος ξέρει τι απίθανη ιδέα στο κεφάλι τους για την Ελλάδα. Καλοσύνη τους, βέβαια, να ’ναι καλά οι άνθρωποι, όμως για εμένα το πραγματικό βραβείο είναι στη χώρα που ζεις να κάνεις την ταινία που εσύ θες και να καταφέρεις με αυτήν να αποσπάσεις για λίγο τους συμπολίτες σου από την καρικατούρα «σύγχρονης ζωής» που βλέπουν στην τηλεόραση.
Να αποκαταστήσει η ταινία σου τον στοιχειώδη διάλογο με αυτούς, και όχι μόνο με τα υποψιασμένα φεστιβαλικά κοινά, για το τι είναι αυτό που πραγματικά ζούμε – παρά το ότι ξέρεις ότι η χώρα σου θα συνεχίσει, με την απουσία λογικής και την αγάπη στον υπερρεαλισμό, τις παραισθήσεις της με νταούλια, ζουρνάδες και κωλοτούμπες. Ή, πιο πρόσφατα, με το παραμύθι ότι τα «Αρχαία» και οι «διεθνείς παραγωγές» στα νησιά μας είναι σύγχρονος ελληνικός πολιτισμός -οι γνωστές αυταπάτες, δηλαδή, που κανένα φεστιβάλ και κανένα βραβείο δεν μπορεί να αντιπαλέψει.
* «Δέσποινα», 1990, Βραβείο Καλύτερης Ταινίας Μικρού Μήκους, «Απ’ το χιόνι», 1993, Χρυσός Αλέξανδρος στο Διεθνές Διαγωνιστικό Τμήμα του φεστιβάλ
