Τρεις υπερήρωες που… δεν υπάρχουν και ο υπέροχος Βίνσεντ βαν Γκογκ

Σαν ο Χίτσκοκ να σκηνοθετούσε τους «Avengers» μοιάζει η νέα ταινία τού, χαρακτηριστικά άνισου στην καριέρα του, Σιάμαλαν, πράγμα εξαιρετικά απολαυστικό μέχρι την κορύφωση, όπου ο σκηνοθέτης/σεναριογράφος αποδεικνύει ότι πάσχει κι ο ίδιος, όπως οι ήρωές του, από το Σύνδρομο του Θεού. 

Glass ★★★☆☆

(ΗΠΑ, 2019, 129’) 

• σκηνοθεσία: Μ. Νάιτ Σιάμαλαν 
• ηθοποιοί: Τζέιμς ΜακΑβόι, Μπρους Γουίλις, Σάμιουελ Λ. Τζάκσον, Σάρα Πόλσον, Ανια Τέιλορ Τζόι 

Το «Glass», εξ αρχής φιλόδοξο, αποτελεί sequel σε δύο ταινίες ταυτόχρονα: στο «Split» του 2016 και στην, ίσως καλύτερη δουλειά του Σιάμαλαν, το κλασικό «Unbreakable» του 2000. Τρεις εβδομάδες μετά τα συμβάντα του «Split», τρεις «ξεχωριστοί» άνδρες βρίσκονται περιορισμένοι σε δωμάτια υψίστης ασφαλείας στο Νοσοκομείο Ρέιβεν Χιλ στη Φιλαδέλφεια: ο «Διχασμένος» Κέβιν με τις 23 προσωπικότητες, ο «Αφθαρτος» Ντέιβιντ Νταν που έχει, πια, αναλάβει ρόλο τιμωρού μ’ έναν δικό του ηθικό κώδικα και τη βοήθεια του γιου του και ο Ελάιζα Πράις, ο Κύριος Γκλας, του οποίου το εξέχον πνεύμα είναι σε φαρμακευτική καταστολή (ή μήπως όχι;). Η ψυχίατρος Ελι Στέιπλ έχει λίγες μέρες περιθώριο να πείσει τους τρεις άνδρες ότι δεν έχουν ξεχωριστές, υπεράνθρωπες ικανότητες, αλλά ότι η συμπεριφορά τους οφείλεται σε τραύματα του παρελθόντος: υπερήρωες δεν υπάρχουν. 

Πασπαλίζοντας τη δράση του με μικρά, αποκαλυπτικά flash backs, ο Σιάμαλαν περιορίζει την ταινία του μέσα στα εγκαταλελειμμένα δωμάτια και τους διαδρόμους του νοσοκομείου, με μια μαγευτική αισθητική που μοιάζει σαν οι Ολλανδοί ζωγράφοι να έκαναν κόμικς και με μεγάλες σεκάνς διαλόγων, «ψυχανάλυσης», ελλοχεύουσας αγωνίας που ξετυλίγεται ήσυχα, ήρεμα, σχεδόν σιωπηλά: η ταινία δεν κάνει κινήσεις επίδειξης ισχύος, έχει την οξυδέρκεια να επενδύσει στον μύθο των ηρώων που ήδη έχει συστήσει. Η καρδιά της συντάσσεται με το fanboy που είναι ο Σιάμαλαν, η διάκριση καλού και κακού μπερδεύεται πανέξυπνα μεταξύ μεταφυσικής, ψυχοπαθολογίας και λογικής και το χιούμορ βρίσκεται, ατίθασο και παιχνιδιάρικο, σε κάθε γύρισμα της δράσης. Ο ρόλος της υπέροχης Σάρα Πόλσον είναι μόνο σχηματικός, αλλά οι τρεις άνδρες πρωταγωνιστές είναι ο ένας πιο διασκεδαστικός από τον άλλο, ο Τζέιμς ΜακΑβόι με πιο επιλεκτικές (απ’ ό,τι στο εξαντλητικό «Split») μεταμορφώσεις στην οθόνη, άρα και πιο fun, ο Μπρους Γουίλις ακόμα διαβολεμένα σέξι χωρίς να κάνει τίποτα κι ο Σάμιουελ Λ. Τζάκσον να προκαλεί νευρικότητα ή νευρικό γέλιο και μόνο με την ακίνητη παρουσία του. 

Μέχρι το φινάλε, την κορύφωση της ιστορίας, όπου ο Σιάμαλαν εγκαταλείπει κάθε ίχνος «σεμνότητας» και στήνει ένα meta δοκίμιο, ναρκισσευόμενο και διδακτικό, για τη δημιουργία των υπερηρώων στη συλλογική ποπ κουλτούρα (που, φυσικά, χρεώνεται στον ίδιο), αλλά και για το δικό του σινεμά που κάποιοι, ανόητοι, δεν αγάπησαν αρκετά, που υποδαυλίζει την πλοκή και προδίδει την ώς τότε διασκέδαση. 

ODEON ESCAPE ΙΛΙΟΝ, ODEON STARCITY, TOWN CINEMA, VILLAGE MALL, VILLAGE PARK ΡΕΝΤΗ, VILLAGE ΑΓ. ΔΗΜΗΤΡΙΟΣ, VILLAGE ΠΑΓΚΡΑΤΙ, VILLAGE ΦΑΛΗΡΟ, WEST CITY ΠΕΡΙΣΤΕΡΙ, ΑΕΛΛΩ CINEMAX, ΑΘΗΝΑΙΟΝ ΑΜΠΕΛΟΚΗΠΟΙ, ΑΛΕΞΑΝΔΡΑ ΚΑΛΛΙΘΕΑ, ΖΕΑ, ΚΗΦΙΣΙΑ CINEMAX, ΛΑΜΠΡΟΣ ΚΩΝΣΤΑΝΤΑΡΑΣ, NANA CINEMAX, ΟΝΑΡ, ΣΙΝΕ ΑΝΟΙΞΙΣ, 3 ΑΣΤΕΡΙΑ Ν. ΗΡΑΚΛΕΙΟ, ΦΟΙΒΟΣ 

Στην πύλη της αιωνιότητας ★★★☆☆

(At eternity’s gate, Ελβετία, Ην. Βασίλειο, Γαλλία, ΗΠΑ, Ιρλανδία, 2018, 111’) 

• σκηνοθεσία: Τζούλιαν Σνάμπελ 
• ηθοποιοί: Γουίλεμ Νταφό, Μαντς Μίκελσεν, Οσκαρ Αϊζακ, Ρούπερτ Φρεντ, Εμανουέλ Σενιέ 

Ο Τζούλιαν Σνάμπελ («Το σκάφανδρο και η πεταλούδα») αποτίνει φόρο τιμής στον Βίνσεντ βαν Γκογκ με μια ταινία σε κάθε της πόρο ιμπρεσιονιστική, ακόμα και στην ανυπέρβλητη ερμηνεία του Γουίλεμ Νταφό. 

Το φιλμ παρακολουθεί την πορεία του ζωγράφου, απ’ όταν εγκαταστάθηκε στη γαλλική Αρλ σε αναζήτηση ενός διαφορετικού, αποκαλυπτικού φωτός, μέχρι το μυστηριώδες τέλος της ζωής του, στο οποίο ο Σνάμπελ δίνει τη δική του εκδοχή. Η αφήγηση δεν είναι αυτή μιας συμβατικής βιογραφίας, αντίθετα, σεναριακά σκαλοπάτια αποτελούν οι πίνακες που ο Βαν Γκογκ έκανε στην Αρλ, κάποιοι από τους διασημότερούς του: εκείνοι δημιουργούν την αφήγηση και μεταφέρουν το συναίσθημα. 

Αυτή είναι η ταινία ενός εικαστικού καλλιτέχνη (όπως είναι ο Σνάμπελ, περισσότερο από κινηματογραφικός σκηνοθέτης), ενός ορμητικού δημιουργού που εξερευνά μαζί την εξυψωτική και καταστροφική εξουσία της έμπνευσης και της καινοτομίας. Με την ίδια λογική, ο Νταφό (Βραβείο Ερμηνείας στο Φεστιβάλ Βενετίας), υπερβαίνοντας εύκολα την ηλικιακή αναληθοφάνεια (ο Βαν Γκογκ ήταν 35 όταν πήγε στην Αρλ), δίνει μια ερμηνεία που παραβλέπει τον ρεαλισμό χάρη της φυσικότητας, σπαρακτική με όλη την τραγωδία της απορίας, μιας υπαρξιακής αγωνίας να κάνει κατανοητά όσα σ’ εκείνον φαίνονται αυτονόητα. Καθώς η εξιστόρηση δεν στηρίζεται σε μια ξεκάθαρη δομή, η ταινία στις δυο ώρες της κυλά με μια αισθητική και σεναριακή επαναληπτικότητα, αφήνοντας όμως στο τέλος της την αίσθηση του μεγαλείου, της παρεξηγημένης ιδιοφυΐας και μιας μεγάλης τρυφερότητας. 

NOVACINEMA ODEON ΓΛΥΦΑΔΑ, NOVACINEMA ODEON ΜΑΡΟΥΣΙ, ODEON ΟΠΕΡΑ, ΝΙΡΒΑΝΑ 

Στους διαδρόμους ★★½☆☆☆

(In den gängen, Γερμανία, 2018, 125’) 

• σκηνοθεσία: Τόμας Στούμπερ 
• ηθοποιοί: Φραντς Ρογκόφσκι, Σάντρα Χίλερ 

Ο Κρίστιαν, εσωστρεφής, πρόσφατα άνεργος, πιάνει δουλειά σ’ ένα μεγάλο πολυκατάστημα: γεμίζει τα ράφια, τακτοποιεί προϊόντα, φτάνει να χειρίζεται το ανυψωτικό μηχάνημα. Η ζωή του κυλά «στους διαδρόμους» της κοινωνίας, καθώς μαθαίνει τη δουλειά από τον sui generis Μπρούνο κι ερωτεύεται τη γλυκιά αλλά παντρεμένη Μάριον. Βραβευμένη στο Βερολίνο και τις Νύχτες Πρεμιέρας, η νέα ταινία τού («Teenage Angst») Τόμας Στούμπερ κερδίζει το ενδιαφέρον όσο ξετυλίγεται ως ένα αδέξιο, αφοπλιστικό ρομάντζο σ’ ένα σύμπαν όπου οι άνθρωποι είναι κι αυτοί χρηστικά αντικείμενα στοιβαγμένα σε ράφια. Οσο αξιοποιεί τη λάμψη της («Τόνι Ερντμαν») Χίλερ και το αλλόκοτο κι εκφραστικό πρόσωπο του Ρογκόφσκι. Καθώς, όμως, στην πορεία της, προχωράει σε μια αλληγορική σύνδεση με την παλιά και νέα Γερμανία, τις πληγές του παρελθόντος και την εθνική μοναξιά μιας ακόμα διχασμένης χώρας, χάνει τη χάρη και τη γοητεία της σε αδιέξοδους αφηγηματικούς διαδρόμους. 

Κάτω από το δέντρο ★★½☆☆☆

(Undir trénu, Ισλανδία, Πολωνία, Δανία, Γερμανία, Γαλλία, 2017, 89’) 

• σκηνοθεσία: Χάφσταϊν Γκούναρ Σίγκουρντσον 
• ηθοποιοί: Στάινμπορ Ρόαρ Στάινμπορσον, Εντα Μπιοργκβινσντότιρ 

Ο Ατλι αναγκάζεται να επιστρέψει στο πατρικό του: η γυναίκα του, η Ασα, τον πιάνει στα πράσα, ενώ εκείνος βλέπει ένα βίντεο όπου κάνει σεξ με μια παλιά του κοπέλα. Καθώς ο Ατλι προσπαθεί να μαζέψει τα κομμάτια της διαλυμένης ζωής του και να συνεχίσει να βλέπει τη μικρή του κόρη, οι γονείς του, τραυματισμένοι από την «απουσία» του άλλου τους γιου, βρίσκονται σε διαρκή διαμάχη με το ζευγάρι των γειτόνων τους, έναν πόλεμο που θα κορυφωθεί σε μοιραία αντίποινα. 

Ισλανδική κοινωνική κωμωδία, στηριγμένη γύρω από το ανέκφραστο, μαγνητικό πρόσωπο του πρωταγωνιστή της και τη δομή μιας κοινωνίας που δεν μιλά ποτέ για όσα έχουν στ’ αλήθεια σημασία. Ιδιοσυγκρασιακή και πικρά αστεία, εκτροχιάζεται σ’ ένα… λουθηρανικό φινάλε ενοχής, τιμωρίας κι εξιλέωσης, πληθωρικής βίας και τραγικής ειρωνείας, που σε καμία περίπτωση δεν εκπορεύεται από τη δράση, εκτός, ίσως, αν είσαι Ισλανδός. 

Αστερίξ: Το μυστικό του μαγικού ζωμού ★★½☆☆☆

(Astérix: Le secret de la potion magique, Γαλλία, 2018, 85’) 

• σκηνοθεσία: Αλεξάντρ Αστιέ, Λουί Κλισί 
• με τι φωνές των: Κριστιάν Κλαβιέ, Γκιγιόμ Μπριά | στα ελληνικά: Γιάννης Υφαντής, Κώστας Δαρλάσης, Τόνια Σωτηροπούλου, Θοδωρής Κουτσογιαννόπουλος 

Επειτα από ένα μικρό ατύχημα, ο δρυΐδης Πανοραμίξ συνειδητοποιεί τη θνητότητά του κι αποφασίζει, με τη βοήθεια του Αστερίξ, του Οβελίξ και του Ιντεφίξ, ν’ αναζητήσει ανάμεσα στους εκπαιδευόμενους νεαρούς δρυΐδες της Γαλατίας τον διάδοχό του και να του διδάξει τη συνταγή του μαγικού ζωμού που χαρίζει, σε όποιον τον πιει, υπεράνθρωπη δύναμη. Αρκετά αλλαγμένη από το αντίστοιχο κόμικς, με τη «νεοφεμινιστική» προσθήκη ενός πανέξυπνου μικρού κοριτσιού, αλλά χωρίς το οξυδερκές κοινωνικό χιούμορ που χαρακτηρίζει την παράδοσή του, ο νέος κινηματογραφικός «Αστερίξ» θα κάνει τους μικρούς θεατές να περάσουν θαύμα, αλλά δεν θα προκαλέσει το ενδιαφέρον των ενηλίκων, ειδικά των fans. 

Περιμένοντας τη νονά 

(Ελλάδα, 2019, 96’) 

• σκηνοθεσία: Νίκος Ζαπατίνας 
• ηθοποιοί: Θανάσης Τσαλταμπάσης, Λευτέρης Ελευθερίου, Demy, Κατερίνα Παπουτσάκη 

Νέα κωμωδία από τον Νίκο Ζαπατίνα, μια πενταετία μετά το «Στα καλά καθούμενα», μοιάζει τόσο σίγουρη ότι θα κάνει πολλά εισιτήρια, που δεν προσπαθεί καν να κρατήσει τα προσχήματα μιας στοιχειωδώς δουλεμένης ταινίας. 

Ο Ηρακλής (Τσαλταμπάσης) κι ο Αγησίλαος (Ελευθερίου) είναι δυο καλόκαρδοι losers, παιδιόθεν φίλοι, τους οποίους η ζωή οδηγεί στην όμορφη Νάξο, όπου η νονά του πρώτου είναι στα τελευταία της. Εκεί θα φτάσουν κι η νεαρή Φαίδρα (Demy) με τον Γερμανό φίλο της, πρόθυμοι για ελληνικές διακοπές, παρά τους φόβους της προστατευτικής μητέρας της Φαίδρας, της Ερμιόνης (Παπουτσάκη), που παρακολουθεί με αγωνία από την Κολονία όπου ζει. 

Χοντροκομμένο σλάπστικ χωρίς νόημα και χωρίς ειρμό, «παλιομοδίτικο» χιούμορ, αν παλιομοδίτικο νοείται το εγκληματικά συντηρητικό (πολύ περισσότερο από τις παλιές ταινίες του Φίνου που μιμείται), μια «τουριστική» ταινία στη Νάξο παρότι είναι γυρισμένη με διαρκή συννεφιά και αέρα στο background, με τη γλυκούλα Demy-βοτανολόγο να διατηρεί το ίδιο, ένα, ύφος, απορημένης δυσαρέσκειας σ’ ολόκληρη την ταινία, τον Ελευθερίου να παίζει σαν να αυτοσαρκάζεται (αλλά όχι) και τον Τσαλταμπάση να στοχεύει σ’ έναν Βουτσά αλλά να καταλήγει να παίζει τόσο σπασμωδικά σαν να του συμβαίνει κάτι κακό, κι όλα αυτά σ’ ένα σενάριο γραμμένο πιο γρήγορα απ’ όσο διαρκεί η ταινία.