Σκοτεινό και άγριο -αντί χαρούμενο και αισιόδοξο ως θα όφειλε- ήταν το ωραίο πρωτοχρονιάτικο βερντιανό γκαλά που πρόσφερε η ΚΟΑ υπό τον Μίλτο Λογιάδη στους Αθηναίους οπερόφιλους στο κρατικό Μέγαρο Μουσικής (30/12/2016).
Η αιτία προφανής: η επιλογή να φιλοξενηθούν ένας βαρύτονος και μία υψίφωνος αλλ’ όχι και ένα τενόρος, μοιραία περιόρισε το ρεπερτόριο των διαθέσιμων αποσπασμάτων σε αποσπάσματα αριών για σκληρούς ή αρνητικούς χαρακτήρες. Βεβαίως το γκαλά δεν στερήθηκε ενδιαφέρον: το αντίθετο μάλιστα!
Ομως, αναπόδραστα, οι διαθέσεις που κυριάρχησαν ήταν πατρικής αγάπης, απαγορεύσεων, οργής, μίσους, φόβου, εκδίκησης… Αυτές είναι οι δυνατότητες που παρέχουν οι γνωστές, απαρέγκλιτα στερεοτυπικές συμβάσεις της βερντιανής όπερας και όχι άλλες. Απλώς, είτε από άγνοια, είτε από αδιαφορία, όποιος αυτός που έκανε τις κρίσιμες επιλογές αγνόησε την ειδική, γιορτινή περίσταση.
Το κοινό που κατέκλυσε τη μεγάλη αίθουσα άκουσε γνωστές και αναμενόμενες σκηνές, άριες και ντουέτα για βαρύτονο και υψίφωνο από τις όπερες «Σιμόνε Μποκανέγκρα» (σκηνή και ντουέτο Δόγη – Αμέλιας από την Α΄ Πράξη), «Ενας χορός μεταμφιεσμένων» (σκηνή Αμέλιας – Ρενάτο, άριες Αμέλιας και Ρενάτο από την Α΄ Πράξη), «Αττίλας» (σκηνή και άρια Αέτιου από τη Β΄ Πράξη), «Ο τροβαδούρος» (καβατίνα Λεονόρας από την Α΄ Πράξη, ντουέτο Κόμη ντι Λούνα – Λεονόρας από την Δ΄ Πράξη) και «Οθέλλος» (άρια Ιάγου από τη Β΄Πράξη, άρια Δεισδαιμόνας από την Δ΄ Πράξη). Επίσης, στην αρχή των δύο μερών της συναυλίας προτάθηκαν η δημοφιλής εισαγωγή «Δύναμη του πεπρωμένου» και -στιγμή ευπρόσδεκτης ποικιλίας!- η εισαγωγή στην «Ιωάννα της Λωρραίνης».
Οι δύο ακμαίοι λυρικοί τραγουδιστές, από τις υγιέστερες και πιο ρωμαλέες φωνές που διαθέτει σήμερα η ΕΛΣ, πρόσφεραν ωραίες, στιλιστικά εύστοχες βερντιανές ερμηνείες, δίνοντας ολόκληρο τον εαυτό τους μέσα από χείμαρρους χορταστικού, τεχνικά σωστού, εκφραστικά πληθωρικού τραγουδιού. Φανερά ισοδύναμοι όσον αφορά τις κορυφωματικές εξάρσεις δυναμικής, με μεστές φωνές που είχαν ερεθιστικά διακριτές χροιές, εκφραστικά άμεσοι, άνετοι και γεμάτοι αυτοπεποίθηση, σαγήνευσαν εύκολα το ακροατήριο.
Η Τσέλια Κοστέα μας πρόσφερε περισσή απόλαυση με το καλοφραζαρισμένο, αισθησιακό τραγούδι της και την ευαίσθητη ανταπόκρισή της στις μεταπτώσεις της βερντιανής μουσικής δραματουργίας. Επενδύοντας σε αδιάλειπτα στεντόρεια φωνητική εκφορά, ο Δημήτρης Πλατανιάς -ειδικά στο ζοφερό «Credo» του Ιάγου!- προκάλεσε παραληρηματική ανταπόκριση του κοινού!
d, dvd, βιβλίο
Νικόλαος Βεργωτής / Τα μουσικά μας ιδρύματα / Η ιστορία μιας πεντηκονταετίας [1871-1924]
- Επιμέλεια: Γιάννης Μπελώνης, Γιάννα Παπαγεωργακοπούλου. Ελληνική Μουσικολογική Βιβλιοθήκη – Πηγές 1. (Ιόνιο Πανεπιστήμιο, Τμήμα Μουσικών Σπουδών, Εργαστήριο Ελληνικής Μουσικής. Εκδόσεις Orpheus – Π. Νικολαΐδου, Αθήνα 2016).
Η άγονη, εν πολλοίς αδιάβατη έρημος της αδιαφορίας για την εγχώρια μουσικής ζωή κρατά ή έχει καταπιεί ανεπανόρθωτα μεγάλο μέρος της ιστορίας του πολιτιστικού βίου στους δύο αιώνες της σύγχρονης Ελλάδας.
Ωστόσο, κατά καιρούς, η τύχη και η εργατικότητα κάποιων μουσικολόγων βοηθούν στην ανάκτηση ψηφίδων, ενίοτε και τεράστιων εκτάσεων της χαμένης εικόνας! Η προτεινόμενη έκδοση φέρνει στο φως 88 άγνωστα, μέχρι στιγμής αναξιοποίητα δημοσιεύματα του συνθέτη, μουσικοκριτικού και λογοτέχνη Νικολάου Βεργωτή (1897-1971) στο έντυπο «Ελληνικός Ταχυδρόμος» του εξαμήνου 16/11/1928-7/5/1929.
Υπό τον γενικό τίτλο «Τα μουσικά μας ιδρύματα. Η ιστορία μιας πεντηκονταετίας», τα πολύτιμα αυτά κείμενα φωτίζουν πλείστα σημεία της ελληνικής μουσικής ζωής, ειδικά στις πρώτες, κρίσιμες δεκαετίες του 20ού αιώνα.
Καθώς ο Βεργωτής υπήρξε κατά τον Μεσοπόλεμο φίλος και συνοδοιπόρος του Γεωργίου Λαμπελέτ, τα κείμενα παραθέτουν οργανωμένα και εκτεταμένα τις απόψεις του ενός εκ των τριών ισχυρών πόλων -οι άλλοι ήταν το Ωδείο Αθηνών και ο Γεώργιος Νάζος και ο Μανώλης Καλομοίρης με τον κύκλο του- που κυριάρχησαν και ρύθμισαν τα της μουσικής ζωής κατά την περίοδο 1900-1950.
Εντοπισμένη από τη μουσικολόγο Γιάννα Παπαγεωργακοπούλου στην αθηναϊκή εφημερίδα, η μελέτη του Βεργωτή αποτελεί εξαιρετικό βοήθημα για τον μουσικολόγο που ασχολείται με την ιστορία της νεοελληνικής μουσικής ζωής, αλλά και για τον ιστορικό που εξετάζει τη νεοελληνική κοινωνία της περιόδου 1900-1940.
Ταυτόχρονα προσφέρει μια ασυζητητί συναρπαστική εμπειρία/ταξίδι στον φιλέρευνο φιλόμουσο που ενδιαφέρεται για την ελληνική μουσική και το ιστορικό πλαίσιο μέσα στο οποίο αυτή δημιουργήθηκε και εξελίχθηκε στο πρώτο μισό του 20ού αιώνα. Η έκδοση περιλαμβάνει χρηστικό, αναλυτικό ευρετήριο κύριων ονομάτων (ελληνικό, λατινικό).
