Μαγευτικές χορδές δονούν την Υδρα

Ακόμη ένα πλούσιο μουσικό καλοκαίρι πρότεινε για έκτη συνεχή χρονιά το Φεστιβάλ Μουσικής Δωματίου Σαρωνικού, περιλαμβάνοντας φέτος για πρώτη φορά και τα Κύθηρα.

Στο διάστημα 28/7 έως 9/8/2016, δέκα διεθνώς καταξιωμένοι μουσικοί επισκέφτηκαν για πολλοστή φορά την Ελλάδα και έδωσαν οκτώ συναυλίες μουσικής δωματίου υψηλής ποιότητας, προσφέροντας σε ελληνικό κοινό και ξένους επισκέπτες των νησιών άριστες ερμηνείες έργων μουσικής δωματίου.

Ο συγκεκριμένος θεσμός ιδρύθηκε από τον Ελληνα βιολιστή Γιάννη Αγρανιώτη και τον Αυστραλό σολίστ βιόλας Φράνσις Κέφορντ που παραμένουν και καλλιτεχνικοί διευθυντές του έως σήμερα. Τις συναυλίες δίνει το μουσικό σύνολο «Λεοντάρι» («Leondari» Ensemble), που απαρτίζεται από διεθνούς κύρους μουσικούς προερχόμενους από Ευρώπη, Βόρεια Αμερική και Αυστραλία.

Τα μέλη του συμμετέχουν σε κορυφαία μουσικά σύνολα παγκοσμίως, όπως η Συμφωνική Ορχήστρα του Λονδίνου, η Φιλαρμονική του Βερολίνου, το ARC Ensemble, η Αγγλική Ορχήστρα Δωματίου και το Πιάνο Τρίο της Βιέννης.

Η φετινή διοργάνωση υλοποιήθηκε υπό την αιγίδα των Δήμων Πόρου, Υδρας, Σπετσών, Τροιζηνίας-Μεθάνων και Κυθήρων, με χορηγία της Πρεσβείας της Ομοσπονδιακής Δημοκρατίας της Γερμανίας.

Οι δέκα μουσικοί παρουσίασαν έργα 18ου, 19ου και 20ού αιώνα. Ειδικά φέτος, δόθηκαν μόνον συνθέσεις για έγχορδα ενώ άλλες χρονιές σημαντική ήταν η παρουσία του πιάνου. Αξονας των προγραμμάτων τους ήταν συνθέσεις για κουιντέτο εγχόρδων: ξεκίνησαν από αυτές του Μότσαρτ, ο οποίος εξέλιξε αποφασιστικά τη μορφή αυτή, συνέχισαν με Μπετόβεν και Μέντελσον και κατέληξαν στον Μπραμς.

Εκτός αυτών παρουσιάστηκαν έργα για κουαρτέτο εγχόρδων των Μπετόβεν, Λέος Γιάνατσεκ και Αντον Βέμπερν, καθώς επίσης ντούο για έγχορδα των Ζολτάν Κόνταλι και Μπουχουστάβ Μαρτινού. Οι συναυλίες στην Υδρα πραγματοποιήθηκαν με την ευγενική υποστήριξη του Ηρακλή Κόντου, στη μνήμη της φιλόμουσης συζύγου του Τερέζας Κόντου.

Φιλοξενήθηκαν στον ευρύχωρο εκθεσιακό χώρο του ξενοδοχείου «Μπρατσέρα», ένα καλαίσθητα αναπαλαιωμένο βιομηχανικό κτίριο του των μέσων του 19ου αιώνα, που κάποτε στέγαζε εργοστάσιο σφουγγαριών. Παρακολουθήσαμε τη μεγάλης διάρκειας συναυλία που δόθηκε εκεί στις 30/7/2016, αποκομίζοντας μέγιστη απόλαυση και άριστες εντυπώσεις.

Το ερωτικό μανιφέστο του Γιάνατσεκ

Το πρόγραμμα περιλάμβανε τρία τελείως διαφορετικά έργα, τόσον από άποψη στιλιστική όσο και εκφραστικά. Ξεκίνησε με το «Κουαρτέτο αρ.2, Προσωπικές επιστολές» (1928) του Λέος Γιάνατσεκ, έργα του οποίου ουδέποτε ή σπανίως παίζονται στη χώρα μας, παρ’ ότι στη Δύση έχουν προ πολλού ενταχθεί στο βασικό ρεπερτόριο. Πρόκειται για ένα θερμό μουσικό μανιφέστο ανολοκλήρωτου έρωτα του 74χρονου Τσέχου δημιουργού προς κατά πολύ νεότερή του παντρεμένη γυναίκα.

Αληθινό ξεχείλισμα ψυχής, περιέχει μουσική εμμονικής επαναληπτικότητας, ακραίας συγκινησιακής φόρτισης και εκφραστικής αμεσότητας που αγγίζουν τα όρια της φραστικής εξομολόγησης. Με επικεφαλής τον εξαίρετο Σέρβο βιολιστή Μπογκντάν Μπόζοβιτς, οι Μπέντζαμιν Μπόουμαν (β΄βιολί), Φράνσις Κέφορντ (βιόλα) και Αριελ Μπαρνς (τσέλο), πρόσφεραν μια συναρπαστική εκτέλεση φλογερού πάθους, που υποστήριξε τέλεια την ιδιόφωνη γραφή του συνθέτη.

Η ανάγνωσή τους διέθετε αψεγάδιαστα ορθοτονικό παίξιμο, ολόψυχη, αβίαστη απόδοση της μοντερνιστικής, γωνιώδους φραστικής, καίρια ζυγιασμένες, τεταμένες στίξεις, ευαίσθητες φωτοσκιάσεις δυναμικής, άριστη απόδοση των ηχοχρωματικών εκλεπτύνσεων της γραφής, τρυφερότητα, άριστη αντίληψη της κυκλικής δραματουργίας του έργου. Οι εκλεκτοί μουσικοί έπαιξαν εναλλάξ αμφότερα τα κουαρτέτα του Γιάνατσεκ σε πέντε από τις συνολικά οκτώ συναυλίες.

Οι ίδιοι, αλλά με επικεφαλής τον Αμερικανοκαναδό Μπέντζαμιν Μπόουμαν, ερμήνευσαν ακολούθως το «Κουαρτέτο σε σι ύφεση μείζονα», αρ.13, έργο 130 του Μπετόβεν, επιλέγοντας το δεύτερο φινάλε που έγραψε ο συνθέτης, αφού το εκτενές αρχικό -η «Μεγάλη φούγκα»- εκδόθηκε ξεχωριστά. Πρόκειται για έργο αφαιρετικό, εγκεφαλικό, με λιγοστά στηρίγματα μελωδικής γραφής, επικεντρωμένο πυρετωδώς στην πλήρη εκδίπλωση της πλοκής μεταξύ δομής και αρμονίας.

Προσαρμόζοντας ανάλογα το παίξιμό τους, οι τέσσερις μουσικοί πρόσφεραν μιαν αυστηρή, πειθαρχημένα ομαδική ανάγνωση, που, όμως, ουδέποτε κατέληξε σχολαστική ή «ακαδημαϊκή», ούτε υπολειπόταν σε λάμψη, ένταση και ορμή.

Ακριβής συντονισμός, διαφάνεια ήχου και προσεγμένη οργάνωση της παραγραφοποίησης υποστηριγμένη από μετρημένες στίξεις και ζυγιασμένες διαβαθμίσεις δυναμικής υποστήριξαν ιδανικά το πυκνό συντακτικό της γραφής, ενώ επί μακρόν σταθερές εντάσεις και ταχύτητες εξασφάλισαν σφριγηλό, συνεκτικό ειρμό δίχως «κοιλιές». Την ανάγνωση γλύκαναν οι ανάλαφρες, λυρικές αποδώσεις του φευγαλέου «Presto» και του «ουγγαρέζικου» καταληκτικού «Allegro».

Η συναυλία ολοκληρώθηκε εύστοχα και εκτονωτικά με το «Κουιντέτο για έγχορδα αρ.2» (με δύο βιόλες) του Μπραμς. Επικεφαλής ήταν και πάλι ο Μπόζοβιτς, ενώ συμμετείχε ο κορυφαίος Καναδός σολίστ βιόλας Στίβεν Νταν. Μουσική χαρούμενη, γεμάτη ευφορία, γραμμένη στη διάρκεια θερινών διακοπών, το κουιντέτο αυτό σφύζει από ευδιαθεσία και περιέχει ουκ ολίγα ακούσματα αυστριακής και ουγγρικής παραδοσιακής μουσικής.

Δίνει, επίσης, γενναιόδωρα ευκαιρίες σε έκαστο όργανο να λάμψει, χαρακτηριστικό που οι πέντε μουσικοί αξιοποίησαν με περισσό οίστρο και μοναδική καλαισθησία, προσφέροντας ένα χορταστικά απολαυστικό ημίωρο πληθωρικά μελωδικής μουσικής.

ΥΓ: Η αξία και το μεγέθους της προσφοράς του συγκεκριμένου φεστιβάλ προβάλλει ξεκάθαρα αρκεί να σκεφτεί κανείς ότι, με λιγοστές εξαιρέσεις που ουδόλως αλλάζουν τον κανόνα, η απουσία συναυλιών μουσικής δωματίου για σύνολα (κουαρτέτα, ντούο, τρίο κ.λπ.) από την αθηναϊκή μουσική ζωή είναι πλέον καθολική…