Πρώτη φορά στην Ελλάδα τα «Οσκαρ της Οπερας»

Τα διεθνή βραβεία αριστείας της όπερας θα μπορούσαν κάλλιστα να χαρακτηριστούν και ως «Οσκαρ της Οπερας». Και φέτος η λαμπρή τελετή απονομής τους πραγματοποιήθηκε για πρώτη φορά στην Αθήνα: όχι μόνο φιλοξενήθηκε χθες βράδυ στην Εθνική Λυρική Σκηνή αλλά και το… αγαλματίδιο αντλούσε την έμπνευσή του από την ελληνική πολιτιστική κληρονομιά και δεν ήταν άλλο από ένα μαρμάρινο αντίγραφο του βιολόσχημου κυκλαδικού γλυπτού που ανάγεται στην πρώιμη Εποχή του Χαλκού. Και είναι σε αυτή, τη 12η διοργάνωση των Διεθνών Βραβείων Οπερας, που τιμήθηκε με το Βραβείο Συνολικής Προσφοράς η θρυλική, διεθνώς καταξιωμένη Ελληνίδα μεσόφωνος Αγνή Μπάλτσα, με τη μοναδικής δραματικής έντασης φωνή, τη μαγνητική σκηνική παρουσία, τις εμφανίσεις σε όλο τον κόσμο και την καριέρα που ξεπερνά τα 50 χρόνια. «Αισθάνομαι ευγνώμων για όσα μου έφερε η ζωή μου» δήλωσε παραλαμβάνοντας το βραβείο από τον διευθυντή της ΕΛΣ, Γ. Κουμεντάκη.

Η κριτική επιτροπή, με πρόεδρο τον συντάκτη του «Opera Magazine», Τζον Αλισον, είχε ένα τεράστιο έργο επιλογής ανάμεσα σε περισσότερες από 14.000 υποψηφιότητες από 25 χώρες και πέντε ηπείρους, αναδεικνύοντας την παγκόσμια απήχηση της τέχνης της όπερας, ενώ η επιτροπή είχε να επιλέξει τους νικητές όλων των κατηγοριών, εκτός από εκείνη του Βραβείου Κοινού.

Στη γιορτή-ορόσημο της παγκόσμιας οπερατικής κοινότητας, που παρακολούθησαν ζωντανά οι φίλοι της όπερας σε όλον τον κόσμο μέσω της τηλεοπτικής μετάδοσής της από τη διαδικτυακή πλατφόρμα OperaVision, οικοδεσπότης ήταν ο παρουσιαστής του BBC, Πέτροκ Τρελόνι. Μια γιορτή που αποτέλεσε και έναν φόρο τιμής στην ελληνική κλασική μουσική, καθώς ακούστηκαν αποσπάσματα από έργα των Ελλήνων συνθετών Σπυρίδωνος Σαμάρα, Παύλου Καρρέρ, Θεόφραστου Σακελλαρίδη, Νίκου Σκαλκώτα, Μίκη Θεοδωράκη και Γιώργου Κουμεντάκη, από τους σολίστ τις ΕΛΣ Δημήτρη Πλατανιά, Βασιλική Καραγιάννη, Γιάννη Χριστόπουλο και Μαρία Κοσοβίτσα, υπό τη μουσική διεύθυνση του Κωνσταντίνου Τερζάκη.

Ας πάμε όμως στα 20 βραβεία με τους 21 νικητές για τα εξαιρετικά επιτεύγματα στον χώρο της όπερας:

● Η υψίφωνος Μαρίνα Ρεμπέκα και ο μπασοβαρύτονος Νίκολας Μπράουνλι κέρδισαν το Βραβείο Κοινού και το Βραβείο Ανδρα Ερμηνευτή αντίστοιχα ερμηνεύοντας στη λαμπρή τελετή αποσπάσματα από όπερες του Πουτσίνι.

● Το Βραβείο για το Καλύτερο Λυρικό Θέατρο για το 2025 απένειμε στο ανακαινισμένο αυστριακό λυρικό θέατρο MusikTheater an der Wien η υπουργός Πολιτισμού Λίνα Μενδώνη, δηλώνοντας πως «η Εθνική Λυρική Σκηνή επάξια, πλέον, συγκαταλέγεται στα κορυφαία λυρικά θέατρα του κόσμου (…) χαρίζοντας στην Ελλάδα περίοπτη θέση στον αστερισμό των χωρών που υπηρετούν, με γνώση, δημιουργική φαντασία και αφοσίωση, το λυρικό θέατρο».

● Το Βραβείο Ισων Ευκαιριών και Αντικτύπου έλαβε το καινοτόμο Ινστιτούτο Λίντα και Μιτς Χαρτ για Γυναίκες Αρχιμουσικούς της Οπερας του Ντάλας, το οποίο ιδρύθηκε πριν από δέκα χρόνια με στόχο την αποκατάσταση της μη ισορροπημένης εκπροσώπησης των φύλων στη μουσική διεύθυνση, ενισχύοντας τη σταδιοδρομία γυναικών αρχιμουσικών και συμβολίζοντας ακόμη τη δημιουργικότητα της αμερικανικής οπερατικής σκηνής.

● Το Βραβείο Φιλανθρωπίας απονεμήθηκε στον Αμερικανό Tσαρλς Γκρέιαμ Μπέργουιντ, ο οποίος γενναιόδωρα προωθεί την ισότιμη μεταχείριση και ανάπτυξη των καλλιτεχνών και υποστηρίζει οπερατικούς πολιτιστικούς οργανισμούς.

● Το νεοσύστατο Βραβείο Μουσικού Θεάτρου απονεμήθηκε και αυτό σε έναν αμερικανικό οργανισμό, το Φεστιβάλ Γκλίμεργκλας για την παραγωγή του μιούζικαλ «Κυριακή στο πάρκο με τον Τζορτζ» του Σόντχαϊμ, σε σκηνοθεσία Ιθαν Χερντ.

● Με δύο από τα πιο σημαντικά βραβεία τιμήθηκε η Τσεχία: το βραβείο για το καλύτερο Φεστιβάλ της Χρονιάς απονεμήθηκε στο Φεστιβάλ Γιάνατσεκ του Μπρνο, ενώ το Βραβείο Καλύτερης Νέας Παραγωγής απονεμήθηκε στην παραγωγή της όπερας του Λέος Γιάνατσεκ «Οι περιπέτειες του κυρίου Μπρόουτσεκ», σε σκηνοθεσία Ρόμπερτ Κάρσεν.

● Η κατηγορία Rediscovered Work αποδίδει φόρο τιμής σε χαμένους ή και ξεχασμένους θησαυρούς που επανήλθαν στη σκηνή την τελευταία χρονιά και σε αυτήν τιμήθηκε η μοντέρνα εκδοχή του έργου του Μπαλντασάρε Γκαλούπι «Η αντρογυναίκα» (1762), που αναβίωσε η Οπερα της Ντιζόν.

● Ο επίσης γαλλικός φορέας Château de Versailles Spectacles έλαβε το Βραβείο Ηχογράφησης Ολόκληρης Οπερας για την ηχογράφηση της τραγωδίας «Ατυς» του Λιλί, υπό τη μουσική διεύθυνση του Λεονάρντο Γκαρθία Αλαρκόν.

● Η μεσόφωνος Αν Χάλενμπεργκ έλαβε το Βραβείο Ηχογράφησης Σόλο Ρεσιτάλ, που αποτελεί την τρίτη διάκρισή της από τα Διεθνή Βραβεία Οπερας, για την ηχογράφηση των αριών του Γκλουκ με το σύνολο The Mozartists από τη δισκογραφική εταιρεία Signum.

● Το έργο Festen από τη Βασιλική Οπερα του Λονδίνου, σε μουσική Μαρκ-Αντονι Τέρνεϊτζ και λιμπρέτο Λι Χολ, βασισμένο στην ομώνυμη δανέζικη ταινία που εγκαινίασε το αβάν γκαρντ κίνημα «Δόγμα 95», έλαβε το Βραβείο για την Καλύτερη Παγκόσμια Πρεμιέρα.

● Πολλοί καλλιτέχνες που ξεχώρισαν για τις προσωπικές τους καλλιτεχνικές επιδόσεις επίσης τιμήθηκαν κατά την τελετή απονομής. Ο μουσικός διευθυντής της Οπερας Λα Μονέ των Βρυξελλών, Αλέν Αλτίνογλου, ανακηρύχθηκε Αρχιμουσικός της Χρονιάς. Στην Ασμίκ Γκριγκοριάν απονεμήθηκε το Βραβείο για την Καλύτερη Ερμηνεύτρια για την απόδοση των τριών ηρωίδων του «Τρίπτυχου» του Πουτσίνι στην Οπερα του Παρισιού. Ο Κλάους Γκουτ έλαβε το Βραβείο Σκηνοθέτη της Χρονιάς για την τολμηρή σκηνοθεσία του στη «Σαλώμη» στη Μητροπολιτική Οπερα της Νέας Υόρκης. Ο Πάολο Φαντίν τιμήθηκε με το Βραβείο Σχεδιαστή της Χρονιάς για τα ευφάνταστα σκηνικά του σε διάφορες παραγωγές, με προεξάρχουσα την όπερα «Το όνομα του ρόδου» στη Σκάλα του Μιλάνου.

● Δύο νέοι τραγουδιστές, ο Βρετανός κόντρα τενόρος Χιου Κάτινγκ και η Γαλλίδα μεσόφωνος Αντέλ Σαρβέ, μοιράστηκαν το Βραβείο Ανερχόμενου Πρωταγωνιστή.

● Τιμώντας και τον κρίσιμο ρόλο ηγετικών φυσιογνωμιών στον χώρο της όπερας, εκτός από τα καλλιτεχνικά ταλέντα ο Αντονι Φρόιντ έλαβε το φετινό Βραβείο Χρηστής Διακυβέρνησης και Ηγεσίας στον Χώρο της Οπερας για την τριακονταετή συνεισφορά του στην παγκόσμια βιομηχανία της όπερας, αλλά και ως το μοναδικό άτομο που έχει αναλάβει τα ηνία τόσο της Opera Europa όσο και της Opera America, διαμορφώνοντας με το όραμά του το διεθνές οπερατικό τοπίο.

● Σε αναγνώριση οργανισμών που εφαρμόζουν καινοτόμες περιβαλλοντικές πολιτικές, το Θέατρο Ρεάλ της Μαδρίτης έλαβε το Βραβείο Βιωσιμότητας ως το πρώτο ιστορικό κτίριο όπερας στον κόσμο που εγκατέστησε επισκέψιμη στέγη με φωτοβολταϊκά, παράγοντας καθαρή ενέργεια.

«Είμαστε πολύ τυχεροί που υπηρετούμε μια τέχνη ζωντανή, μια τέχνη που αλλάζει, που αναρωτιέται, που προκαλεί συζητήσεις, μια τέχνη που παραμένει κορυφαία ως το ολοκληρωμένο απόσταγμα του ανθρώπινου πνεύματος» είπε μεταξύ άλλων στην τελετή ο καλλιτεχνικός διευθυντής της ΕΛΣ, Γιώργος Κουμεντάκης.

Μια τελετή της οποίας την καλλιτεχνική επιμέλεια και σκηνοθεσία συνυπέγραψαν ο διευθυντής μπαλέτου και η διευθύντρια σκηνής της ΕΛΣ, Κωνσταντίνος Ρήγος και Κατερίνα Πετσατώδη αντίστοιχα.