Ενα από μουσική και σκηνική άποψη εξαιρετικό και, επιπλέον, ανεπιφύλακτα απολαυστικό ανέβασμα της Οπερας-φαντασμαγορίας «Το ταξίδι στη σελήνη» (1875) του Ζακ Οφενμπαχ παρουσίασε η ΕΛΣ σε διεύθυνση Ηλία Βουδούρη, σε συμπαραγωγή με τα λυρικά θέατρα Κωμική Οπερα του Παρισιού, Λαϊκή Οπερα της Βιέννης και Οπερα της Ανζέρ – Νάντης (12 & 13/7/2023). Ο συνθέτης και οι τρεις λιμπρετίστες του εμπνεύστηκαν το έργο από τα δημοφιλή μυθιστορήματα του Ιουλίου Βερν «Από τη Γη στη Σελήνη» και «Ταξίδι στο κέντρο της γης», ωστόσο η σχέση με τις ιστορίες του Βερν είναι απλώς προσχηματική· δηλαδή τελείως απόμακρη και χαλαρή.
Ο Οφενμπαχ γεννήθηκε το 1819 στην τότε πρωσική Κολονία από Εβραίους γονείς, αλλά σπούδασε, έζησε και δημιούργησε στο Παρίσι, ενώ ο Ναπολέων ΙΙΙ του έδωσε τιμητικά τη γαλλική υπηκοότητα. Από το 1849 έως τον θάνατό του το 1880 συνέθεσε περίπου 100 οπερέτες που συνιστούν μείζον, εμβληματικό κεφάλαιο του γαλλικού μουσικού πολιτισμού του 19ου αιώνα. Τα πνευματώδη λιμπρέτα, γεμάτα πικάντικες ερωτικές αναφορές, σπαρταριστή παρωδία και τολμηρά αιχμηρή σάτιρα των πολιτικών και κοινωνικών ηθών της γαλλικής κοινωνίας της εποχής, καθώς επίσης η αστείρευτα μελωδική, γεμάτη ρυθμικό σφρίγος μουσική τους, εγγυήθηκαν αφ’ ενός την από νωρίς διεθνή απήχησή τους πέραν των γαλλικών συνόρων, αφ’ ετέρου την επιβίωσή τους στον χρόνο. «Ο Ορφέας στον Αδη», «Η Ωραία Ελένη», «Η Περικόλ», «Η μεγάλη δούκισσα του Zερολστάιν», «Η παριζιάνικη ζωή» εξακολουθούν σήμερα να παίζονται σκορπίζοντας γενναιόδωρα γέλιο και ευθυμία.
Ο διάσημος Γάλλος σκηνοθέτης Λοράν Πελί, η Αγκάτ Μελινάν και η Αλεξαντρά Κραβερό διασκεύασαν «Το ταξίδι στη Σελήνη» για τη σκηνή της παριζιάνικης Κωμικής Οπερας («Opéra-Comique») και την πληθώρα πολυδιάστατων ταλέντων του θιάσου της Λαϊκής Χορωδίας Νέων της Κωμικής Οπερας (Maîtrise Populaire de l’Opéra Comique) που αποτελείται από νέους 8 έως 24 ετών. Πρόκειται για δουλειά σοβαρή που έγινε σε εκπαιδευτική βάση αλλά με ύψιστο επαγγελματισμό. Στο ελληνικό ανέβασμα συμμετείχε ενσωματωμένη η Παιδική Χορωδία της ΕΛΣ, ασφαλώς κερδίζοντας πολλά σε εμπειρία και πείρα. Η επιλογή της καλλιτεχνικής διεύθυνσης της ΕΛΣ να συμπράξει στην παραγωγή του «Ταξιδιού στη Σελήνη» υπήρξε ασυζητητί άριστη.
Αντί για τον κόσμο της α λα Βερν φανταστικής περιπέτειας του 19ου αιώνα, ο Πελί και οι συνεργάτες του αντιπρότειναν μια δικής τους κοπής εκδοχή με ανάμεικτα εκσυγχρονισμένες αναφορές αλλά διαμεσολαβημένη από μια εικαστική ματιά παιδικής (αλλ’ όχι και τελείως παιδικής) αθωότητας: η Γη, απ’ όπου δραπετεύει στη Σελήνη ο ονειροπαρμένος, κακομαθημένος πρωταγωνιστής, είναι πνιγμένη σε πλαστικά σκουπίδια, οι υπήκοοι του βασιλιά πατέρα του είναι άφυλοι νεαροί γιάπηδες κολλημένοι στα κινητά τους και με παθητική, οπαδική ψυχολογία, ενώ οι… ασεξουαλικοί φανταστικοί κάτοικοι της Σελήνης φορούν λευκά «φουτουριστικά» κοστούμια σαν αυτά που σχεδίασε για το αβανγκαρντίστικο «Τριαδικό Μπαλέτο» του ο Οσκαρ Σλέμερ το 1921. Ταυτόχρονα, το διαστημικό ταξίδι με… κανόνι παραμένει παρόν, διαποτίζοντας το όλο με απλοϊκότητα που βγάζει γέλιο, ενώ το συγκαλυμμένο ενδιαφέρον και οι (παλίμψηστα παλιομοδίτικες) απόψεις για τον έρωτα τρέχουν σε ανεκδιήγητη, παράλληλη διαδρομή.
Μια ιλαρή, μπουφόνικη, μπουρλέσκα διάσταση διέπει λιμπρέτο και μουσική, αφήνοντας τον καθένα να «δει» ό,τι του υπαγορεύουν δικοί του συνειρμοί και παραστάσεις: σε μια φίλη θύμισε τον κόσμο της Λιλιπούπολής, σε άλλους θύμισε Λαζόπουλο, κάποιοι «άκουσαν» παρωδημένο Βάγκνερ κ.ο.κ. Ωστόσο, το βιτριολικά (ανα)στοχευμένο χιούμορ του συνθέτη (μουσική) και των συνεργατών του στο κείμενο (λόγος, εμπράγματα συμφραζόμενα) ουδέποτε χάνει τον στόχο του. Αντίθετα, αναπροσανατολισμένο σε σύγχρονα συμφραζόμενα προσλάμβανε νέα αιχμηρότητα και φρεσκάδα.
Ολα αυτά υλοποιήθηκαν με αριστοτεχνικά χορογραφημένη, μιμική κινησιολογία που παρέπεμπε σε καρτούν, με ανεπιτήδευτο, ανάλαφρο τραγούδι (από οπερατικές και μη οπερατικές φωνές), μπιτάτους σκηνικούς ρυθμούς και αβίαστη μουσικότητα, που υπηρέτησε ακομπλεξάριστα την επιτηδευμένη αφέλεια και τη συγκαλυμμένη σάτιρα. Εν ολίγοις, ήταν ένα ανάλαφρο αριστούργημα πνευματώδους σύλληψης και τεχνικής υλοποίησης σε μουσικό και σκηνικό επίπεδο, που λειτούργησε διαφορετικά για τον καθένα, συναρπάζοντας τους πάντες. Οσοι το χάσατε, αληθινά χάσατε. Ωραία θα ήταν η ΕΛΣ να το ξανανεβάσει προσεχώς.
