Οι παλιότεροι θαμώνες τού σήμερα κρατικού Μεγάρου Μουσικής σίγουρα θα θυμούνται τις τακτικές, θεματικές δέσμες συναυλιών μουσικής δωματίου των πρώτων δεκαετιών με τίτλο «Φεστιβάλ μουσικής δωματίου» ή «Κύκλος μουσικής δωματίου» και με πρωταγωνιστή τον Λεωνίδα Καβάκο.
Τότε, στις ανεπιστρεπτί λήξασες εποχές των παχιών αγελάδων, ο ασυναγώνιστα κορυφαίος Ελληνας βιολιστής συνέπραττε τακτικά με πληθώρα ξένων (Νάγκι, Ρίπο, Περένιι) και Ελλήνων μουσικών (Σειρά, Γκίνος, Λαζαρίδης, Μουρίκης, Πάτρας, Καπόγιαννης, Παπάνας), καθώς επίσης με διάσημα ξένα κουαρτέτα (Artis, Alban Berg, Britten, Hagen, Janacek, Keller, Tokyo, Ysaye) αλλά και το εγχώριο ΝΕΚ.
Προσφάτως, ύστερα από διάλειμμα αρκετών ετών, ο κορυφαίος, διεθνής Ελληνας βιολιστής πρόσφερε και πάλι δύο ασυναγώνιστα καλές βραδιές μουσικής δωματίου. Αυτή τη φορά είχε δίπλα του αποκλειστικά Ελληνες «friends»: τους Αλέξανδρο Σακαρέλλο (βιολί), Ηλία-Ιωνα Λιβιεράτο (βιόλα), Τιμόθεο Γαβριηλίδη-Πέτριν (τσέλο) και Βασίλη Βαρβαρέσο (πιάνο).
Ετσι, όμως, ο ξενόγλωσσος τίτλος της διμερούς διοργάνωσης, «Kavakos and friends», πρόβαλε πλέον αδικαιολόγητος. Οι δύο συναυλίες φιλοξενήθηκαν σε διαφορετικές αίθουσες: στις 12/2/2023, στη «Δημήτρης Μητρόπουλος», ακούστηκαν έργα Ρεμπέκα Κλαρκ, Στραβίνσκι, Ραβέλ και Ντβόρζακ, ενώ στις 14/2/2023, στην ασφυκτικά κατάμεστη «Χρήστος Λαμπράκης», ακούσαμε το «Κουιντέτο με πιάνο» του Σούμαν και αυτό του Μπραμς.
Παρακολουθήσαμε τη δεύτερη εξ αυτών, αποκομίζοντας τίποτε λιγότερο από άριστες εντυπώσεις! Σε αμφότερες οι πέντε μουσικοί υπό την αδιαπραγμάτευτη ηγεσία του Καβάκου έπαιξαν με σύμπνοια και ισορροπημένα συντροφικό πνεύμα, κυρίως, όμως, με βαθιά κατανόηση της δραματουργίας των συνθέσεων, το ρομαντικό στίγμα των οποίων προσέγγισαν με σύγχρονη αισθητική: δίχως ρητορική μεγαλοστομία και περιττό βάρος, με νεανική σβελτάδα, θεϊκή διαφάνεια και αιχμηρή, σφριγηλό ωστικό παλμό και μυώδη φραστική που όμως άφηνε χώρο για αιθέριες νησίδες λυρικής έκφρασης δοσμένες απαλά, με βελούδινο ήχο.
Κατά κανόνα, επρόκειτο για θύλακες εσωστρέφειας ή ανάπαυλας, όπου πρωταγωνιστούσε εκφραστικά ο ήχος συγκεκριμένων οργάνων, επιτρέποντας να προβάλλουν αβίαστα οι προσωπικότητες των επιμέρους εκτελεστών. Κυριάρχησαν οι απολαυστικές εξάρσεις δεξιοτεχνίας, τα υψηλά επίπεδα ενέργειας και η συγκινησιακή αμεσότητα. Στον Σούμαν προσφέρθηκαν μοναδικές στιγμές ευαίσθητου, ονειρικού παιξίματος από το τσέλο του Πέτριν, ενώ στον Μπραμς συνέβη το ίδιο από τη βιόλα του Λιβιεράτου. Αδιάλειπτα υποστηρικτικό ήταν το πιανιστικό παίξιμο του Βαρβαρέσου που εξασφάλιζε την υποδόρια συνοχή και ταυτόχρονα παρείχε το χρειαζούμενο αρρενωπό βάρος στη ρυθμική άρθρωση του μουσικού ειρμού. Μια βραδιά λυτρωτικά χορταστικής μουσικής απόλαυσης!
Ο Πλετνιόφ παίζει με την ΚΟΑ
Στις 15/2/2023, σε συναυλία στον ίδιο χώρο, η ΚΟΑ συνόδευσε ακόμη έναν Ρώσο καλλιτέχνη. Μετά τον βιολιστή Βαντίμ Ρέπιν, σειρά είχε τώρα ο κάποτε διάσημος πιανίστας και αρχιμουσικός της μη κρατικής Εθνικής Ορχήστρας της Ρωσίας, Μικαΐλ Πλετνιόφ. Στο πλαίσιο της φετινής επετείου του Σεργκέι Ραχμάνινοφ (1873-1943), ο 65χρονος μουσικός ερμήνευσε τη δεξιοτεχνική «Ραψωδία σε ένα θέμα του Παγκανίνι» (1934).
Το παίξιμό του ήχησε τεχνικά αψεγάδιαστο, δεξιοτεχνικά άνετο και αβίαστο, θαυμαστά διάφανο, γενναιόδωρα εμπλουτισμένο με όχι αταίριαστους εκφραστικούς μανιερισμούς ειδικά στις λυρικές παραγράφους. Ωστόσο, σε συνολική θεώρηση, αισθητή ήταν η απουσία οιασδήποτε εκφραστικής και εκτελεστικής διακινδύνευσης, γεγονός που απονεύρωσε τις οργασμικές εντάσεις τής χολιγουντιανά πληθωρικής γραφής του Ραχμάνινοφ και, κυρίως, τους τεταμένους, συγκρουσιακούς διαλόγους πιάνου-ορχήστρας. Από μέρους του ο Καρυτινός διηύθυνε την ΚΟΑ με πυγμή, υπηρετώντας τον σολίστα και αντλώντας εντυπωσιακά μεγάλο, χυμώδη ήχο από τους μουσικούς.
Ακολούθως, ακούστηκε το συμφωνικό ποίημα «Η ζωή ενός ήρωα» του Ρίχαρντ Στράους, έργο γνωστό για την αμφιλεγόμενη σχέση ανάμεσα στα δεδηλωμένα εξωμουσικά του συμφραζόμενα (ανοικονόμητα αυτοηρωοποιητικό μουσικό πορτρέτο/αυτοβιογραφία του 34χρονου συνθέτη) και την εκπληκτικού πλούτου και τεχνικής αρτιότητας συμφωνική γραφή. Λόγω της τεράστιας ενορχήστρωσης το έργο απαιτεί ιδιαίτερα προσεγμένη διαχείριση των συνολικών και, κυρίως, των εσωτερικών ισορροπιών του συμφωνικού ήχου.
Οδηγώντας την ΚΟΑ σε ενισχυμένη, εντυπωσιακά πλήρη ανάπτυξη, ο Καρυτινός διέπλασε μιαν ευφυώς ζυγιασμένη εκτέλεση, με συνολικό ήχο ταιριαστά μυώδη, στιβαρό, κατά το δυνατόν ευδιάκριτα οργανωμένο εσωτερικά, φροντίζοντας εύστοχα την πολυώροφη μικρο- και μακροπαραγραφοποίηση του ειρμού, ισορροπώντας κλιμακωμένα και με αυτοσυγκράτηση τις ακραίες αντιθέσεις εντάσεων, ταχυτήτων και έκφρασης. Καλή ήταν η απολύτως κρίσιμη, εκτεταμένη σολιστική συμμετοχή του Α’ βιολιού.
