Στις 17/1/2023 παρακολουθήσαμε μια πραγματικά υπέροχη συναυλία μουσικής δωματίου -την πρώτη της νέας χρονιάς- στην αίθουσα Δημήτρης Μητρόπουλος του κρατικού Μεγάρου Μουσικής. Πρωταγωνιστές ήσαν η βιολίστρια Δανάη Παπαματθαίου-Μάτσκε, ο πιανίστας Ούβε Μάτσκε και η τσελίστρια Κέρστιν Φελτς.
Οι δύο πρώτοι είναι γνωστοί στο αθηναϊκό φιλόμουσο κοινό από την καλλιτεχνική τους δράση επί ελληνικού εδάφους (συναυλίες, δισκογραφία)˙ την Τρίτη, παρ’ ότι τακτική καλλιτεχνική συνοδοιπόρο των δύο προηγουμένων, ακούσαμε για πρώτη φορά.
Οι τρεις μουσικοί έπαιξαν δύο μείζονα έργα μουσικής δωματίου για τον συνδυασμό των οργάνων τους: το συμφωνικής δραματουργίας «Τρίο με πιάνο αρ. 1» του Μπραμς στην αναθεωρημένη του εκδοχή του 1889 και το διάσημο για τα εξωμουσικά του συμφραζόμενα «Τρίο με πιάνο αρ. 2», που συνέθεσε ο Σοστακόβιτς το 1944.
Η συναυλία άφησε άριστες εντυπώσεις τόσο για την υψηλή τεχνική της αρτιότητα, όσο και για τις μεστές, εκφραστικά ψαγμένες ερμηνείες. Τη σύμπραξη των τριών μουσικών χαρακτήρισε το ενδιαφέρον δέσιμο ανάμεσα στις φανερά διαφορετικές ιδιοσυγκρασίες και την τεχνική/ηχητική παλέτα καθενός: το στιβαρό, ορθολογικό, μαθηματικά αρθρωμένο πιανιστικό παίξιμο του Μάτσκε, η αιχμηρή, παλλόμενη από νεανική ορμή, ευρηματικά εμπλουτισμένη με ψαγμένες, ερμηνευτικές και εκφραστικές λεπτομέρειες σύμπραξη της κόρης του, Δανάης, και, τέλος, το βαθιά ρομαντικό, ευαίσθητο, αισθαντικά ρευστό παίξιμο της Φελτς.
Θα επισημάνουμε, ακόμη, ότι οι μουσικοί διαφοροποίησαν ξεκάθαρα τις αναγνώσεις τους καθώς μετακινήθηκαν από τον καθαρόαιμα ρομαντικό Μπραμς στον εξπρεσιονίζουσας αιχμηρότητας Σοστακόβιτς της εποχής του Σοσιαλιστικού Ρεαλισμού.
Ξεκινώντας με το βελούδινο, εσωστρεφές, λυρικό σόλο του τσέλου, η ερμηνεία του Μπραμς χαρακτηρίστηκε από τεταμένο αλλά ισορροπημένο συντονισμό, καθαρότητα στην εκδίπλωση της μουσικοδραματικής άρθρωσης, ευγένεια έκφρασης. Από αρχής μέχρι τέλους ανεκτίμητες ήταν η στήριξη και η οργάνωση του ωστικού παλμού της μουσικής από το δυναμικό, κρυστάλλινης καθαρότητας, προσεκτικά αρθρωμένο παίξιμο του Μάτσκε στο πιάνο.
Το εναρκτήριο Allegro con brio κύλησε μαλακά, με αβίαστα δοσμένες μεταπτώσεις του εστιασμού της δράσης ανάμεσα στο ξετύλιγμα της μελωδίας -με κυρίαρχο το αισθαντικά μελωδικό παίξιμο της Φελτς- και τις παραγράφους σφριγηλής, μαχητικής αντιπαράθεσης.
Τον κυρίαρχο τόνο στο Scherzo χάρισε ο Μάτσκε, φορτίζοντας τη μουσική με ανήσυχη καλπασματική ορμή, ενώ στο Adagio δέσποσε το μελωδικό, νοσταλγικό, ευγενές παίξιμο της Φελτς στο τσέλο σε νηφάλια συνήχηση προς το βιολί. Στο καταληκτικό Allegro οι μυωδώς αρθρωμένοι πιανισμοί του Μάτσκε οδήγησαν με ζέση τις θυελλώδεις εξάρσεις δράσης, φέροντας στον κυματιστό παλμό τους τις άλλοτε λυρικές, άλλοτε τεταμένες συνομιλίες βιολιού και τσέλου.
Το ξεκίνημα του Σοστακόβιτς σφράγισε ομοίως το τσέλο της Φελτς, αυτή τη φορά καθηλώνοντας με το ανατριχιαστικά ξέπνοο, θρηνητικό, ανελέητα εκτεθειμένο εναρκτήριο σόλο του. Οι τρεις μουσικοί συνέπραξαν άριστα στην πειστική απόδοση του στοιχείου της επερχόμενης συμφοράς που διέπει το δραματικό ανάγλυφο και την πλατιά, εξπρεσιονιστικά εκφραστική παλέτα της μουσικής: πένθος, πόνος, τραγωδία, φόβος και τρόμος.
Παίζοντας με αψεγάδιαστη ορθοτονία και εκφραστική αυτοπεποίθηση -ειδικά στις υψηλές περιοχές- βιολί και τσέλο ερμήνευσαν συναρπαστικά τις παραγράφους ακραίων φορτίσεων, διαποτίζοντας την εκτέλεση με μια ανησυχητική αίσθηση κίνησης στα όρια! Το Allegro con brio, ένα βιαστικό κυνηγητό προσποιητής χαράς, αυθάδες τράβηγμα της μάσκας στην ψευδοευφορία του σταλινικού Σοσιαλιστικού Ρεαλισμού, απέδωσαν οι τρεις μουσικοί με καταδιωκτικά πιεστικό ωστικό παλμό, νευρικά, αναδεικνύοντας τις στριγκές, υστερικές αιχμές της μουσικής.
Το βαρύθυμο Largo παίχτηκε πένθιμα και εσωστρεφώς. Το δαιμονικής έντασης καταληκτικό Allegretto είναι ένας ριψοκίνδυνα εύγλωττος Χορός Θανάτου, ελάχιστα συγκαλυμμένη αναφορά στην υπό πλήρη ανάπτυξη τότε εξόντωση της Εβραίων. Εδώ η βιολίστρια βρήκε θαυμαστά τρόπο να χωρέσει λεπτομέρειες που -στιγμιαία- υπογράμμιζαν αιχμηρά τον χορευτικό, εβραϊκό χαρακτήρα της μουσικής, εντείνοντας τη σαφήνεια της σκοπούμενης εξωμουσικής αναφοράς και, συνεπώς, τη συγκινησιακή φόρτιση του ακροάματος!
Μετά από μήνες… ξηρασίας, επιτέλους μια μοναδικά απολαυστική, ουσιαστική βραδιά μουσικής δωματίου, δοσμένη με αφειδώλευτη φροντίδα και ψυχική συμμετοχή, μοναδικό δώρο για στερημένους φιλόμουσους!
