Οι ντροπιαστικά λιγοστοί Αθηναίοι που παρακολούθησαν την πιο πρόσφατη από τις συναυλίες που προσφέρει η Εθνική Συμφωνική Ορχήστρα της ΕΡΤ στο κρατικό Μέγαρο Μουσικής είχαν την ευκαιρία να ακούσουν ζωντανά μία από τις παγκοσμίως συναρπαστικότερες και εντυπωσιακότερες μουσικούς του παρόντος, την 36χρονη Ρωσίδα βιολίστρια Αλένα Μπάεβα.
Τη συναυλία παρακολούθησε η Πρόεδρος της Δημοκρατίας Κ. Σακελλαροπούλου. Η βραδιά ξεκίνησε με το «Adagio για φλάουτο, ορχήστρα εγχόρδων και κρουστά» (1993) του Θεοδωράκη, αφιέρωμα στα θύματα του πολέμου της Βοσνίας.
Η ελεγειακή σύνθεση ρέει με συνεκτικό υπόβαθρο ένα ξέπνοο, α λα Φίλιπ Γκλας, επαναληπτικό ρυθμικό μοτίβο επί του οποίου ο σολίστας κεντάει μια βαλκανικής μελαγχολίας μελωδία. Την ερμήνευσε λυρικά και με ακρίβεια η κορυφαία φλαουτίστρια του συνόλου Μελίνα Μακρή.
Ακολούθησε η συμφωνική σουίτα «Η μητέρα μου η χήνα» του Ραβέλ, μια ακολουθία πέντε εμπρεσιονιστικών μικρογραφιών που αποδίδουν τις ατμόσφαιρες γνωστών παιδικών παραμυθιών. Η στρωτή, φροντισμένη εκτέλεση υπό την Τσόκανου ανέδειξε την περίτεχνα αιθέρια ενορχήστρωση της μουσικής, ωστόσο επένδυσε κάπως μονομερώς στην ονειρική διάσταση της δραματουργίας ορίζοντας μια μουσική ροή κάπως υπναλέα.
Επίκεντρο της συναυλίας ήταν φυσικά η ερμηνεία του «Κοντσέρτου για βιολί» του Μπετόβεν από την πολυβραβευμένη Αλένα Μπάεβα σε (αποκατεστημένο) βιολί Γκουαρνέρι του 1738. Η Μπάεβα, που σήμερα παίζει με σπουδαία συμφωνικά σύνολα ανά τον κόσμο, ηχογράφησε πρόσφατα το έργο αυτό προσθέτοντάς το στην αύξουσα, εκλεκτών επιλογών δισκογραφία της.
Παίρνοντας ως δεδομένο ότι ταχύτητες και χαρακτήρας φραστικής υπαγορεύτηκαν από τη βιολίστρια, η ερμηνεία ξάφνιασε όσο και κατέπληξε. Τα δύο ακραία μέρη του κοντσέρτου παίχτηκαν με ταχύτητες αισθητά γοργότερες του συνήθους, συνεχώς τεταμένα και με συμπιεσμένες στίξεις και σφιχτό μουσικό ειρμό, αφήνοντας την αίσθηση ότι βιαζόταν η φυσική εκδίπλωση του εκφραστικού και ηχητικού δυναμικού της μουσικής· ήταν σαν να διάβαζε κανείς ένα συναρπαστικό λογοτεχνικό κείμενο πάρα πολύ γρήγορα.
Ομως, η προσέγγιση της Μπάεβα ήταν σφαιρικά ολοκληρωμένη και ενημερωμένη από την ιστορική ερμηνευτική, διέθετε θεϊκή ορθοτονία, ύψιστη δεξιοτεχνία και άριστο έλεγχο τεχνικής.
Παρά τις υψηλές ταχύτητες η άρθρωση παρέμενε θαυμαστά σαφής και διαυγής, ο ήχος λαμπερός, το συντακτικό της μουσικής και η φραστική αναδεικνύονταν ξεκάθαρα.
Προσπερνώντας τα κατεστημένα της ρομαντικής ερμηνευτικής παράδοσης, η βιολίστρια ξάφνιασε τους απροετοίμαστους παίζοντας την αυθεντική καντέντσα του Μπετόβεν, όπου το σόλο βιολί επιδίδεται σε μια συγκρουσιακή αναμέτρηση με το τύμπανο! Το λυρικό Larghetto δόθηκε με άκρα ευγένεια, πτητικό ήχο, εύπλαστη, μαλακιά μελωδική γραμμή και θαυμαστά αιθέριες αποσβέσεις των φράσεων.
Σε αυτήν την ιδιαίτερα απαιτητική σύμπραξη η Τσόκανου οδήγησε την ΕΣΟΕΡΤ με άκρα εγρήγορση, ωστόσο λόγω των γενικά υψηλών δυναμικών ενίοτε αισθανόταν κανείς ότι η ορχήστρα αντιμαχόταν αντί να συμπορεύεται με τη σολίστ.
Ετσι, για παράδειγμα, στο Allegro ma non troppo, κατά τους στοχαστικούς μονολόγους του σολίστ επάνω στις απαλές ανάσες των εγχόρδων, οι διακεκομμένες δευτερολογίες του φαγκότο ηχούσαν το ίδιο έντονα με το βιολί, λειτουργώντας ανταγωνιστικά ως προς αυτό.
Αλλά και γενικότερα συχνά γινόταν αισθητή η έλλειψη εκείνου του ελάχιστου αλλά αισθητού χαμηλώματος της έντασης της ορχήστρας σε παραγράφους όπου αυτή συνηχεί με το βιολί, ώστε η δική του εκφορά να προβληθεί ανεμπόδιστα. Οχι, βέβαια, ότι αυτό πτόησε την Μπάεβα: αντίθετα, αυτή φάνηκε να διαθέτει τον δυναμισμό να διαπερνά ακόμη και το ογκωδέστερο κύμα ορχηστρικού ήχου!
Στο τέλος, ανταποκρινόμενη στο επίμονο χειροκρότημα του ενθουσιασμένου ακροατηρίου, η Ρωσίδα βιολίστρια έπαιξε εκτός προγράμματος όχι κάτι τετριμμένο, αλλά το «Πολωνέζικο Καπρίτσιο» της συνθέτριας Γκραζίνα Μπάτσεβιτζ (1909-1969). Χίλιες φορές κρίμα που ήσαν τόσο λίγοι οι φιλόμουσοι…
ΥΓ: Είναι αλήθεια πολύ σημαντικό που η δημοφιλέστατη Πρόεδρος της Δημοκρατίας Κ. Σακελλαροπούλου τιμά τόσο συχνά εκδηλώσεις των κρατικών μουσικών φορέων· ειδικά σε σύγκριση με προκατόχους της. Ωστόσο, αν μη τι άλλο ξενίζει το γεγονός ότι σε όσες είναι παρούσα, το πρωτόκολλο ασφαλείας υποχρεώνει να περνούν όλοι οι φιλόμουσοι από εξονυχιστικό έλεγχο σαν να αποτελούσαν δυνητική απειλή…
