Την περασμένη εβδομάδα το κρατικό σήμερα Μέγαρο Μουσικής Αθηνών συμπλήρωσε τριάντα χρόνια ύπαρξης και λειτουργίας: τρεις δεκαετίες που ξεκίνησαν με εκτυφλωτική λαμπρότητα, καλλιτεχνικούς προγραμματισμούς προκλητικού πλούτου και καινοφανείς για τα εγχώρια δεδομένα ποιοτικές και οργανωτικές προδιαγραφές.
Η «γιορτή» κράτησε κάτι λιγότερο από εικοσαετία και έληξε άδοξα λίγο πριν από το 2010, όταν διακόπηκε με συνοπτικές διαδικασίες –και μακράς διάρκειας και βεληνεκούς επιπτώσεις– από την επερχόμενη οικονομική κρίση στα εγχώρια εδάφη.
Παράπλευρο, ευγενές θύμα της πτώσης αυτής –αλλ’ όχι μόνον– υπήρξε η Καμεράτα Ορχήστρα των Φίλων της Μουσικής που έκτοτε παραμένει με απέθαντη αντοχή στην… εντατική, παρά το ασύλληπτα πλούσιο έργο της και τη μοναδικής ποιότητας εκπροσώπηση της Ελλάδας στη διεθνή μουσική ζωή.
Στο μεταξύ, από το μακρινό 1991 έχει μεγαλώσει μια γενιά τυχερών Αθηναίων φιλόμουσων που δεν γνώρισαν την τριτοκοσμική μιζέρια των συνθηκών μέσα στις οποίες λειτουργούσε παλιά η μουσική ζωή της ελληνικής πρωτεύουσας. Δυστυχώς, όμως, στο ΜΜΑ –όπως και στο κατά πολύ μακροβιότερο Φεστιβάλ Αθηνών– ουδέποτε ενδιαφέρθηκαν να προβάλουν και να στερεώσουν την ασυζητητί τεράστια πολιτιστική προσφορά του θεσμού στη συλλογική μνήμη.
Πρόσφατα, με αφορμή τα τριαντάχρονα του ΜΜΑ, οι Μουσικοί της Καμεράτας υπό τον Πέτρου μαγνητοσκόπησαν μια εξαιρετική εκτέλεση της «Συμφωνίας αρ.9» του Μπετόβεν με όργανα εποχής, η οποία θα μείνει στην πλατφόρμα Megaron Online έως τις 20/4/2021.
Στη συναυλία συμμετείχαν η υψίφωνος Μυρτώ Παπαθανασίου, η μεσόφωνος Μαίρη-Ελεν Νέζη, ο τενόρος Βασίλης Καβάγιας και ο βαθύφωνος Χριστόφορος Σταμπόγλης, καθώς επίσης κορυφαίοι μουσικοί πνευστών από την ΚΟΑ, η Χορωδία της ΕΡΤ και η Χορωδία της Πόλης των Αθηνών· συνολικά πενήντα όργανα, περίπου σαράντα χορωδοί και τέσσερις μονωδοί. Εχοντας ήδη ακούσει αρκετό και εξαιρετικό Μπετόβεν από το σύνολο αυτό υπό τον Πέτρου, περιμέναμε τη συναυλία με ιδιαίτερα υψηλές προσδοκίες που επαληθεύτηκαν στο ακέραιο. Δίχως να ξεχνάμε τη μεσολάβηση της ψηφιακής τεχνολογίας, το ακρόαμα ήταν συναρπαστικό για δύο λόγους.
Πρώτον, για την άριστη, αδιάλειπτα εν θερμώ απόδοση της ιδεαλιστικά φορτισμένης μπετοβενικής δραματουργίας και, δεύτερον, για το καθαρά μουσικό στίγμα της εκτέλεσης, που ορίστηκε από την τεχνικά άρτια, εμπνευσμένη αξιοποίηση των ηχοχρωμάτων και της άρθρωσης των οργάνων εποχής –εγχόρδων, πνευστών και κρουστών– στο πλαίσιο της ώριμης ιστορικής ερμηνευτικής. Η μουσική διήρκεσε περίπου 62 λεπτά.
Απ’ αρχής μέχρι τέλους η εκτέλεση διακατεχόταν από μια πιεστική αίσθηση επείγοντος που φόρτιζε σωρευτικά τις κορυφώσεις και τροφοδοτούσε με αμείωτη ωστική δύναμη τη ροή του μουσικού ειρμού, θερμαίνοντας την εκφορά της μουσικής με αμεσότητα που υπερέβαινε κατά πολύ τη διάσταση της εκ-του-ασφαλούς ρητορείας. Διαποτισμένα από τον συνθέτη με δυστοπικά αγωνιώδεις φορτίσεις το μαχητικό εναρκτήριο Allegro και το δαιμονικό Molto vivace δόθηκαν δυναμικά, σβέλτα, με καταδιωκτική ένταση, χαρακτηριστικά τα οποία εξασφάλισαν η αδιάλειπτη εγρήγορση των μουσικών, η ακρίβεια και αιχμηρότητα της φραστικής, οι τεταμένες (μικρο)στίξεις, οι ευφυώς ζυγιασμένες επιταχύνσεις/επιβραδύνσεις και οι στιλιζαρισμένα θεατρικές εμφάσεις.
Αντιθέτως, το αιθέριο Adagio εκτυλίχτηκε αβίαστα με προβεβλημένα αρθρωμένη τη ρέουσα μελωδία των εγχόρδων –ορχηστρική προδιατύπωση του χορωδιακού «Υμνου στη χαρά»– για να καταλήξει πειστικά στη βίαιη στίξη της έκρηξης που προαναγγέλλει το φωνητικό φινάλε της Συμφωνίας. Κάθε επιτυχημένη εκτέλεση της «Ενάτης» προϋποθέτει μία δυνατή ή έστω αξιοπρεπή τετράδα μονωδών για το φινάλε.
Στην προκείμενη περίπτωση το αποτέλεσμα όρισε η περίεργη μικροφωνική διαμεσολάβηση που κατέγραφε το τραγούδι σαν από απόσταση, κάνοντας τους σολίστες να ηχούν ως εάν να αναδύονταν από το σώμα της χορωδίας. Σε κάθε περίπτωση, το χορωδιακό φινάλε δόθηκε με αιχμηρή φραστική και την ίδια ζέση και ορμή, ωστόσο ευδιάκριτα αρθρωμένο σε χορωδιακές και ορχηστρικές ενότητες που αναδείκνυαν τις διαφορετικές διαθέσεις και τα κεφάλαια της μουσικής αφήγησης.
ΥΓ: Κακή, κάκιστη η ιδέα της επανάληψης των τελικών παραγράφων του φινάλε ως υπόκρουση(!) στην προβολή των συντελεστών της εκτέλεσης στο τέλος· πόσω μάλλον που κόπηκε όπως κόβουν τις μουσικές στις αγοραίες διαφημίσεις της τηλεόρασης….
