ΕΝΤΥΠΗ ΕΚΔΟΣΗ efsyn.gr , Γιάννης Σβώλος
Ανακαλύψτε περισσότερα άρθρα στα αποτελέσματα αναζήτησης
Προσθήκη του efsyn.gr στην Google

Μετά από ακυρώσεις που επέφερε η πανδημία, τελικά το Μέγαρο Μουσικής εγκαινίασε τη νέα καλλιτεχνική περίοδο 2020/21 στις 14/10/2020 με ένα ρεσιτάλ του Μαρτίνου Τιρίμου αφιερωμένο στη φετινή επέτειο των 250 χρόνων από τον θάνατο του Μπετόβεν (1770-1827).

Το επιτρεπόμενο 30% της χωρητικότητας της αίθουσας «Δημήτρης Μητρόπουλος» γέμισαν λιγοστοί τακτικοί φιλόμουσοι και επώνυμοι, που ακροβολίστηκαν υποχρεωτικά σε πολύ αραιή διάταξη, φορώντας μάσκες, τις οποίες κάποιοι -ευτυχώς λιγοστοί- φορούσαν επιδεικτικά κάτω από τη μύτη…. Συνεχίζοντας τον κύκλο «Beethoven 2020» ο Τιρίμος ερμήνευσε μια επιλογή πιανιστικών έργων από την αρχή έως το τέλος της δημιουργικής παραγωγής του συνθέτη.

Το ρεσιτάλ δόθηκε με ένα σύντομο διάλειμμα -δίχως έξοδο των ακροατών από την αίθουσα- και άφησε άνισες εντυπώσεις. Ο 78χρονος Κύπριος πιανίστας διαθέτει ασυζητητί τη μουσικότητα και την αντίληψη που απαιτεί η πιανιστική μουσική του Βιεννέζου κλασικού. Ωστόσο, καθώς επέλεξε να αναμετρηθεί με έργα μεγάλα, ιδιαίτερα απαιτητικά και δύσκολα, το συνολικό πλάσιμο του παιξίματος, η κατά τόπους αισθητά πιεσμένη εκφορά της εκτέλεσης και ο όχι πάντα σταθερός βηματισμός στην τεταμένη ροή του μουσικού ειρμού φανέρωσαν αντοχές και επιδόσεις σε ύφεση, που έχουν πλέον αφήσει πίσω το σημείο της απόλυτης ακμής.

Η βραδιά ξεκίνησε με το σύντομο, αβαρές «Εύθυμο και θλιμμένο κομμάτι, WoO54» και τη «Φαντασία, έργο 71», που αποδόθηκε αξιοπρεπώς, με ακρίβεια, εύστοχη διαχείριση του ιστορικού ύφους της γραφής, προβεβλημένους δεξιοτεχνικούς πιανισμούς του τύπου που συναντάμε σε σημεία κορύφωσης των μπετοβενικών κοντσέρτων και θεατρικά υπογραμμισμένη ανάδειξη της δραματουργίας.

Στη γενική διαχείριση των μεγεθών -δυναμικές, ταχύτητες, ένταση έκφρασης- ήταν φανερό ότι ο πιανίστας είχε συνολική εποπτεία του έργου οικονομώντας τις ενδιάμεσες κορυφώσεις ως προς την τελική.

Ακολούθησαν η «Σονάτα αρ.31, έργο 110» και η «Σονάτα αρ.29, Hammerklavier, έργο 106» για την οποία ο ίδιος ο πιανίστας τόνισε με έμφαση στο ακροατήριο ότι είναι η «μεγαλύτερη και δυσκολότερη» απ’ όσες έγραψε ο Μπετόβεν. Συνθέσεις σαφώς μεγαλύτερης κλίμακας, με τεράστιο εύρος μεταπτώσεων στην έκφραση και στις διαθέσεις, οι δύο ώριμες, μεγάλης διάρκειας σονάτες -περίπου 20λεπτη η 31η, άνω των 40 λεπτών η 29η- απαιτούν από τον εκτελεστή το μέγιστο της φυσικής αντοχής αλλά και της μουσικής/διανοητικής αντίληψης.

Προσεγγίζοντας καίρια τη στιβαρή, σύνθετη δομική ταυτότητα των δύο έργων, το παίξιμο του Τιρίμου ήταν προ πάντων ορθολογικά οργανωμένο: υποστήριζε αδιάλειπτα την άρθρωση του μουσικού συντακτικού και διατηρούσε με απαρέγκλιτη σαφήνεια τη διάκριση ανάμεσα σε παραγράφους έντονης δράσης και ανάπτυξης του θεματικού υλικού και σε άλλες όπου κυριαρχούσαν η αναστοχαστική ανάπαυλα και οι μελωδικές εκπορεύσεις.

Ομως το ορμητικό, γεμάτο αυτοπεποίθηση ξεκίνημα της «Hammerknlavier» όπως και οι επαναλήψεις του δόθηκαν πολύ βιαστικά «θολώνοντας» την κρίσιμη, αρχική διατύπωση του βασικού θέματος. Επίσης, ενώ γενικώς στις βίαιες, πυκνής δράσης παραγράφους την απόδοση της φραστικής διέκρινε σταθερή έγνοια να διαγράφεται ευανάγνωστα η δομική διαλεκτική της γραφής, το παίξιμο, παρ’ ότι μεγαλόπρεπο και ρωμαλέο, γινόταν ενίοτε απλώς νευρικό διαταράσσοντας τις λεπτές ισορροπίες στην αβίαστη ροή του μουσικού ειρμού.

Αυτό έγινε ιδιαίτερα αισθητό στην καταληκτική «Fuga» της 29ης και στο καταληκτικό, εκρηκτικό «Allegro risoloto» της «Hammerklavier». Εδώ οι απότομες, αενάως φορτισμένες, δραματουργικά κομβικές μεταπτώσεις από εξωστρεφείς σε εσωστρεφείς και από το χαμηλόφωνες και μεγαλόφωνες διατυπώσεις αποδόθηκαν κατά τόπους αγχωμένα και βιασμένα.

Αναμφίβολα τις ωραιότερες και συγκινητικότερες στιγμές της βραδιάς πρόσφεραν οι στοχαστικές α λα Σούμπερτ/Σοπέν λυρικές, μελωδικά ρευστές εκτελέσεις των αργών μερών: του «Arioso dolente» της 31ης και του εκτενούς «Adagio sostenuto» της «Hammerklavier», το οποίο όμως ο πιανίστας διέκοψε στη μέση(!) για ένα σύντομο διάλειμμα.

Μια μουσική εκδήλωση που αυθόρμητα προκάλεσε ποικίλες σκέψεις και επιφυλάξεις για τις τωρινές επιλογές και την τωρινή πορεία του κρατικού -να μην το ξεχνάμε αυτό πλέον!- Μεγάρου Μουσικής˙ τόσο σε σχέση προς το όποιο παρελθόν του, που βαθμιαία ξεχνιέται, όσο και προς το τωρινό τοπίο της αθηναϊκής/ελληνικής μουσικής ζωής.