Τσαϊκόφσκι με σοβιετικό σφρίγος

Παλιές καλές εποχές θύμισε η εξαιρετική συναυλία που έδωσε η Κρατική Ακαδημαϊκή Συμφωνική Ορχήστρα της Ρωσίας «Γεβγκένι Σβετλάνοφ» υπό τον Ντανιέλ Ράισκιν στην κατάμεστη μεγάλη αίθουσα του Μεγάρου (25/11/2019). Ιδρυμένο το 1936, το κορυφαίο ιστορικό συμφωνικό σύνολο της Ρωσίας είναι διάδοχο σχήμα της περίφημης Συμφωνικής Ορχήστρας της ΕΣΣΔ, γνωστής στους φανατικούς φιλόμουσους από τις εκατοντάδες ηχογραφήσεις στη σοβιετική «Μελόντια». Ο Γεβγκένι Σβετλάνοφ (1928-2002) ηγήθηκε του συνόλου αυτού επί 35 χρόνια (1965-2000).

Η ποιότητα και η δαιμονική ένταση των εκτελέσεων που ακούσαμε θύμισαν την πραγματικά συγκλονιστική συναυλία που είχε δώσει η ίδια ορχήστρα υπό τον Σβετλάνοφ στον ίδιο χώρο, αρχές δεκαετίας ’90, ερμηνεύοντας τη «Συμφωνία αρ. 2» του Σκριάμπιν και τη «Φραντσέσκα ντα Ρίμινι» του Τσαϊκόφσκι. Το γεγονός αυτό επιβεβαίωσε για πολλοστή φορά ότι τουλάχιστον οι μεγάλες ιστορικές ορχήστρες της πρώην ΕΣΣΔ διατηρούν σαφή και αναγνωρίσιμη εθνική ταυτότητα ήχου˙ αυτό σε έκδηλη αντίθεση προς τον γενικά ομογενοποιημένο, δίχως ιδιαίτερο χαρακτήρα ήχο των περισσότερων ορχηστρών ανά τον κόσμο, με εξαίρεση ελάχιστα κορυφαία σύνολα…

Το πρόγραμμα ήταν αφιερωμένο αποκλειστικά στον Τσαϊκόφσκι. Ξεκίνησε με μία από τις λιγότερο γνωστές σελίδες του, την «Ελεγεία για ορχήστρα εγχόρδων» (1884), την άριστη ερμηνεία της οποίας υποστήριξε ιδανικά ο τέλεια εστιασμένος ήχος των υποομάδων των εγχόρδων. Ακολούθως η 34χρονη Αλιόνα Μπαέβα πρόσφερε τη συναρπαστικότερη ζωντανή εκτέλεση του αριστουργηματικού, ρομαντικού «Κοντσέρτου για βιολί» που έχουμε ακούσει ώς τώρα.

Με ήχο μεγάλο, τονικά ασφαλή και παίξιμο γεμάτο αυτοπεποίθηση, η ακμαία Ρωσίδα βιολίστρια διέπλασε μια μοναδικά ισορροπημένη, σφαιρικά ολοκληρωμένη ερμηνεία. Το παίξιμό της διέθετε άριστη, σε βάθος αντίληψη της μουσικής δραματουργίας και ευρύτατη εκφραστική παλέτα. Περνούσε αβίαστα από παραγράφους ήπιες, μελωδικές, τρυφερές ή στοχαστικές σε άλλες όπου κυριαρχούσε η ανήμερη έξαψη της δράσης, οδηγώντας αθροιστικά σε εκρηκτικής έντασης και οξύτητας κορυφώσεις. Ωστόσο, ουδέποτε υπολειπόταν σε ορθοτονία και φινίρισμα της φραστικής.

Η συναυλία ολοκληρώθηκε με τη «Συμφωνία αρ. 5». Ο 40χρονος Ντανιέλ Ράισκιν διέπλασε μια ερμηνεία στην οποία κυριάρχησαν η εξωστρεφής αυτοπεποίθηση του μεγάλου, ρωμαλέου συμφωνικού ήχου, η «σλαβική», τυπικά τσαϊκόφσκεια πίκρα/μελαγχολία, η γεμάτη σφρίγος ροή της μελωδίας, η θαυμαστά αβίαστη και ακριβής άρθρωση του ρυθμικού στοιχείου, το παγερό ματσίσμο των επίσημων εμβατηριακών εκδιπλώσεων, η εκρηκτική έκλυση συναισθηματικής ενέργειας στις σπαρακτικές κορυφώσεις. Ανταποκρινόμενοι στο ενθουσιώδες χειροκρότημα του αθηναϊκού κοινού, οι Ρώσοι πρόσφεραν εκτός προγράμματος ένα από τα «επισκεπτήρια» της ρωσικής μουσικής, τη δημοφιλή «Πολωνέζα» από την όπερα «Ευγένιος Ονιέγκιν» του Τσαϊκόφσκι. Εχοντας ακόμη στα αυτιά μας το ίδιο κομμάτι παιγμένο ομοίως τέλεια ως «bis» από τους Κινέζους δύο μήνες νωρίτερα, κάναμε αυτόματα τις αναμενόμενες, λεπτές συγκρίσεις, εξάγοντας τα επίσης αναμενόμενα συμπεράσματα!