Οταν ο Πέρσελ συνάντησε τις Μπούλες

Συνεχίζοντας τη σχεδιασμένα και στοχευμένα «αιρετική» πορεία της, η Εναλλακτική Σκηνή της ΕΛΣ (Ε.Σ./ΕΛΣ) πρότεινε τις προάλλες την μπαρόκ ημι-όπερα του Χένρι Πέρσελ «Η βασίλισσα των ξωτικών» (1692).

Το έργο –για την ακρίβεια: τα εκτενή του αποσπάσματα που είδαμε και ακούσαμε– παρουσιάστηκε σε σκηνοθεσία Γιάννη Σκουρλέτη, σκηνικά και κοστούμια Κωνσταντίνου Σκουρλέτη, με συμμετοχή του ελληνικού συγκροτήματος παλιάς μουσικής «Latinitas nostra» σε δεκαμελή σύνθεση, της Μεικτής Χορωδίας του Δήμου Αθηναίων σε 14μελή σύνθεση, πέντε μονωδών (Μπάκα, Σπανός, Αδριανός, Καλύβας, Αντωνέλου) υπό τον Μάρκελλο Χρυσικόπουλο και με βαρύνουσα συμμετοχή του χορευτή Τάσου Καραχάλιου που επιμελήθηκε και την κίνηση όλων επί σκηνής.

Από τις περίπου δύο ώρες μουσικής του πρωτοτύπου σκηνοθέτης και αρχιμουσικός κράτησαν γύρω στα 80 λεπτά. Αγνοώντας την ούτως ή άλλως ισχνή δράση του πρωτοτύπου (που στηρίζεται εξ αποστάσεως στον Σέξπιρ) πρότειναν μια τελείως δική τους δραματουργία με άξονα το εφευρεμένο ζευγάρι της Δάφνης και του Απόλλωνα (ουδεμία σχέση με τον γνωστό μύθο αλλά ούτε και με το έργο).

Επιπλέον, το όλο θέαμα οργανώθηκε γύρω από την ανανοηματοδοτούσα, συνεχή και δεσπόζουσα παρουσία της χορωδίας –άλλοτε βωβής, άλλοτε άδουσας– με τελετουργική αμφίεση και κινησιολογία αντλημένη από το αποκριάτικο έθιμο της Νάουσας «Γενίτσαροι και Μπούλες». Για την ακρίβεια, η αναφορά περιορίστηκε στις Μπούλες, κι αυτές με α λα μπαρόκ «πειραγμένα» καλύμματα κεφαλής.

Με αφηγηματική πρόφαση την ερωτική ε(πανέ)νωση του ζευγαριού, αρθρωμένη μέσα από τη σύζευξη ενός πλέγματος στοιχείων με ετερόκλητες καταβολές (Σέξπιρ, μπαρόκ, παραδοσιακά δρώμενα), η παράσταση ξετύλιξε την περιπέτεια της προσωπικής ερωτικής συνάντησης με τον Αλλο και, ταυτόχρονα, το γονιμικό δράμα της ετήσιας αναγέννησης της Φύσης που κορυφώνεται με τον Ιερό Γάμο της Βασίλισσας των Ξωτικών και το ερωτικό της σμίξιμο με το αρσενικό στοιχείο/εραστή.

Στην προκειμένη περίπτωση ο Αλλος/Απόλλων ενσαρκώθηκε από τον γυμνό χορευτή Τάσο Καραχάλιο που, μπαινοβγαίνοντας σε μια σαρκοφάγο/ερωτική κλίνη, εξέπεμπε ασταμάτητα το βωβό, γονιμικό/ερωτικό του κάλεσμα μέσα από μια σπασμωδική/αισθησιακή χορευτική κινησιολογία. Οχι τυχαία, μετά την ευτυχή τελική συνεύρεσή του με τη Βασίλισσα, έχοντας ανταποκριθεί στον προορισμό του, ο γυμνός εραστής/σπορέας αποσύρθηκε αθόρυβα έρποντας εκτός σκηνής…

Η αφερέγγυα τέχνη των συρραφών

Συναρμολογημένη με υπερήφανη αυθάδεια και αισθητά περισσή αυθαιρεσία από πολλά, ετερόκλητα στοιχεία, η σύνθετη δραματουργία -υποτίθεται- άρθρωσε μιαν αφήγηση αισθήσεων, συναισθημάτων και συμβολισμών υποτάσσοντας τις συνειρμικές φορτίσεις του υλικού της στην κεντρική ιδέα του σκηνοθέτη. Αριστοτεχνικά συρραμμένο, το υλικό αυτό όντως άσκησε έντονα την ακατανίκητη γοητεία των όσων έφερε μαζί του.

Ωστόσο, παρότι εικαστικά ερεθιστική, η συνάντηση του εξωστρεφούς, παιγνιώδους, φανταστικού μπαρόκ με το βαρύ, δύσκαμπτο, ερμητικό νοηματικό απόθεμα του παραδοσιακού πολιτισμού κάθε άλλο παρά συντελέστηκε δίχως στρεβλώσεις ή αντιστάσεις: όπως στον Φρανκενστάιν, οι ραφές/ουλές παρέμειναν ορατές και η συμπεριφορά (των συστατικών) του υβριδίου απρόβλεπτη. Σε καθαρά πρακτικό επίπεδο η παράσταση υπηρέτησε πιστά τη σύλληψη του σκηνοθέτη μουσικά και σκηνικά. Σε αυτό το πλαίσιο, παρότι υπήρξε έκδηλα στατική, έρρευσε άψογα.

Ολοκληρώνοντας θα επισημάνω ότι, στον βαθμό που συνιστούν αυθαίρετα υβρίδια, παραγωγές όπως αυτή και άλλες, που πραγματοποιούνται με την ετήσια δωρεά του Ιδρύματος Σταύρος Νιάρχος στην αίθουσα της Εναλλακτικής Σκηνής, ουδόλως καλύπτουν το αίτημα παρουσίασης όπερας μπαρόκ στην ΕΛΣ. Παρότι, κατά το δελτίο τύπου της παραγωγής, όντως «η λυρική παραγωγή του μπαρόκ έχει μπει τις τελευταίες δεκαετίες στο ρεπερτόριο των μεγάλων θεάτρων όλου του κόσμου, συμπληρώνοντας έτσι ένα ιστορικό κενό», το αυθεντικό ιταλικό, γαλλικό, γερμανικό –έστω και το αγγλικό– μπαρόκ, ρεπερτόριο απουσιάζει –πλην ελαχίστων, προ δεκαετιών εξαιρέσεων– από την ΕΛΣ.

Αν μπορούν να το υποστηρίξουν οι αίθουσες «μεγάλων θεάτρων όλου του κόσμου», τότε μπορεί και η εξαιρετικής ακουστικής μεγάλη αίθουσα της Κεντρικής Σκηνής της ΕΛΣ. Συνεπώς, αξίζει να δοθεί θέση και να επενδυθεί προσπάθεια και για την αυθεντική μπαρόκ όπερα στη γενναία επανεκκίνηση του μοναδικού, κρατικού λυρικού μας θεσμού. Αλλωστε, κάθε χρόνο, για τις δύο σκηνές όπου δίνει παραστάσεις, η ΕΛΣ πληρώνει στην ΚΠΙΣΝ Α.Ε. 4.560.000 εκατομμύρια ευρώ (συν τον ΦΠΑ) για λειτουργικά έξοδα…