Τέσσερις σοπράνο για την Κάλλας

Aραγε τι θα ‘λεγε η Κάλλας από εκεί όπου βρίσκεται αν παρακολουθούσε τα επετειακά αφιερώματα που γίνονται στην Ελλάδα για τα 40χρονα από τον θάνατό της; Πώς θα σχολίαζε τις επιδόσεις των διάφορων μονωδών που τραγουδούν σε αυτά αλλά και τους ισχυρισμούς ότι όλοι τους προσπαθούν να καλύψουν όσο το δυνατόν περισσότερο από το πλατύ ρεπερτόριο που τραγούδησε εκείνη όταν ζούσε;

Γύρω στα μέσα Σεπτεμβρίου παρακολουθήσαμε απανωτά δύο τέτοια αφιερώματα, που επικεντρώθηκαν σε χιλιοακουσμένες άριες από όπερες των Βέρντι και Πουτσίνι. Ετσι, μέσα σε δύο ημέρες, ακούσαμε περίπου ίδια πράγματα δύο φορές. Καμία από τις υψιφώνους –διότι μόνον τέτοιες τραγούδησαν– δεν άρθρωσε μία νότα Ροσίνι, Μότσαρτ, Γκλουκ ή Βάγκνερ, που επίσης είχε τραγουδήσει η Κάλλας. Αντίθετα, θριάμβευσε η… Μανόν Λεσκό, που η ντίβα είχε μονάχα ηχογραφήσει.

Στις 14/9/2017, στο Ηρώδειο, η Εθνική Λυρική Σκηνή πρόσφερε ένα γκαλά υπό τον Ηλία Βουδούρη σε συνεργασία με το Athens Democracy Forum. Τρεις υψίφωνοι με χαρακτηριστικά διαφορετικές φωνές και διαφορετικό ερμηνευτικό ταμπεραμέντο επέλεξαν αποσπάσματα από όπερες κατά την αντίληψή τους ταιριαστά στις δυνατότητές τους.

Η Τσέλια Κοστέα, κύρια λυρικοδραματική υψίφωνος της ΕΛΣ, απέδωσε άριες από «Μανόν Λεσκό», «Δύναμη του πεπρωμένου» και «Αντρέα Σενιέ» με μεστή, γεμάτη, σκούρα φωνή αλλά συγκινησιακά κάπως αποστασιοποιημένες ερμηνείες. Η Χριστίνα Πουλίτση επέλεξε άριες από «Λακμέ», «Ριγολέτο» και ολόκληρη τη «Σκηνή της τρέλας» από τη «Λουτσία».

Η ακρόαση επαλήθευσε τη φήμη της λαμπερής, λυρικής, ηχηρής φωνής κολορατούρας, με τις εντυπωσιακές, ασφαλείς υψηλές νότες. Ομως, το τραγούδι πρόβαλε κάπως δύσκαμπτο, αισθητά υπολογισμένο και στιλιστικά ατελές: στον ιταλικό ρομαντισμό κλίμακες και τρίλιες είναι εκφραστικά εργαλεία και συνεπώς ωφελούν τη μουσική όταν είναι ελεγχόμενα και καθαρά.

Τέλος, αστέρι με πραγματικά διεθνή σταδιοδρομία, η έμπειρη Μυρτώ Παπαθανασίου τραγούδησε εμβληματικές, λυρικές άριες από «Ρωμαίο & Ιουλιέτα», «Τόσκα» και «Τραβιάτα».

Η γεμάτη, πάντα σε φόρμα, λαμπερή φωνή της και η ζωντανή σκηνική παρουσία της υπηρέτησαν ένα τραγούδι στιλιστικά εύστοχο, συγκινησιακά άμεσο, χωρίς τεχνικά προβλήματα, με σαγηνευτικό πλάσιμο της φραστικής και καλοζυγιασμένες κορυφώσεις.

Ολοκληρώνοντας το αφιέρωμα οι τρεις υψίφωνοι ένωσαν τις φωνές τους τραγουδώντας σε εναλλασσόμενους συνδυασμούς το ντουέτο Νόρμας-Ανταλτζίζας από τη «Νόρμα» του Μπελίνι. Ενδιάμεσα, ο Ηλίας Βουδούρης διηύθυνε την Ορχήστρα της ΕΛΣ σε εισαγωγές και ιντερμέδια από όπερες.

Η αισθαντική Ντινάρα Αλίεβα

Στις 16/9/2017, το Μέγαρο Μουσικής Αθηνών πρόσφερε το δικό του ιδιαίτερα καλοστημένο αφιέρωμα στα 40χρονα της Κάλλας με την υψίφωνο Ντινάρα Αλίεβα. Η Αζερμπαϊτζανή τραγουδίστρια είχε εντυπωσιάσει τους Αθηναίους οπερόφιλους όταν βραβεύτηκε στον διαγωνισμό «Μαρία Κάλλας» (2007) και ξανά ως μονωδός στο ετήσιο αφιέρωμα του Athenaeum στο Ηρώδειο (16/9/2009).

Δέκα χρόνια μετά την αρχική βράβευσή της –ενδιάμεσα ακολούθησαν κι άλλες!- η Αλίεβα σταδιοδρομεί σε κορυφαίες διεθνείς σκηνές, αποδίδοντας ευρύ ρεπερτόριο, επικεντρωμένο στην ιταλική, γαλλική και ρωσική όπερα του 19ου αιώνα.

Στο ΜΜΑ, συνοδευόμενη από την ΚΟΑ υπό τον Μίλτο Λογιάδη, απέδωσε αποσπάσματα αποκλειστικά από ιταλικές όπερες του ρομαντισμού και του βερισμού («Τροβαδούρος», «Αΐντα», «Δύναμη του πεπρωμένου», «Αδριανή Λεκουβρέρ», «Τόσκα», «Μανόν Λεσκό»). Η φωτεινή, αισθαντική, θαυμαστά ομοιογενής, καλοτοποθετημένη φωνή της πλημμύρισε τη μεγάλη αίθουσα, διαπερνώντας άνετα την ορχήστρα στις κορυφώσεις.

Το τραγούδι της πρόβαλε τεχνικά άψογο, με άριστη αίσθηση του ύφους της μουσικής, εκφραστική αμεσότητα και ειλικρίνεια, καθώς επίσης με ιδιαίτερη φροντίδα στη λεπτομέρεια: τέλειες τρίλιες, ευαίσθητες αποσβέσεις, άριστες συνάψεις φράσεων. Τα στοιχεία αυτά συνδυάστηκαν με μια άνετη, απέριττη, εκφραστική σκηνική παρουσία, θυμίζοντας όλα μαζί -δίχως όμως να μιμούνται!- την Κάλλας.

Αριστοκρατικά μελαγχολικές οι Λεονόρες, οργισμένα πικραμένη η Αΐντα, γεμάτη ευγενική απόγνωση –μείζον κατόρθωμα!- η Μανόν Λεσκό. Δίνοντας δείγμα των όμοια υψηλών επιδόσεών της στο ρομαντικό μπελ-κάντο, η Αλίεβα πρόσφερε εκτός προγράμματος την άρια «Casta diva» από την μπελίνεια «Νόρμα».

Ενδιάμεσα ο Μίλτος Λογιάδης διηύθυνε με πρωτοφανέρωτο σφρίγος, ακρίβεια αλλά και ευγενές μεσογειακό συναίσθημα ορχηστρικά αποσπάσματα από τις όπερες «Τραβιάτα», «Λουίζα Μίλερ», «Δύναμη του πεπρωμένου», «Ο φίλος Φριτς», «Μανόν Λεσκό».