Παράκαμψη προς το κυρίως περιεχόμενο
Το χρώμα Drommetenrot

Το χρώμα Drommetenrot

  • A-
  • A+

Πίσω από κάθε μεγαλειώδη σύνθεση

της μουσικής, των χρωμάτων και του νου,

εγώ διακρίνω τη λάμψη του θαυμαστού

εκείνου κόκκινου χρώματος του αίματος,

της αμαρτίας και της φωτιάς.

(σ. 250)

Ο γεννημένος στην Πράγα, Λέο Πέρουτς ήταν ήδη από τη δεκαετία του ’20, σε ηλικία 40 περίπου ετών, ένας συγγραφέας καταξιωμένος στο γερμανόφωνο κοινό.

Παρόλα αυτά το σώμα του έργου είχε καταταχτεί περισσότερο στην «ψυχαγωγική λογοτεχνία», παρά στη «λογοτεχνία αξιώσεων». Η πρόσληψη αυτή ωστόσο άλλαξε ριζικά γύρω στα 1980, όταν το έργο του -με κορωνίδα μάλλον το ανά χείρας βιβλίο, «Ο Μαιτρ της Δευτέρας Παρουσίας»- έτυχε αναγνώσεων που αναδείκνυαν τα νεωτερικά χαρακτηριστικά του.

Σχεδόν στο σύνολο του έργου του ο -εβραϊκής καταγωγής- Πέρουτς έδειξε μια προτίμηση για αφηγηματικές τεχνικές οι οποίες προσεταιρίζονται το αστυνομικό μυθιστόρημα, αλλά και το ιστορικό ή το περιπετειώδες.

Ο λόγος γι’ αυτό είναι η επιθυμία του συγγραφέα να παράγει μια ελκυστική πλοκή, να δελεάσει τον αναγνώστη, ίσως ακόμα και να «θολώσει τα νερά» σε σχέση με τα υπόλοιπα επίπεδα του μυθιστορήματος.

Συνοπτικά, στον αναγνώστη παρουσιάζονται μια σειρά μυστηριώδεις θάνατοι, οι οποίοι οδηγούν και στον θάνατο του Ευγένιου Μπίσοφ, ηθοποιού στο Αυλικό Θέατρο.

Ο βαρόνος φον Γιος βρίσκεται στο επίκεντρο των υποψιών γι' αυτόν τον θάνατο (αυτοκτονία ίσως;) και γύρω του περιστρέφονται ως δορυφόροι της αφήγησης μια σειρά από χαρακτήρες, όπως η Ντίνα -το ερωτικό απωθημένο του βαρόνου- και δύο φίλοι του νεκρού ηθοποιού, ο μηχανικός Σόλγκρουπ και ο Φέλιξ, οι οποίοι, αυτόκλητα, αναλαμβάνουν να διαλευκάνουν τις συνθήκες του χαμού του.

Ηδη από το άνοιγμα του βιβλίου, με τον τίτλο «Πρόλογος αντί Επιλόγου», ο Πέρουτς βάζει (και) τον αναγνώστη στον ρόλο του ντετέκτιβ και εντείνει το αφηγηματικό βάρος που ήδη κουβαλάει η πλοκή που χτίζει.

Ομως, με το ίδιο το κλείσιμο της αφήγησης, τον «Επίλογο του Εκδότη», ο συγγραφέας αναιρεί όλα όσα χτίζει επί σελίδες (σε αυτό το πυκνό γραπτό) για τον αναγνώστη -υποσκάπτει τόσο την αξιοπιστία όσο και τη στόχευση της πρωτοπρόσωπης αφήγησης του βαρόνου και, υποχρεωτικά, μετατοπίζει το βάρος στον στοχασμό που αναδίδουν οι υπόλοιπες, πιο κρυπτικές, πτυχές της ιστορίας.

Από τη λεξιπλασία του όρου Drommetenrot, δηλαδή του «κόκκινου χρώματος του αίματος, της αμαρτίας και της φωτιάς», ώς τις διάσπαρτες αναφορές στις κοινωνικές και πολιτικές δομές της εποχής (η τράπεζα που καταρρέει, οι κρυφές ερωτικές σχέσεις, η υπόληψη και η ανυποληψία), ο Πέρουτς κινείται παράλληλα στο σύμπαν του Κάφκα.

Κι αν η σκοτεινή πλοκή θυμίζει Πόε, η σύνθεση και το πώς η αφήγηση αντέχει πολυεπίπεδων ερμηνειών, αποκαλύπτουν τις δυνατότητες του συγγραφέα. Στο βιβλίο, από κεφάλαιο σε κεφάλαιο, οι βεβαιότητες κλονίζονται: η οικονομική ασφάλεια, η κοινωνική αποδοχή, η ερωτική αποδοχή, η ίδια η ζωή των πρωταγωνιστών. Κάθε τι παρουσιάζεται ρευστό, ανοικτό σε υπονόμευση ή ανατροπή -ο Πέρουτς παρουσιάζει τη ζωή όπως πραγματικά είναι.

Εν τέλει, «Ο Μαιτρ της Δευτέρας Παρουσίας» δεν είναι παρά ένα παραμορφωτικό πρίσμα μέσα από το οποίο ο αναγνώστης παρακολουθεί πως εκτυλίσσεται μεταιχμιακά μια (από τις πολλές) εκδοχή της αλήθειας, όπως άλλωστε συμβαίνει και εκτός λογοτεχνικών σελίδων.

Τέλος, ιδιαίτερης μνείας αξίζει αυτή η (νέα και συμπληρωμένη) έκδοση της Κίχλης (η πρώτη ήταν του 2011 και είχε εξαντληθεί). Πέραν της καλής μετάφρασης (από τη Ρόζα Ιωαννίδου) και της υψηλής αισθητικής του, το βιβλίο συνοδεύεται από σχεδόν 50 σελίδες με επεξηγηματικές σημειώσεις, το διαφωτιστικό επίμετρο του Hans-Harald Mueller, ένα σημείωμα σχετικά με την πρόσληψη του μυθιστορήματος από την κριτική ανά τα χρόνια και σειρά φωτογραφιών εποχής που αποτυπώνουν γλαφυρά το κλίμα, τον χώρο και τον περίγυρο που καθόρισε την εξέλιξη του έργου του Πέρουτς.

Εκεί άλλωστε διαβάζουμε και την εξαιρετικά περιεκτική παρατήρηση της Χίλντε Σπιλ για τη ρίζα του αφηγήματος: «αυτό που συνδέει τον Ρίλκε, τον Κάφκα, τον Μπροντ και τον Πέρουτς είναι ο μεσαιωνικός μυστικισμός της Πράγας, οι παλιοί μύθοι της πόλης, οι μυστικιστικές παραδόσεις της εβραϊκής κοινότητας».

ΑΝΟΙΧΤΟ ΒΙΒΛΙΟ
Κολάζ και μοντάζ τεκμηρίων στη σύγχρονη ελληνική πεζογραφία
​Μέχρι το 2010, όταν ολοκλήρωσα τη διατριβή μου για το θέμα, η λογοτεχνία τεκμηρίων είχε ήδη κάνει αισθητή την παρουσία της με πολλούς συγγραφείς να είχαν γράψει πεζογραφήματα στηριγμένα σε εξωλογοτεχνικά...
Κολάζ και μοντάζ τεκμηρίων στη σύγχρονη ελληνική πεζογραφία
ΑΝΟΙΧΤΟ ΒΙΒΛΙΟ
Βάζοντάς τα με τον εαυτό
Ο Φίλιπ Ροθ γεννήθηκε στο Νιούαρκ του Νιου Τζέρσεϊ τον Μάρτιο του 1933, ο μικρότερος από τους δυο γιους μιας οικογένειας Αμερικανοεβραίων που είχε μεταναστεύσει στις ΗΠΑ κατά τη διάρκεια του 19ου αιώνα. Σε...
Βάζοντάς τα με τον εαυτό
ΑΝΟΙΧΤΟ ΒΙΒΛΙΟ
Ο Τ.Κ. Παπατσώνης και η κριτική της νεοελληνικής λογοτεχνίας
Η επισήμανση μελετητών και κριτικών ότι ο Τάκης Παπατσώνης δεν έδωσε κριτική προσοχή στα νεοελληνικά γράμματα, ενώ, αντιθέτως, επέμεινε, με την ευχέρεια που του παρείχε η ευρυμάθειά του αλλά και η άριστη...
Ο Τ.Κ. Παπατσώνης και η κριτική της νεοελληνικής λογοτεχνίας
ΑΝΟΙΧΤΟ ΒΙΒΛΙΟ
Η άμυνα των ιδεών
Ξαναπιάνοντας το νήμα του προηγούμενου Σαββάτου -όταν σας παρουσιάσαμε τα σημαντικότερα βιβλία φιλοσοφίας και ξένης λογοτεχνίας του 2017- σήμερα συνεχίζουμε με τους τίτλους που ξεχωρίζουν. Εδώ οι ιδέες από τον...
Η άμυνα των ιδεών
ΑΝΟΙΧΤΟ ΒΙΒΛΙΟ
Στις βιβλιοθήκες του κόσμου
Βιβλία που κέντρισαν τον ειδικό ή τον απλό αναγνώστη, βιβλία που διανοίγονται σ’ ένα ευρύ φάσμα ιδεών, έκφρασης, αλλά και συνομιλίας, υπέρβασης ή ρήξης με άλλα βιβλία, βιβλία νεότερων ή παλαιότερων συγγραφέων,...
Στις βιβλιοθήκες του κόσμου
ΑΝΟΙΧΤΟ ΒΙΒΛΙΟ
Είναι πολλά τα μάτια της φαντασίας
Ο Γιώργος Σκαμπαρδώνης είναι καλός μπάρμαν. Παίρνει τα υλικά και τα βάζει σε πολύχρωμα σέικερ λογοτεχνικής ώσμωσης. Η διογκούσα φαντασία μετασχηματίζει λ.χ. τις μικρές αθερίνες σε τεράστια κήτη, αντιστρέφοντας...
Είναι πολλά τα μάτια της φαντασίας

Η efsyn.gr θεωρεί αυτονόητο ότι οι αναγνώστες της έχουν το δικαίωμα του σχολιασμού, της κριτικής και της ελεύθερης έκφρασης και επιδιώκει την αμφίδρομη επικοινωνία μαζί τους.

Διευκρινίζουμε όμως ότι δεν θέλουμε ο χώρος σχολιασμού της ιστοσελίδας να μετατραπεί σε μια αρένα απαξίωσης και κανιβαλισμού προσώπων και θεσμών. Για τον λόγο αυτόν δεν δημοσιεύουμε σχόλια ρατσιστικού, υβριστικού, προσβλητικού ή σεξιστικού περιεχομένου. Επίσης, και σύμφωνα με τις αρχές της Εφημερίδας των Συντακτών, διατηρούμε ανοιχτό το μέτωπο απέναντι στον φασισμό και τις ποικίλες εκφράσεις του. Έτσι, επιφυλασσόμαστε του δικαιώματός μας να μην δημοσιεύουμε ανάλογα σχόλια.

Σε όσες περιπτώσεις κρίνουμε αναγκαίο, απαντάμε στα σχόλιά σας, επιδιώκοντας έναν ειλικρινή και καλόπιστο διάλογο.

Η efsyn.gr δεν δημοσιεύει σχόλια γραμμένα σε Greeklish.

Τέλος, τα ενυπόγραφα άρθρα εκφράζουν το συντάκτη τους και δε συμπίπτουν κατ' ανάγκην με την άποψη της εφημερίδας