• Αθήνα
    Σποραδικές νεφώσεις
    8°C 6.4°C / 9.6°C
    2 BF
    94%
  • Θεσσαλονίκη
    Σποραδικές νεφώσεις
    6°C 4.7°C / 7.8°C
    2 BF
    87%
  • Πάτρα
    Αυξημένες νεφώσεις
    8°C 7.7°C / 8.2°C
    2 BF
    91%
  • Ιωάννινα
    Αυξημένες νεφώσεις
    2°C -0.1°C / 2.2°C
    1 BF
    84%
  • Αλεξανδρούπολη
    Αραιές νεφώσεις
    8°C 7.4°C / 7.9°C
    2 BF
    93%
  • Βέροια
    Αυξημένες νεφώσεις
    5°C 4.0°C / 4.9°C
    0 BF
    97%
  • Κοζάνη
    Αυξημένες νεφώσεις
    0°C 0.4°C / 0.4°C
    0 BF
    93%
  • Αγρίνιο
    Αυξημένες νεφώσεις
    5°C 5.2°C / 5.2°C
    2 BF
    95%
  • Ηράκλειο
    Σποραδικές νεφώσεις
    11°C 9.9°C / 13.2°C
    3 BF
    83%
  • Μυτιλήνη
    Αραιές νεφώσεις
    10°C 9.0°C / 9.9°C
    4 BF
    87%
  • Ερμούπολη
    Αραιές νεφώσεις
    11°C 8.8°C / 11.4°C
    0 BF
    80%
  • Σκόπελος
    Αυξημένες νεφώσεις
    6°C 6.2°C / 6.2°C
    3 BF
    78%
  • Κεφαλονιά
    Αυξημένες νεφώσεις
    10°C 10.2°C / 10.2°C
    1 BF
    74%
  • Λάρισα
    Αυξημένες νεφώσεις
    4°C 3.9°C / 4.0°C
    2 BF
    100%
  • Λαμία
    Αυξημένες νεφώσεις
    7°C 4.5°C / 7.3°C
    0 BF
    91%
  • Ρόδος
    Αραιές νεφώσεις
    17°C 16.8°C / 16.8°C
    3 BF
    72%
  • Χαλκίδα
    Αυξημένες νεφώσεις
    7°C 6.6°C / 9.3°C
    0 BF
    95%
  • Καβάλα
    Αυξημένες νεφώσεις
    7°C 7.1°C / 7.3°C
    2 BF
    90%
  • Κατερίνη
    Αυξημένες νεφώσεις
    5°C 4.7°C / 5.7°C
    2 BF
    100%
  • Καστοριά
    Αυξημένες νεφώσεις
    1°C 1.5°C / 1.5°C
    1 BF
    99%

Μιχάλης Αλμπάτης / Κώστας Μπαρμπάτσης

ΕΝΤΥΠΗ ΕΚΔΟΣΗ

Σκοτεινή ενδοχώρα

  • A-
  • A+
Σε μια μακρά περίοδο καταφυγής στο αγροτικό παρελθόν, συχνά με εξωραϊσμένο αποτέλεσμα ή έναν πλάγιο νεοσυντηρητισμό, ο Μπαρμπάτσης και ο Αλμπάτης δείχνουν έναν τρόπο γόνιμης συνομιλίας με το χτες, μέσω της λογοτεχνίας, χωρίς να εγκλωβίζονται εντός του.

Η ελληνική επαρχία αποτελεί το σκηνικό σε δύο βιβλία που κυκλοφόρησαν σχετικά πρόσφατα. Ο πρωτοεμφανιζόμενος Κώστας Μπαρμπάτσης, γεννημένος στο Αγρίνιο, και ο Κρητικός Μιχάλης Αλμπάτης, αντλούν τις ιστορίες τους από το παρελθόν ενός τόπου, τα μυστικά του οποίου δείχνουν να γνωρίζουν εκ των έσω.

Η ελληνική επαρχία αποτελεί το σκηνικό σε δύο βιβλία που κυκλοφόρησαν σχετικά πρόσφατα. Ο πρωτοεμφανιζόμενος Κώστας Μπαρμπάτσης, γεννημένος στο Αγρίνιο, με τη συλλογή διηγημάτων Λυκοχαβιά και ο Κρητικός Μιχάλης Αλμπάτης με το μυθιστόρημα Και οι νεκροί ας θάψουν τους νεκρούς τους αντλούν τις ιστορίες τους από το παρελθόν ενός τόπου, τα μυστικά του οποίου δείχνουν να γνωρίζουν εκ των έσω, την ανθρωπογεωγραφία του και τα γλωσσικά του κοιτάσματα.

Τα έξι διηγήματα της Λυκοχαβιάς διαδραματίζονται στην Ηπειρο και την Αιτωλοακαρνανία, εκεί που κάποτε υπήρχε το ομώνυμο ιαματικό δρώμενο κατά το οποίο περνούσαν τα άρρωστα παιδιά από το στόμα του λυκοτόμαρου ώστε να λάβουν τη δύναμη του ζώου. Ο τίτλος λειτουργεί προγραμματικά σε διάφορα επίπεδα, γεγονός το οποίο τον απαλλάσσει από τον στείρο και κενό εντυπωσιασμό που εγείρει αναπόφευκτα η χρήση μιας λέξης παροπλισμένης. Δεν είναι μόνο το γλωσσικό στίγμα που δίνεται με αυτό, αλλά και η αποτύπωση ενός κόσμου άγριου, ανορθολογικού και συχνά ασφυκτικού, όπως η ελληνική επαρχία. Η αντίστιξη ανάμεσα στην ομορφιά και την αγριότητα του τίτλου συνοψίζει σε μεγάλο βαθμό τον αφηγηματικό τρόπο με τον οποίο ο Μπαρμπάτσης χειρίζεται τις ιστορίες αυτές.

ΜΙΧΑΛΗΣ ΑΛΜΠΑΤΗΣ. Και οι νεκροί ας θάψουν τους νεκρούς τους. Σελ. 470. Νήσος, 2022

Η ντοπιολαλιά διαθέτει την απαραίτητη προφορικότητα, προϊόν συγγραφικού βιώματος και κοπιώδους εργασίας, που την καθιστά κατανοητή και απαραίτητη. Η πραγματική συγγραφική δυσκολία δεν βρίσκεται ωστόσο εδώ, αλλά στη γλώσσα που χρησιμοποιεί ο παντογνώστης αφηγητής. Εκεί είναι που το εξεζητημένο και το ανακόλουθο παραμονεύουν. Ο συγγραφέας πετυχαίνει την απαραίτητη γλωσσική ισορροπία που λειτουργεί ως γέφυρα τόσο με το σήμερα όσο και με τον αναγνώστη, αποτυπώνοντας γλωσσικά τη χρονική συνέχεια. Ο κόσμος που περιγράφεται δεν είναι και τόσο ανοίκειος τελικά.

ΚΩΣΤΑΣ ΜΠΑΡΜΠΑΤΣΗΣ. Λυκοχαβιά. Σελ. 184. Εκδόσεις Κέδρος, 2022

Ο Μπαρμπάτσης δεν πάσχει από νοσταλγία, δεν επιθυμεί να «πουλήσει» φολκλόρ και παράδοση, δεν έχει προθέσεις ωραιοποίησης του παρελθόντος αλλά ούτε και του παρόντος. Η συγγραφική μέριμνα δεν αρκείται ωστόσο στη γλώσσα, αλλά εστιάζει και στην ιστορία. Παρότι τα μοτίβα είναι γνώριμα, ο συγγραφέας πετυχαίνει την αβίαστη γέννηση συναισθήματος και τη διατήρηση του αναγνωστικού ενδιαφέροντος, χωρίς να καταφεύγει στην υπερβολή και την επιτήδευση. Ο ανθρώπινος χαρακτήρας των ιστοριών τις ελευθερώνει από το στενό χωροχρονικό καλούπι εντός του οποίου αρχικά χύθηκαν.

Ο Μιχάλης Αλμπάτης τοποθετεί το μυθιστόρημά του στην κρητική επαρχία στις αρχές της δεκαετίας του 1950. Το Και οι νεκροί ας θάψουν τους νεκρούς τους περιστρέφεται γύρω από ένα κεντρικό εύρημα. Ο πρωταγωνιστής της ιστορίας αυτής, στα δεκαπέντε του, θα παραστεί για πρώτη φορά σε κηδεία. Εκεί, τρομοκρατημένος και έκπληκτος, θα διαπιστώσει πως μπορεί να ακούσει τον νεκρό και να συνομιλήσει μαζί του. Παρότι η μικρή κοινωνία είναι έτοιμη να του φορέσει την ταμπέλα του λωλού, ο θείος του θα διακρίνει σε αυτό το παράδοξο ταλέντο μια πιθανή πηγή πλουτισμού. Ετσι, εγκαταλείπουν το μικρό χωριό προς αναζήτηση πελατών σε πολιτείες μεγαλύτερες.

Μια ιδέα από μόνη της, όσο πρωτότυπη και αν είναι, δεν αρκεί. Είναι κάτι που αποδεικνύεται συνεχώς σε απόπειρες καλών προθέσεων μα ανεπιτυχούς υλοποίησης. Ο Αλμπάτης τα καταφέρνει θαυμάσια. Η διαχείριση του ευρήματος είναι υποδειγματική, η οξυδέρκεια και η φαντασία του εμφανείς. Εχοντας ως πλοηγό τον αρχετυπικό Δον Κιχώτη, ο συγγραφέας ακολουθεί ανιψιό και θείο στις περιπέτειές τους.

Χωρίζει λειτουργικά το μυθιστόρημα σε αυτοτελή κεφάλαια, ενώ παράλληλα συνεχίζει το κεντρικό νήμα αφήγησης, από το οποίο αναπηδά μια ιστορία ενηλικίωσης. Ετσι, διατηρεί τον έλεγχο και αποφεύγει την αφηγηματική αποδυνάμωση, ενώ πετυχαίνει να προσθέσει πλείστα ιστορικά στοιχεία, να αναδείξει διαχρονικές ιδιοπάθειες και τη σύνδεση με το σήμερα. Ο Αλμπάτης δεν αρκείται στα κωμικοτραγικά συμβάντα, αλλά στοχεύει σε ένα ολοκληρωμένο μυθιστόρημα, που αποτίνει μεν φόρο τιμής και αγάπης στη λαϊκή γραμματεία, αλλά συγχρόνως φέρει κάτι φρέσκο και παιγνιώδες, με διάχυτη διάθεση αυτοϋπονόμευσης και παντελή έλλειψη σοβαροφάνειας.

Σε μια μακρά περίοδο καταφυγής στο αγροτικό παρελθόν, συχνά με εξωραϊσμένο αποτέλεσμα ή νότες καρικατούρας, ακόμη κι έναν πλάγιο νεοσυντηρητισμό, ο Μπαρμπάτσης και ο Αλμπάτης δείχνουν έναν τρόπο γόνιμης συνομιλίας με το χτες μέσω της λογοτεχνίας, χωρίς να εγκλωβίζονται και να ασφυκτιούν εντός του, χωρίς να καταθέτουν εγκεφαλικές και άψυχες κατασκευές. Δύο βιβλία που αποτελούν ένα αξιοπρόσεχτο δείγμα της σύγχρονης ελληνικής γραμματείας.

Ακολουθήστε μας στο Google news
Google News
ΑΝΟΙΧΤΟ ΒΙΒΛΙΟ
Οψεις του κυπριακού τραύματος
Το Brandy Sour είναι ένα άρτιο αφηγηματικό εγχείρημα που φανερώνει την εξέλιξη της συγγραφικής πορείας της Σωτηρίου και προσθέτει μια καλογραμμένη σελίδα στη σύγχρονη κυπριακή πεζογραφία που εκπροσωπείται από...
Οψεις του κυπριακού τραύματος
ΑΝΟΙΧΤΟ ΒΙΒΛΙΟ
Διευρύνοντας το ατομικό και συλλογικό βίωμα
Ο Ρακόπουλος στη νέα συλλογή βαθαίνει τις θεματικές και τον ιδιαίτερο τόνο του. Εξακολουθεί να καταθέτει ιστορίες που δεν αφορούν το κλειστό ατομικό βίωμα αλλά συναρμόζουν την εμπειρία με το θεωρητικό υπόβαθρο...
Διευρύνοντας το ατομικό και συλλογικό βίωμα
ΑΝΟΙΧΤΟ ΒΙΒΛΙΟ
Ενας συνηθισμένα ασυνήθιστος άνθρωπος
Να, λοιπόν, δύο σταθερά χαρακτηριστικά του αφηγηματικού σύμπαντος του Ροτ: η νοσταλγία για έναν κόσμο διά παντός απολεσθέντα και η εις το διηνεκές διαπάλη ανάμεσα στο παρελθόν και στο παρόν.
Ενας συνηθισμένα ασυνήθιστος άνθρωπος
ΑΝΟΙΧΤΟ ΒΙΒΛΙΟ
«Ενας μελαγχολικός [στενογράφος] του χρόνου»
Αν το απόφθεγμα είναι «ο νανισμός του δοκιμίου» και ο αφορισμός «κρύβει τη νοσταλγία του έπους», γιατί να μη θεωρήσουμε και αυτά τα «στενογραφήματα» του Μαυρουδή σαν γραμμένα από τον ήρωα ενός μυθιστορήματος,...
«Ενας μελαγχολικός [στενογράφος] του χρόνου»
ΑΝΟΙΧΤΟ ΒΙΒΛΙΟ
Στιγμιότυπα παρερμηνειών
Ετσι ο λόγος συμπυκνώνεται, ο χρόνος συρρικνώνεται και μένουν μόνο οι λέξεις που ο συγγραφέας κοιτά ευλαβικά, καθώς παρελαύνουν σαν μαριονέτες σε ένα θέατρο παρεξηγήσεων, σε μια commedia dell’ arte εντός...
Στιγμιότυπα παρερμηνειών
ΑΝΟΙΧΤΟ ΒΙΒΛΙΟ
Αρχαιολογία του παρόντος
Στο Σκοτεινό Ψυγείο, έκκεντρες καταστάσεις, φροϊδικά συμπλέγματα και τραγελαφικά στιγμιότυπα αναδεικνύουν πικρές αλληγορίες του κόσμου που μας περιβάλλει. Η αφήγηση είναι συνειρμική, με τον συμβατικό χρόνο να...
Αρχαιολογία του παρόντος

Η efsyn.gr θεωρεί αυτονόητο ότι οι αναγνώστες της έχουν το δικαίωμα του σχολιασμού, της κριτικής και της ελεύθερης έκφρασης και επιδιώκει την αμφίδρομη επικοινωνία μαζί τους.

Διευκρινίζουμε όμως ότι δεν θέλουμε ο χώρος σχολιασμού της ιστοσελίδας να μετατραπεί σε μια αρένα απαξίωσης και κανιβαλισμού προσώπων και θεσμών. Για τον λόγο αυτόν δεν δημοσιεύουμε σχόλια ρατσιστικού, υβριστικού, προσβλητικού ή σεξιστικού περιεχομένου. Επίσης, και σύμφωνα με τις αρχές της Εφημερίδας των Συντακτών, διατηρούμε ανοιχτό το μέτωπο απέναντι στον φασισμό και τις ποικίλες εκφράσεις του. Έτσι, επιφυλασσόμαστε του δικαιώματός μας να μην δημοσιεύουμε ανάλογα σχόλια.

Σε όσες περιπτώσεις κρίνουμε αναγκαίο, απαντάμε στα σχόλιά σας, επιδιώκοντας έναν ειλικρινή και καλόπιστο διάλογο.

Η efsyn.gr δεν δημοσιεύει σχόλια γραμμένα σε Greeklish.

Τέλος, τα ενυπόγραφα άρθρα εκφράζουν το συντάκτη τους και δε συμπίπτουν κατ' ανάγκην με την άποψη της εφημερίδας