• Αθήνα
    Ελαφρές νεφώσεις
    13°C 10.2°C / 15.1°C
    2 BF
    88%
  • Θεσσαλονίκη
    Αραιές νεφώσεις
    11°C 9.2°C / 13.3°C
    2 BF
    86%
  • Πάτρα
    Αυξημένες νεφώσεις
    12°C 9.0°C / 12.7°C
    2 BF
    76%
  • Ιωάννινα
    Αυξημένες νεφώσεις
    8°C 3.9°C / 7.7°C
    1 BF
    88%
  • Αλεξανδρούπολη
    Σποραδικές νεφώσεις
    8°C 7.9°C / 7.9°C
    3 BF
    87%
  • Βέροια
    Αυξημένες νεφώσεις
    10°C 9.4°C / 10.0°C
    0 BF
    86%
  • Κοζάνη
    Αυξημένες νεφώσεις
    6°C 6.2°C / 6.4°C
    1 BF
    93%
  • Αγρίνιο
    Αυξημένες νεφώσεις
    11°C 11.1°C / 11.1°C
    1 BF
    85%
  • Ηράκλειο
    Σποραδικές νεφώσεις
    13°C 12.8°C / 14.4°C
    2 BF
    94%
  • Μυτιλήνη
    Σποραδικές νεφώσεις
    10°C 10.1°C / 10.1°C
    2 BF
    85%
  • Ερμούπολη
    Αραιές νεφώσεις
    14°C 14.4°C / 14.4°C
    2 BF
    82%
  • Σκόπελος
    Αυξημένες νεφώσεις
    12°C 11.8°C / 11.8°C
    3 BF
    73%
  • Κεφαλονιά
    Αυξημένες νεφώσεις
    15°C 14.9°C / 14.9°C
    2 BF
    78%
  • Λάρισα
    Αραιές νεφώσεις
    6°C 5.9°C / 10.6°C
    2 BF
    100%
  • Λαμία
    Αυξημένες νεφώσεις
    11°C 10.5°C / 11.2°C
    1 BF
    95%
  • Ρόδος
    Ελαφρές νεφώσεις
    15°C 14.8°C / 15.4°C
    1 BF
    87%
  • Χαλκίδα
    Αυξημένες νεφώσεις
    12°C 11.9°C / 13.6°C
    1 BF
    86%
  • Καβάλα
    Αυξημένες νεφώσεις
    11°C 11.0°C / 11.0°C
    1 BF
    84%
  • Κατερίνη
    Αραιές νεφώσεις
    11°C 8.7°C / 13.4°C
    2 BF
    83%
  • Καστοριά
    Αυξημένες νεφώσεις
    7°C 6.9°C / 6.9°C
    1 BF
    95%

Μνήμη Δημήτρη Ελευθεράκη. «Ο θάνατος είναι γεμάτος μεταφορές». Επιμέλεια: Αλέξανδρος Μηλιάς, Χάρης Ψαρράς. Σελ. 158. ΕΚΔΟΣΕΙΣ Ενύπνιο, 2022

ΕΝΤΥΠΗ ΕΚΔΟΣΗ

Μια σημαντική ποιητική φωνή που σίγησε τόσο σύντομα

  • A-
  • A+
Ο Ελευθεράκης ισορρόπησε εξαιρετικά στο στοχαστικό είδος ανάμεσα στην Ιστορία ως συλλογική συνθήκη και το βαθύτερο νόημά της και στο εναγώνιο ερώτημα της ύπαρξης με κορυφαίο θέμα τον θάνατο, χωρίς αυτό να εμπίπτει αποκλειστικά στον χώρο του ατομικού.

Το τομίδιο για τον αδόκητα θανόντα Δημήτρη Ελευθεράκη απαρτίζουν δεκατέσσερα κείμενα από ομότεχνους/συνομιλητές, φίλους ή μελετητές/τριες, αποτίοντας φόρο τιμής στον ποιητή και ταυτόχρονα καταθέτοντας την ψύχραιμα αντικειμενική, απαλλαγμένη από κάθε υποψία υπερβολής, αποτίμησή τους για το έργο του.

Ορισμένα κείμενα ασχολούνται με συγκεκριμένα έργα: της Φραγκίσκης Αμπατζοπούλου εξετάζει το ιδιόμορφο πεζό Δύσκολη τέχνη εντάσσοντάς το στη συνθήκη παραγωγής του, του Δημήτρη Κόκκορη τεκμηριώνει τον χαρακτηρισμό της Στέππας ως φιλοσοφικού έργου ενώ εντάσσει τα βιογραφικά και συνομιλητικά ποιήματα της συλλογής (όπως και ο Χάρης Ψαρράς) στη νεοελληνική αντίστοιχη παράδοση και του Στέφανου Ροζάνη αναλύει το ιδίωμα του υψηλού ως γνώρισμα της ποίησης του Ελευθεράκη.

Τέσσερα κείμενα διακατέχονται περισσότερο από την ένταση της συγκίνησης φωτίζοντας πτυχές της προσωπικότητας και της ζωής του Ελευθεράκη. Το πρώτο του Δημήτρη Κοσμόπουλου ανακαλεί προσωπικές στιγμές της φιλίας των δύο ποιητών με αναφορές στον κοινό φίλο Ηλία Λάγιο. Το δεύτερο του Γιώργου Λίλλη συνδυάζει τη βιωματική κατάθεση της φιλίας τους με τη συναισθηματικής έντασης προσέγγιση στην ποιητική του Ελευθεράκη. Το επόμενο είναι το εξομολογητικό, φορτισμένο με θερμή συγκίνηση αλλά εξίσου στοχαστικό κείμενο του Σταμάτη Πολενάκη, συνομιλητή του Ελευθεράκη, μαζί με τον Δημήτρη Αγγελή, στο Περίστροφο του Μαγιακόφσκι. Το τελευταίο, του Νίκου Χρυσικόπουλου, περιστρέφεται γύρω από τον δάσκαλο Ελευθεράκη ως ήρεμη πατρική μορφή-καθοδηγητή των μαθητών στην προσέγγιση ποιημάτων στην τάξη.

Τα βιωματικού χαρακτήρα κείμενα δεν αποκόπτονται από το έργο, αλλά αναφέρονται και σε αυτό. Αντίστοιχα τα κυρίως αναφερόμενα στο έργο δεν εξαιρούν παραπομπές στη βιογραφία. Προτείνεται έτσι ως αναγνωστική παράμετρος στο έργο του Ελευθεράκη η ταύτιση διανοητικής ζωής και ποιητικής δημιουργίας με τον βίο, οπτική που ενέτεινε ο πρόωρος θάνατός του.

Λιγότερο ή περισσότερο τα κείμενα (των Αγγελή, Βαρθαλίτη, Ζουμπουλάκη, Λεοντζάκου, Μηλιά, Χατζόπουλου και Ψαρρά) επικεντρώνονται στη συνόψιση των χαρακτηριστικών της ποίησης του Ελευθεράκη εξάγοντας έτσι επαγωγικά και τη σημασία των έξι ποιητικών συλλογών και ενός πεζού. Ο,τι προκύπτει είναι η αναντίρρητη συμβολή αυτού του έργου στη στοχαστική-φιλοσοφική ποίηση, είδος που στην Ελλάδα τα τελευταία τριάντα χρόνια αποδίδει γόνιμους καρπούς εκτός των περιπτώσεων που αγκυρώνονται στο προσωπικό και γίνονται ποίηση ενός ναρκισσιστικού εγωτισμού.

Ο Ελευθεράκης ισορρόπησε εξαιρετικά στο στοχαστικό είδος ανάμεσα στην Ιστορία ως συλλογική συνθήκη και το βαθύτερο νόημά της (που απασχολεί και συνομήλικους του Ελευθεράκη -Πολενάκη-) και στο εναγώνιο ερώτημα της ύπαρξης με κορυφαίο θέμα τον θάνατο, χωρίς αυτό να εμπίπτει αποκλειστικά στον χώρο του ατομικού. Αν και στα Ασπρα μήλα εκκινεί από την καθημερινή προσωπική λεπτομέρεια, αυτή μεταποιείται σε αντικείμενο στοχασμού με εκβολή στο καθολικό.

Η αξία του έγκειται και σε αυτή την ικανότητα και στη δυνατότητα να συνομιλεί με τους ποιητικούς προγόνους ώστε τα ποιήματά του να διατηρούν ακέραια την αισθητική συγκίνηση και την ανάκληση άλλων ποιητών/τριών σε μια διαρκή αλλά ελκυστικά επιτυχημένη αναγνωστική μετατόπιση (Ψαρράς). Επισημαίνεται επίσης (Αγγελής, Κόκκορης, Ψαρράς) η συμβολή του Ελευθεράκη στο ρεύμα που επιδίωξε την ανανέωση των μοντερνιστικών στοιχείων και με την ενοφθάλμιση άλλων από την παλαιότερη «παραδοσιακή» ποίηση, με σημείο αιχμής την αξιοποίηση αυστηρά έμμετρων μορφών, κυρίως του σονέτου, που πραγματώθηκε στη βάση μιας ανανεωτικής πρακτικής τόσο για τον ελεύθερο στίχο όσο και για τα μέτρα. Εχοντας μελετήσει την ελληνική (ο Μηλιάς αναδεικνύει τον μετασχηματιστικό διάλογο με τον Ομηρο) και αγγλόφωνη ποίηση προχώρησε στην πρόσμιξη που είχε επιδιωχθεί στις μοντερνιστικές απαρχές και πρόσφατα μετά τη δεκαετία του ’80 με την πρόταξη του αιτήματος ανανέωσης του ελεύθερου στίχου ή και επιστροφής στις έμμετρες φόρμες (νεοφορμαλισμός).

Εντοπίζονται επίσης ιδιαίτερα στοιχεία αποδεικνύοντας το εύρος, τη δυναμική και το ποιητικό σχέδιο του Ελευθεράκη: η θεολογίζουσα πλευρά του με το ερώτημα της παρουσίας του Θεού και της χριστιανικής καταφυγής (Αγγελής, Ζουμπουλάκης με εμβριθή ανάλυση του ποιήματος «Γιεσένιν από τη Στέππα») και ο διάλογος με υπόρρητα φιλοσοφικά προτάγματα.

Αν και στο βιβλίο συνοψίζονται γνωρίσματα της ποίησης του Ελευθεράκη ήδη σχολιασμένα και σε σχετικά πρόσφατα αφιερώματα (Ποιητική, αναγνώστης), εντούτοις η συναγωγή είναι χρήσιμη επειδή, μεταξύ άλλων, διατηρείται η υψηλή συγκίνηση της απροσδόκητης απώλειας και φωτίζεται ξανά πολλαπλά το έργο ενός ιδιαίτερου ποιητή θέτοντας εκ νέου το «καρυωτακικό» ερώτημα για την εξέλιξή του εάν δεν…

Ακολουθήστε μας στο Google news
Google News
ΑΝΟΙΧΤΟ ΒΙΒΛΙΟ
Αυτογνωσία συλλογικής μνήμης
Λάθος είναι και να θεωρήσουμε ότι διαβάζουμε το βιβλίο ενός ρομαντικού. Στην πραγματικότητα, μιλώντας για το παρελθόν, ο συγγραφέας μιλάει για το παρόν του – αναζητά τα στοιχεία που τον καθόρισαν, γράφει ένα...
Αυτογνωσία συλλογικής μνήμης
ΑΝΟΙΧΤΟ ΒΙΒΛΙΟ
Μεταμορφώσεις του βιώματος
Η Βογιατζόγλου, ακολουθώντας το μοντερνιστικό παράδειγμα, δίνει μια παραδειγματικά θετική απάντηση στο διαρκώς επανερχόμενο ερώτημα αν και κατά πόσο η αυθεντικότητα του βιώματος μπορεί να γίνει ποίηση και πώς...
Μεταμορφώσεις του βιώματος
ΑΝΟΙΧΤΟ ΒΙΒΛΙΟ
Οι μεταφορές της εβραϊκότητας
Ο συγγραφέας συνδυάζει την κοινωνική κριτική με το μαύρο χιούμορ, τη ρεαλιστική απεικόνιση της πραγματικότητας με την ποιητική σύλληψη αυτής και δημιουργεί ένα μυθιστόρημα πολυπρισματικό, πολυφωνικό και...
Οι μεταφορές της εβραϊκότητας
ΑΝΟΙΧΤΟ ΒΙΒΛΙΟ
Αναμνήσεις από τα μελλοντικά, ελπίδες από τα περασμένα
Ο Μαρξ, ο Ράιχ, ο Τσε, ο Μπρεχτ, ο Σαββόπουλος, ο Χάκκας, ο Λένον και ο Λένιν, όλα χωρούσαν και έμπαιναν στην ημερήσια διάταξη. Και στα χρόνια της χούντας το «επαναστατικό καθήκον» ταυτίστηκε με τους χτύπους...
Αναμνήσεις από τα μελλοντικά, ελπίδες από τα περασμένα
ΑΝΟΙΧΤΟ ΒΙΒΛΙΟ
Πληγή και επούλωση
Αν και η παλέτα του συγγραφέα έχει επιλέξει τις σκοτεινές αποχρώσεις, το σφρίγος της γλώσσας και η ευφάνταστη και συχνά ποιητική εικονοποιία φωτίζουν με τις δικές τους ζωηρές αναλαμπές το κείμενο.
Πληγή και επούλωση
ΑΝΟΙΧΤΟ ΒΙΒΛΙΟ
Εικασία με αποδείξεις
Η Ολγα Πετροπούλου, πάντοτε με καθαρό μυαλό και απολύτως συνεκτική επιχειρηματολογία, έχει τη λύση και χάρη στην εικασία 3ν+1 επιλύει τον γρίφο σε αυτό το μυθιστόρημα, στο οποίο μέσα από καθεμιά ιστορία...
Εικασία με αποδείξεις

Η efsyn.gr θεωρεί αυτονόητο ότι οι αναγνώστες της έχουν το δικαίωμα του σχολιασμού, της κριτικής και της ελεύθερης έκφρασης και επιδιώκει την αμφίδρομη επικοινωνία μαζί τους.

Διευκρινίζουμε όμως ότι δεν θέλουμε ο χώρος σχολιασμού της ιστοσελίδας να μετατραπεί σε μια αρένα απαξίωσης και κανιβαλισμού προσώπων και θεσμών. Για τον λόγο αυτόν δεν δημοσιεύουμε σχόλια ρατσιστικού, υβριστικού, προσβλητικού ή σεξιστικού περιεχομένου. Επίσης, και σύμφωνα με τις αρχές της Εφημερίδας των Συντακτών, διατηρούμε ανοιχτό το μέτωπο απέναντι στον φασισμό και τις ποικίλες εκφράσεις του. Έτσι, επιφυλασσόμαστε του δικαιώματός μας να μην δημοσιεύουμε ανάλογα σχόλια.

Σε όσες περιπτώσεις κρίνουμε αναγκαίο, απαντάμε στα σχόλιά σας, επιδιώκοντας έναν ειλικρινή και καλόπιστο διάλογο.

Η efsyn.gr δεν δημοσιεύει σχόλια γραμμένα σε Greeklish.

Τέλος, τα ενυπόγραφα άρθρα εκφράζουν το συντάκτη τους και δε συμπίπτουν κατ' ανάγκην με την άποψη της εφημερίδας