• Αθήνα
    Αίθριος καιρός
    28°C 24.6°C / 29.3°C
    3 BF
    55%
  • Θεσσαλονίκη
    Αίθριος καιρός
    25°C 23.0°C / 26.0°C
    2 BF
    66%
  • Πάτρα
    Αίθριος καιρός
    25°C 24.0°C / 29.3°C
    1 BF
    78%
  • Ιωάννινα
    Αίθριος καιρός
    19°C 18.9°C / 18.9°C
    1 BF
    77%
  • Αλεξανδρούπολη
    Ασθενείς βροχοπτώσεις
    19°C 18.9°C / 19.6°C
    2 BF
    94%
  • Βέροια
    Αίθριος καιρός
    24°C 22.3°C / 25.5°C
    1 BF
    71%
  • Κοζάνη
    Αίθριος καιρός
    21°C 20.4°C / 21.4°C
    0 BF
    46%
  • Αγρίνιο
    Αίθριος καιρός
    26°C 26.1°C / 26.1°C
    1 BF
    56%
  • Ηράκλειο
    Αίθριος καιρός
    27°C 25.8°C / 28.8°C
    2 BF
    55%
  • Μυτιλήνη
    Ασθενείς βροχοπτώσεις
    21°C 20.9°C / 20.9°C
    2 BF
    78%
  • Ερμούπολη
    Ελαφρές νεφώσεις
    26°C 24.9°C / 26.8°C
    0 BF
    57%
  • Σκόπελος
    Ελαφρές νεφώσεις
    25°C 22.9°C / 24.7°C
    2 BF
    73%
  • Κεφαλονιά
    Αίθριος καιρός
    26°C 25.8°C / 25.8°C
    2 BF
    60%
  • Λάρισα
    Αίθριος καιρός
    23°C 22.9°C / 25.1°C
    0 BF
    83%
  • Λαμία
    Αίθριος καιρός
    26°C 22.5°C / 28.4°C
    2 BF
    61%
  • Ρόδος
    Αίθριος καιρός
    25°C 24.9°C / 25.8°C
    3 BF
    50%
  • Χαλκίδα
    Αίθριος καιρός
    25°C 23.8°C / 28.8°C
    0 BF
    78%
  • Καβάλα
    Αραιές νεφώσεις
    22°C 20.3°C / 22.1°C
    2 BF
    84%
  • Κατερίνη
    Αίθριος καιρός
    23°C 23.1°C / 25.0°C
    1 BF
    82%
  • Καστοριά
    Αίθριος καιρός
    21°C 21.3°C / 21.3°C
    2 BF
    60%

ΚΩΣΤΑΣ ΧΑΤΖΗΚΥΡΙΑΚΟΥ. Το ατελεύτητο του πεπερασμένου. Ποιήματα 1981-2019. Σελ. 112. Εκδόσεις Εντευκτηρίου, 2021
 

ΕΝΤΥΠΗ ΕΚΔΟΣΗ

Μεταποίηση πικρής αυτοσυνειδησίας

  • A-
  • A+
Η μεταποίηση της πικρής αυτοσυνειδησίας σε ποίηση γίνεται χωρίς ωραιοποιημένο λόγο, με λεξιλόγιο κοινό, απροκάλυπτο, με εικόνες κάποτε σκληρές όπου η φθορά δηλώνεται σωματικά.

Ο Κώστας Χατζηκυριάκου ανήκει στους αθόρυβους δημιουργούς που δημοσιεύουν με φειδώ ποιήματά τους και είναι ολιγογράφοι. Ομολογώ ότι δεν τον γνώριζα ως ποιητή προτού να φτάσει στα χέρια μου η συγκεντρωτική και ταυτόχρονα πρώτη συλλογή του. Γνώριζα όμως κάποιες από τις μεταφράσεις του όπως το σημαντικό Προφορικότητα και εγγραμματοσύνη του Walter J. Ong. (ΠΕΚ, 2005). Ο τίτλος της συλλογής του Το ατελεύτητο του πεπερασμένου παραπέμπει στην άλλη ιδιότητα του Χατζηκυριάκου -μαθηματικός- και θέτει ερεθιστικά ερωτήματα: ποιο μπορεί να είναι το ατελεύτητο του πεπερασμένου και πόσο ατελεύτητο είναι το πεπερασμένο;

Τα ενενήντα τέσσερα ποιήματα του βιβλίου αποτελούν αφενός απόπειρες απαντήσεων στα παραπάνω ερωτήματα, αφετέρου το απόσταγμα και τα προσωπικά σημειώματα του Χατζηκυριάκου σε διάστημα σχεδόν σαράντα ετών, από τη νεότητα έως την όψιμη ωριμότητά του (γενν. 1959). Είναι η στάση του ποιητικού υποκειμένου απέναντι στη φαινομενικά ατελεύτητη σειρά πεπερασμένων γεγονότων που εντούτοις έχουν πέρας και οδηγούν με μαθηματική ακρίβεια στο αναπόφευκτο τέλος, τον θάνατο. Η ερωτική επιθυμία («Να τον γνωρίσεις/Τον κόσμο/Στην ώρα του» στο «Ευχή» ή «Αχ βάσανα ασύμμετρα,/Νεότητα και γήρας» στο «Στης καφετέριας το έξω μέρος») και ο θάνατος τρέχουν στη μονοσήμαντης κατεύθυνσης ευθεία του αδυσώπητου χρόνου. Η απόσταση από την επιθυμία μεγαλώνει ενώ από τον θάνατο μειώνεται.

Ολα απογυμνώνονται από κάθε ποιητικολογία («Καμιάς/Τα μάτια/Ομορφιάς/Δεν έχει ο θάνατος./-άσε τους ποιητές να λεν˙» στο «Ο θάνατος θα ‘ρθει και θα ‘χει τα μάτια σου» μια συνομιλία με τον Παβέζε), ταυτίζονται εντέλει καθώς ο άνθρωπος υπόκειται στη φθορά της βιολογικής ηλικίας, αναντίστοιχης ωστόσο με τη διανοητική (Ας περιμένει έρωτα/Πεθαμένος/Να της κάνω/Η αιωνιότητα./ στο «Δρομέας σε ευφορία σκέπτεται») ενώ η επαναφορά του παρελθόντος, η ανάσταση των νεκρών -ανθρώπων και στιγμών- αποκλείεται και η χριστιανική ελπίδα διαλύεται («Το προσδοκώ/ Αλλά δεν το πιστεύω-» στο «Προσδοκώ Ανάστασιν νεκρών»).

Η συλλογή λοιπόν ασχολείται με τα αιώνια θέματα της τέχνης έρωτας, χρόνος, θάνατος-απώλεια, συνεπώς κινείται στον ολισθηρό δρόμο όπου παραμονεύουν η κοινοτοπία, ο μελοδραματισμός και η διεκτραγώδηση αποκλειστικά του προσωπικού που καταλήγει αδιάφορο στην ανάγνωση. Ομως, χωρίς να συνεισφέρει στην πρωτοτυπία των τρόπων ο Χατζηκυριάκου ενορχηστρώνει τα θεματικά του κέντρα με προσοχή ώστε να αποφύγει τα παραπάνω ολισθήματα.

Επιλέγοντας το ενσταντανέ της στιγμής πάνω στο οποίο δομεί την εξομολόγηση βασίζεται όχι στον λυρικό συναισθηματισμό που απορρέει από το άμεσο βίωμα αλλά στη διανοητική επεξεργασία που περιστέλλει το συναίσθημα και εκβάλλει σε ρεαλισμό έως αυτοσαρκασμό. Η στωική αποδοχή του αναπόδραστου δεν παύει να προβληματίζει («Μεσήλικο πρωτεύον αυτοαναλύεται»). Η μεταποίηση της πικρής αυτοσυνειδησίας σε ποίηση γίνεται χωρίς ωραιοποιημένο λόγο, με λεξιλόγιο κοινό, απροκάλυπτο, με εικόνες κάποτε σκληρές όπου η φθορά δηλώνεται σωματικά: η γήρανση και η αποσύνθεση της σάρκας, οι εκκρίσεις της ως συνακόλουθα ασθένειας και ανημπόριας: «Τα φευγαλέα ίχνη/ Που αφήνουνε/ Τα μάτια, η ουρήθρα,/Ο πρωκτός, το στόμα:-οξέα κέντρα των αισθήσεων» στο «Τα πρωτεία»). Το πάσχον σώμα βιώνει την εξασθένηση, τη δική του και των άλλων (τα δάκρυα ως σωματική δήλωση της θλίψης) όπως βιώνει πάλι ενσώματα, ως ερωτικό σώμα, με τα ίδια όργανα, τον έρωτα.

Ενώ οι προβληματισμοί που κατατίθενται είναι κοινοί, συχνά παράγονται εικόνες ιδιαίτερες και όσο η ανάγνωση προχωρεί πολλά ποιήματα απεγκλωβίζονται από τη στιγμή-αφορμή και γίνονται στοχαστικά υποβάλλοντας μια προσωπική ηθική στάση που βρίσκει συλλογικό αντίκτυπο και που κρατά για τον ποιητικό λόγο την ακρίβεια του επιστημονικού.

Με τρόπο αβίαστο φράσεις, στίχοι, τίτλοι άλλων δημιουργών πλέκουν έναν διάλογο, συνήθως άμεσα ορατό, στη βάση των κεντρικών θεματικών της συλλογής, ενώ οι ανιχνεύσιμες επιδράσεις στο ύφος αποδεικνύονται λειτουργικές.

Αν και τα ερωτήματα έμειναν -πώς αλλιώς;- αναπάντητα, έδρασε η παραμυθητική λειτουργία της ποίησης, στον βαθμό βέβαια που αυτή μπορεί να σταθεί δραστικά απέναντι στη φθορά του υλικού σώματος, στην οδύνη της απώλειας και στον φόβο του θανάτου.

Ακολουθήστε μας στο Google news
ΑΝΟΙΧΤΟ ΒΙΒΛΙΟ
Μεταμοντέρνο υπαρξιακό νουάρ
Ενα μεταμοντέρνο υπαρξιακό νουάρ, που πασχίζει όχι μόνο να λύσει το αίνιγμα αλλά και να καταδείξει τον σκοτεινό κλοιό μιας κοινωνίας σε παρακμή, που καταπνίγει τη δημιουργικότητα και βυθίζει τους απόμαχους και...
Μεταμοντέρνο υπαρξιακό νουάρ
ΑΝΟΙΧΤΟ ΒΙΒΛΙΟ
Μια αφήγηση για την επανάσταση
Ο Μαζάουερ εκφέρει την αφήγησή του με έναν μυθιστορηματικό σχεδόν τρόπο, ενσωματώνοντας ένα εκπληκτικό εύρος πηγών και μελέτες πολλών άλλων ιστορικών, ακόμα και πολύ πρόσφατων.
Μια αφήγηση για την επανάσταση
ΑΝΟΙΧΤΟ ΒΙΒΛΙΟ
Καλοκαίρι, πρωί
Δεν συζητούσαν κάτι συγκεκριμένο: τα φαγητά που έτρωγαν παιδιά, αν πίστευαν στους εξωγήινους, μια τρίχρωμη γάτα που συνάντησαν το μεσημέρι. Μίλαγαν και μετά κοιμόταν εκείνη. Εκείνος συνέχιζε να μιλάει. Μετά το...
Καλοκαίρι, πρωί
ΑΝΟΙΧΤΟ ΒΙΒΛΙΟ
Καλοκαιρινή βαλίτσα με βιβλία
Φτου ξελευθερία! Ετσι θα πρέπει να αισθάνονται τα παιδιά στην αρχή αυτού του καλοκαιριού. Ελευθερία από την πανδημία, αλλά κι από τον κλοιό των αρνητικών ειδήσεων που εισβάλουν στο σπίτι από παντού: πόλεμος,...
Καλοκαιρινή βαλίτσα με βιβλία
ΑΝΟΙΧΤΟ ΒΙΒΛΙΟ
Για πάντα
Το Ανοιχτό Βιβλίο κι αυτό το καλοκαίρι, εκτός από αναγνωστική πυξίδα, σας προσφέρει και αναγνωστική απόλαυση – μια παράδοση που άρχισε από συστάσεως της «Εφ.Συν.», από συστάσεως αυτών των σελίδων. Αυτό το...
Για πάντα
ΑΝΟΙΧΤΟ ΒΙΒΛΙΟ
Κολυμπώντας στην οικογενειακή ιστορία
Ενα ακόμα πολύτροπο βιβλίο, γοητευτικά προσωπικό και τολμηρό αντικαθρέφτισμα, ώριμο καταστάλαγμα της ποιητικής της Γαλανάκη και αναδρομικό σχόλιο σε όλο της το έργο.
Κολυμπώντας στην οικογενειακή ιστορία

Η efsyn.gr θεωρεί αυτονόητο ότι οι αναγνώστες της έχουν το δικαίωμα του σχολιασμού, της κριτικής και της ελεύθερης έκφρασης και επιδιώκει την αμφίδρομη επικοινωνία μαζί τους.

Διευκρινίζουμε όμως ότι δεν θέλουμε ο χώρος σχολιασμού της ιστοσελίδας να μετατραπεί σε μια αρένα απαξίωσης και κανιβαλισμού προσώπων και θεσμών. Για τον λόγο αυτόν δεν δημοσιεύουμε σχόλια ρατσιστικού, υβριστικού, προσβλητικού ή σεξιστικού περιεχομένου. Επίσης, και σύμφωνα με τις αρχές της Εφημερίδας των Συντακτών, διατηρούμε ανοιχτό το μέτωπο απέναντι στον φασισμό και τις ποικίλες εκφράσεις του. Έτσι, επιφυλασσόμαστε του δικαιώματός μας να μην δημοσιεύουμε ανάλογα σχόλια.

Σε όσες περιπτώσεις κρίνουμε αναγκαίο, απαντάμε στα σχόλιά σας, επιδιώκοντας έναν ειλικρινή και καλόπιστο διάλογο.

Η efsyn.gr δεν δημοσιεύει σχόλια γραμμένα σε Greeklish.

Τέλος, τα ενυπόγραφα άρθρα εκφράζουν το συντάκτη τους και δε συμπίπτουν κατ' ανάγκην με την άποψη της εφημερίδας