• Αθήνα
    Σποραδικές νεφώσεις
    21°C 18.9°C / 22.9°C
    4 BF
    48%
  • Θεσσαλονίκη
    Ελαφρές νεφώσεις
    20°C 18.0°C / 21.4°C
    2 BF
    46%
  • Πάτρα
    Αίθριος καιρός
    23°C 22.1°C / 24.0°C
    1 BF
    43%
  • Ιωάννινα
    Ελαφρές νεφώσεις
    20°C 18.9°C / 20.0°C
    2 BF
    40%
  • Αλεξανδρούπολη
    Ελαφρές νεφώσεις
    20°C 19.9°C / 19.9°C
    4 BF
    37%
  • Βέροια
    Αίθριος καιρός
    18°C 17.3°C / 19.0°C
    0 BF
    45%
  • Κοζάνη
    Ελαφρές νεφώσεις
    15°C 14.5°C / 16.5°C
    2 BF
    36%
  • Αγρίνιο
    Αίθριος καιρός
    22°C 21.8°C / 21.8°C
    2 BF
    32%
  • Ηράκλειο
    Σποραδικές νεφώσεις
    22°C 21.6°C / 24.3°C
    4 BF
    51%
  • Μυτιλήνη
    Ελαφρές νεφώσεις
    20°C 19.9°C / 20.1°C
    4 BF
    56%
  • Ερμούπολη
    Ελαφρές νεφώσεις
    21°C 21.1°C / 21.8°C
    6 BF
    49%
  • Σκόπελος
    Αραιές νεφώσεις
    16°C 15.7°C / 15.7°C
    2 BF
    94%
  • Κεφαλονιά
    Σποραδικές νεφώσεις
    24°C 23.9°C / 23.9°C
    0 BF
    57%
  • Λάρισα
    Ελαφρές νεφώσεις
    22°C 19.5°C / 21.9°C
    2 BF
    30%
  • Λαμία
    Σποραδικές νεφώσεις
    21°C 19.0°C / 21.6°C
    2 BF
    52%
  • Ρόδος
    Αίθριος καιρός
    23°C 23.2°C / 23.8°C
    4 BF
    43%
  • Χαλκίδα
    Αραιές νεφώσεις
    20°C 19.2°C / 22.7°C
    3 BF
    51%
  • Καβάλα
    Ελαφρές νεφώσεις
    19°C 19.4°C / 20.3°C
    2 BF
    53%
  • Κατερίνη
    Αίθριος καιρός
    18°C 18.1°C / 19.7°C
    3 BF
    54%
  • Καστοριά
    Αίθριος καιρός
    17°C 17.4°C / 17.4°C
    0 BF
    48%

ΚΩΣΤΑΣ ΚΑΝΑΒΟΥΡΗΣ. Αμνός Ενα ποίημα στον καθρέφτη. Σελ. 64. Εκδόσεις Πόλις, 2021

ΕΝΤΥΠΗ ΕΚΔΟΣΗ

Το λευκό χαρτί και ο ποιητής

  • A-
  • A+
Τι είναι το λευκό χαρτί; Η δυνατότητα ενός ποιήματος να υπάρξει; Ή μήπως εκείνο που ποτέ δεν θα γραφτεί; Η φράση μπορεί να διαβαστεί και με τους δύο τρόπους.

Στην πρόσφατη ποιητική συλλογή του ο Κώστας Καναβούρης αναπτύσσει έναν στοχασμό περί ποίησης. Πρωτίστως, προσπαθεί να απαντήσει σε ερωτήματα που αφορούν τη φύση της ποιητικής δημιουργίας ως ενός φαινομένου που άπτεται της ίδιας της κατανόησης της ανθρώπινης σκέψης και δράσης μέσα σε έναν ιστορικό χωροχρόνο αλλά και μέσα στο άχρονο.

Στον πρόλογο, οι σύντομοι αφορισμοί φαίνεται να καταγράφουν στιγμιαίες συνειδητοποιήσεις περί ποιητικής δημιουργίας, ενώ στον τελευταίο και πιο εκτενή ποιητικό αφορισμό η ποίηση παρουσιάζεται ως μια μυστηριώδης δύναμη που παράγει και καταναλώνει, που συνθέτει και μεταμορφώνει, μέσα από μια κοπιώδη διαδικασία, εκείνο που προϋπάρχει: «Η ποίηση είναι ένα ράμφος / που σκάβει μέσα στο κορμί σου / σκάβει μέσα στο πολεμικό κορμί σου. / Η ποίηση σκοτώνει τα αιχμάλωτα φωνήεντα / κι όλα εκείνα τα σύμφωνα κορμιά / με το κλειστό στόμα. / Αυτό θέλω να πω: / μετά την ποίηση δεν απομένει τίποτα».

Στο κύριο σώμα της συλλογής κυριαρχεί η φράση «Λευκό χαρτί». Κάθε φορά αυτή η φράση ακολουθείται από μια ποιητική ανάπτυξη σκέψεων, που άλλοτε είναι σύντομες, σαν μονολεκτικοί ή αφαιρετικοί ορισμοί, κι άλλοτε απλώνονται σε μια μεγαλύτερη έκταση. Τι είναι το λευκό χαρτί; Η δυνατότητα ενός ποιήματος να υπάρξει; Ή μήπως εκείνο που ποτέ δεν θα γραφτεί; Η φράση μπορεί να διαβαστεί και με τους δύο τρόπους. Είναι ενδιαφέρουσα η προσπάθεια να οριστεί αυτό το «μη ον» και να του αποδοθούν ιδιότητες σε μια στιγμή που ακόμη δεν υπάρχει, ενώ είναι πιθανόν και το να μην υπάρξει ποτέ. Η τραγική όψη αυτής της ανεξιχνίαστης εν δυνάμει ύπαρξης καταγράφεται σε αρκετά αποσπάσματα. Ενδεικτικά αναφέρω από το μέρος XIV κάποιους στίχους: «Λευκό χαρτί: Ατόφιο και συμπαγές / όπως το χέρι που γνέφει “ποτέ πια” / κι αποδημεί κι αποδημεί κι αποδημεί / και όλο φεύγει / αφήνοντας πίσω έναν τυχαίο τοίχο / έναν παράλογο τοίχο / που έχει ένα ακόμη πιο παράλογο καρφί / να σκουριάζει μέσα στις ηττημένες ιστορίες».

Αλλες φορές πάλι οι ιδιότυποι ορισμοί του «λευκού χαρτιού» αξιοποιούν ένα βίαιο λεξιλόγιο που αφορά μια πάλη εσωτερική, έναν «πόλεμο», μέχρι να βρει κανείς τη θέση του μέσα στον ωκεανό των προγόνων και να διαλεχθεί μαζί τους με τον τρόπο που ο ίδιος θα ορίσει: «Λευκό χαρτί: Είσαι μάχαιρα. / Κόψε το κεφάλι του Ελιοτ / άσπιλο αίμα να τρέξει / στα κράσπεδα / στα σφαγεία / ανάμεσα στα πτώματα / που δεν θα γίνουμε ποτέ / το ποίημα που περίμενες». Και αλλού: «Να βγαίνει ο Εζρα Πάουντ / να σπάζει τις λέξεις / από κάτω άλλες λέξεις / να σπάζει και να σπάζει / από κάτω ο Μπόρχες / από κάτω ο φασισμός / από κάτω ένα κορμί που σφαδάζει».

Η «πάλη» αυτή του ποιητή προς το λευκό χαρτί συνεχίζει και στον επίλογο, όπου ο στοχασμός που έχει αναπτυχθεί μεταβαίνει στο αόρατο πεδίο της μνήμης: πρόκειται για μια μνήμη που αναμοχλεύεται, που ανακαλεί αντικείμενα, χώρους και πρόσωπα, με πρώτο και κύριο το πρόσωπο της μάνας. Αυτή η μνήμη καταργεί τα όρια που χωρίζουν ζώντες και τεθνεώτες: «Η μάνα μου τραυλίζοντας: / “Γιατί τραυλίζεις;” της λέω. / “Γιατί πέθανα”, μου λέει. / Η μάνα μου είκοσι χρόνια πεθαμένη / και ίσως περισσότερο / είχα πεθάνει πριν γεννηθώ εγώ / ακόμη πριν γεννηθεί και η ίδια. / Αλλά και πάλι, πού να ξέρεις; / Κανείς δεν ξέρει τι συμβαίνει μετά θάνατον. / Ούτε κι ο Θεός ξέρει / αφού είναι αθάνατος».

Ο Καναβούρης με αυτό το βιβλίο καταθέτει έναν προβληματισμό πάνω σε ένα διαχρονικό ζήτημα που μπορούμε να πούμε ότι εκτείνεται πέρα από τα όρια της ποίησης και της τέχνης, αφού διερωτάται για τη δυνατότητά μας να γνωρίσουμε πραγματικά της ουσία των αγωνιωδών δημιουργών δυνάμεών μας.

Ακολουθήστε μας στο Google news
Google News
ΑΝΟΙΧΤΟ ΒΙΒΛΙΟ
Διατήρηση ή απαλλοτρίωση της Πλάκας;
Μπροστά σε αυτή τη νεότερη εξέλιξη, τα όσα ειπώθηκαν εκείνο το μακρινό διήμερο του 1966 έχουν μηδενική αξία ως πρακτικό αποτέλεσμα. Εχουν μεγάλη όμως σημασία ως ιστορικά τεκμήρια του πώς αντιμετώπιζαν ένα...
Διατήρηση ή απαλλοτρίωση της Πλάκας;
ΑΝΟΙΧΤΟ ΒΙΒΛΙΟ
Η σαγήνη του αδιανόητου
Ο Μητροφάγος είναι ένα ιδιαίτερο βιβλίο, που, στο παρασκήνιο της κριτικής στην επιστήμη και την τέχνη, πραγματεύεται την κοινή μας ανάγκη για αποδοχή σ’ έναν κόσμο αλλόκοτο.
Η σαγήνη του αδιανόητου
ΑΝΟΙΧΤΟ ΒΙΒΛΙΟ
Υμνος στη γυναίκα
Αν η στροφή στο οικογενειακό παρελθόν και τα παιδικά χρόνια θεωρείται σύμπτωμα της δυσφορίας για το παρόν και πολιτικής αμηχανίας των συγγραφέων, το μυθιστόρημα της Δούκα, αντιθέτως, κατορθώνει να μιλήσει...
Υμνος στη γυναίκα
ΑΝΟΙΧΤΟ ΒΙΒΛΙΟ
Το συναξάρι ενός αιωνίως αυτοδίδακτου
Ο Κοροβίνης βιογραφεί τις πόλεις του ως αυτοδίδακτος, δηλαδή ως αναγνώστης, αφού κάθε αναγνώστης είναι ένας αιώνια αυτοδίδακτος. Ετσι, το βιβλίο του μπορεί να αντιμετωπιστεί και ως δοκιμή οδοιπορίας.
Το συναξάρι ενός αιωνίως αυτοδίδακτου
ΑΝΟΙΧΤΟ ΒΙΒΛΙΟ
Ατομικά και συλλογικά τραύματα
Η συγγραφέας διυλίζοντας την εικόνα εισχωρεί όλο και βαθύτερα μέχρι να την κάνει τρισδιάστατη και να αποκαλύψει το τι προϋπήρξε, τη σύνθεσή της με τις υπόλοιπες, αλλά και για να προοικονομήσει τα...
Ατομικά και συλλογικά τραύματα
ΑΝΟΙΧΤΟ ΒΙΒΛΙΟ
Δυο αξιοπρόσεκτες φωνές στη μικρή φόρμα
Μιχάλης Τσιμπλάκης: Αρδεύοντας κυρίως από το πηγάδι της φαντασίας και της προσωπικής αναζήτησης αλλά και από αυτό της ιστορικής μνήμης, των στοχασμών και της προσεκτικής παρατήρησης. Μανώλης Σημαντήρας: Με...
Δυο αξιοπρόσεκτες φωνές στη μικρή φόρμα

Η efsyn.gr θεωρεί αυτονόητο ότι οι αναγνώστες της έχουν το δικαίωμα του σχολιασμού, της κριτικής και της ελεύθερης έκφρασης και επιδιώκει την αμφίδρομη επικοινωνία μαζί τους.

Διευκρινίζουμε όμως ότι δεν θέλουμε ο χώρος σχολιασμού της ιστοσελίδας να μετατραπεί σε μια αρένα απαξίωσης και κανιβαλισμού προσώπων και θεσμών. Για τον λόγο αυτόν δεν δημοσιεύουμε σχόλια ρατσιστικού, υβριστικού, προσβλητικού ή σεξιστικού περιεχομένου. Επίσης, και σύμφωνα με τις αρχές της Εφημερίδας των Συντακτών, διατηρούμε ανοιχτό το μέτωπο απέναντι στον φασισμό και τις ποικίλες εκφράσεις του. Έτσι, επιφυλασσόμαστε του δικαιώματός μας να μην δημοσιεύουμε ανάλογα σχόλια.

Σε όσες περιπτώσεις κρίνουμε αναγκαίο, απαντάμε στα σχόλιά σας, επιδιώκοντας έναν ειλικρινή και καλόπιστο διάλογο.

Η efsyn.gr δεν δημοσιεύει σχόλια γραμμένα σε Greeklish.

Τέλος, τα ενυπόγραφα άρθρα εκφράζουν το συντάκτη τους και δε συμπίπτουν κατ' ανάγκην με την άποψη της εφημερίδας