• Αθήνα
    Ελαφρές νεφώσεις
    13°C 10.2°C / 15.1°C
    2 BF
    88%
  • Θεσσαλονίκη
    Αραιές νεφώσεις
    11°C 9.2°C / 13.3°C
    2 BF
    86%
  • Πάτρα
    Αυξημένες νεφώσεις
    12°C 9.0°C / 12.7°C
    2 BF
    76%
  • Ιωάννινα
    Αυξημένες νεφώσεις
    8°C 3.9°C / 7.7°C
    1 BF
    88%
  • Αλεξανδρούπολη
    Σποραδικές νεφώσεις
    8°C 7.9°C / 7.9°C
    3 BF
    87%
  • Βέροια
    Αυξημένες νεφώσεις
    10°C 9.4°C / 10.0°C
    0 BF
    86%
  • Κοζάνη
    Αυξημένες νεφώσεις
    6°C 6.2°C / 6.4°C
    1 BF
    93%
  • Αγρίνιο
    Αυξημένες νεφώσεις
    11°C 11.1°C / 11.1°C
    1 BF
    85%
  • Ηράκλειο
    Σποραδικές νεφώσεις
    13°C 12.8°C / 14.4°C
    2 BF
    94%
  • Μυτιλήνη
    Σποραδικές νεφώσεις
    10°C 10.1°C / 10.1°C
    2 BF
    85%
  • Ερμούπολη
    Αραιές νεφώσεις
    14°C 14.4°C / 14.4°C
    2 BF
    82%
  • Σκόπελος
    Αυξημένες νεφώσεις
    12°C 11.8°C / 11.8°C
    3 BF
    73%
  • Κεφαλονιά
    Αυξημένες νεφώσεις
    15°C 14.8°C / 14.8°C
    2 BF
    79%
  • Λάρισα
    Αραιές νεφώσεις
    6°C 5.9°C / 10.6°C
    2 BF
    100%
  • Λαμία
    Αυξημένες νεφώσεις
    11°C 10.5°C / 11.2°C
    1 BF
    95%
  • Ρόδος
    Ελαφρές νεφώσεις
    15°C 14.8°C / 15.4°C
    1 BF
    87%
  • Χαλκίδα
    Αυξημένες νεφώσεις
    12°C 11.9°C / 13.6°C
    1 BF
    86%
  • Καβάλα
    Αυξημένες νεφώσεις
    11°C 11.0°C / 11.0°C
    1 BF
    84%
  • Κατερίνη
    Αραιές νεφώσεις
    11°C 8.7°C / 13.4°C
    2 BF
    83%
  • Καστοριά
    Αυξημένες νεφώσεις
    7°C 6.9°C / 6.9°C
    1 BF
    95%

ΜΠΕΪ ΝΤΑΟ. Το ρόδο του χρόνου. Μετάφραση: Αναστάσης Βιστωνίτης, σελ. 208. Εκδόσεις Καστανιώτη, 2021

ΕΝΤΥΠΗ ΕΚΔΟΣΗ

Ποίηση κι ελευθερία

  • A-
  • A+

«Οταν κυνηγάς την ποίηση, καταλήγεις να σε κυνηγά η ποίηση. Υπό αυτή την έννοια είσαι και κυνηγός και κυνηγημένος, όμως η ποίηση είναι η απόσταση, όπως και η ελευθερία». Τα λόγια αυτά ανήκουν στον σύγχρονό μας Κινέζο ποιητή Μπέι Ντάο (Πεκίνο, 1949) και αποτελούν μέρος του σημειώματος που προλογίζει μία επιλογή των ποιημάτων του στα ελληνικά σε ανάγλυφη μετάφραση του Αναστάση Βιστωνίτη, υπό τον τίτλο «Το ρόδο του χρόνου».

Η ποίηση του Ντάο, που συστήνεται πρώτη φορά στο ελληνικό αναγνωστικό κοινό καλύπτοντας μια συγγραφική πορεία σαράντα χρόνων, χαρακτηρίζεται από γνήσια μουσικότητα και εκλεπτυσμένη μεταφορά, συνδυάζοντας τη σπουδαία ποιητική παράδοση της Κίνας με τη δυτική ματιά. Ο Ντάο, που έζησε αυτοεξόριστος από το 1989, μετά τα αιματηρά γεγονότα στην πλατεία Τιενανμέν, αναδείχθηκε σε κορυφαία ποιητική φωνή της πατρίδας του, αναγνωρίστηκε ως ο βασικός εκφραστής της αντικαθεστωτικής «ομιχλώδους» ή σκοτεινής ποίησης (γνωστής ως menglong shi) και το όνομά του τα τελευταία χρόνια συμπεριλαμβάνεται στους πιθανούς διεκδικητές του Νόμπελ Λογοτεχνίας.

Για όλους τους παραπάνω λόγους ο Ντάο θεωρείται ο σημαντικότερος εν ζωή ποιητής της Κίνας. Ας προσπαθήσουμε, όμως, να τον πλησιάσουμε αναγνωριστικά, χωρίς να σταθούμε στις ηχηρές ταμπέλες που ίσως και να δυσκολεύουν την πρόσληψη ή, αν προτιμάτε, την επαφή με το έργο του.

Κοιτάζοντας το μεγάλο ταμπλό, στα βασικά χαρακτηριστικά της κινεζικής ποίησης οι μελετητές προσμετρούν στοιχεία από τα τρία μεγάλα ρεύματα της κινεζικής σκέψης: τον ταοϊσμό, τον κομφουκιανισμό και, τέλος, τον βουδισμό.

Αν η επιρροή του ταοϊσμού είναι ορατή στον λυρισμό της φύσης, της απομόνωσης, της ακινησίας και της έκστασης, ενώ η κομφουκιανή επίδραση βρίσκεται στην αρμονία της κοινωνικής συνοχής, στον ρόλο του πολίτη και στις υψηλές αξίες του ενάρετου ανθρώπου και αν ακόμη ο βουδισμός φανερώνεται στην ποιητική δημιουργία μέσα από την ευσπλαχνία προς όλα τα πλάσματα αυτού του κόσμου, τότε στα ποιήματα που ανθολογήθηκαν σε αυτή την έκδοση υπάρχουν μερικά πολύ αντιπροσωπευτικά παραδείγματα και των τριών αυτών ρευμάτων.

Η συνύπαρξή τους στο ιδιαίτερο ποιητικό ιδίωμα του Ντάο μοιάζει να δημιουργεί μια αλυσίδα γραφής που δένει κι ενώνει όλους τους ιστορικούς χρόνους της συλλογικής μνήμης. Ανασύροντας και διασώζοντας ταυτοχρόνως –πέρα από το δημόσιο– και το ιδιωτικό βίωμα με το σκληρά προσωπικό κέλυφος. Ακόμα και το πιο απλό δίστιχο, όπως για παράδειγμα το «έτσι ήταν πάντα/ εκείνη η φωτιά είναι το κέντρο του χειμώνα» αποδεικνύει τη διαύγεια της σκέψης, την ευαισθησία, τη λεπτότητα και την κριτική στάση μιας σπάνιας σοφίας ικανής να χαρίζει βάθος και διορατικότητα στην ποίηση του Ντάο.

Κι αν υποθέσουμε πως η διορατικότητα συνδέεται το ίδιο στενά τόσο με τη διανοητικότητα όσο και με τη φαντασία, αντιλαμβανόμαστε το πλησίασμα Ανατολής και Δύσης στη γραφή του Κινέζου ποιητή. Γραφή οπωσδήποτε συνειδητά πολιτική, σθεναρή και με αντιστάσεις. «Στέκομαι εδώ/ Στη θέση ενός άλλου που δολοφονήθηκε/ Δεν έχω άλλη επιλογή/ Κι όπου πέσω εγώ/ Θα σταθεί κάποιος άλλος/ Ανεμος αναπαύεται στους ώμους μου/ Μέσα στον άνεμο λάμπουν άστρα», γράφει ο ποιητής σ’ ένα από τα πολλά ποιήματά του που πραγματεύονται το ανελέητο ιστορικό συνεχές και το σβησμένο μοναχικό χνάρι του ανθρώπου.

Ο πολιτισμός της Κίνας δεν είναι, βέβαια, ατομοκεντρικός και πράγματι η ιδέα του εαυτού δεν είναι η κυρίαρχη. Ωστόσο, για τον ποιητή το σύνολο, δηλαδή η κοινωνία και ο μετασχηματισμός της, εξακολουθεί να αντιπροσωπεύει ένα επίμονο όραμα μιας διαφορετικής μοίρας. Σε παλαιότερη συνέντευξή του ο Ντάο είχε πει: «Η ανάπτυξη της κοινωνίας των πολιτών είναι βασικό θεμέλιο της δημοκρατίας. Και η ίδια η διαδικασία του εκδημοκρατισμού μοιάζει με αυτή της ποιητικής επανάστασης – είναι σιωπηλή, αργή. Αλλά θα έρθει».

Αυτή νομίζω είναι μία από τις ελάχιστες βεβαιότητες που αξίζει να παραμείνουν ακλόνητες. Οι εκδόσεις Καστανιώτη έχουν ανακοινώσει την έκδοση ακόμα δύο έργων του Ντάο, μιας νουβέλας κι ενός αυτοβιογραφικού αφηγήματος. Ειδικά χάρη στο memoir που αναμένεται, θα έχουμε την ευκαιρία να συνθέσουμε ως αναγνώστες μια πιο ολοκληρωμένη εικόνα του ποιητή αλλά και στοχαστή Μπέι Ντάο.

Ακολουθήστε μας στο Google news
Google News
ΑΝΟΙΧΤΟ ΒΙΒΛΙΟ
Αυτογνωσία συλλογικής μνήμης
Λάθος είναι και να θεωρήσουμε ότι διαβάζουμε το βιβλίο ενός ρομαντικού. Στην πραγματικότητα, μιλώντας για το παρελθόν, ο συγγραφέας μιλάει για το παρόν του – αναζητά τα στοιχεία που τον καθόρισαν, γράφει ένα...
Αυτογνωσία συλλογικής μνήμης
ΑΝΟΙΧΤΟ ΒΙΒΛΙΟ
Μεταμορφώσεις του βιώματος
Η Βογιατζόγλου, ακολουθώντας το μοντερνιστικό παράδειγμα, δίνει μια παραδειγματικά θετική απάντηση στο διαρκώς επανερχόμενο ερώτημα αν και κατά πόσο η αυθεντικότητα του βιώματος μπορεί να γίνει ποίηση και πώς...
Μεταμορφώσεις του βιώματος
ΑΝΟΙΧΤΟ ΒΙΒΛΙΟ
Οι μεταφορές της εβραϊκότητας
Ο συγγραφέας συνδυάζει την κοινωνική κριτική με το μαύρο χιούμορ, τη ρεαλιστική απεικόνιση της πραγματικότητας με την ποιητική σύλληψη αυτής και δημιουργεί ένα μυθιστόρημα πολυπρισματικό, πολυφωνικό και...
Οι μεταφορές της εβραϊκότητας
ΑΝΟΙΧΤΟ ΒΙΒΛΙΟ
Αναμνήσεις από τα μελλοντικά, ελπίδες από τα περασμένα
Ο Μαρξ, ο Ράιχ, ο Τσε, ο Μπρεχτ, ο Σαββόπουλος, ο Χάκκας, ο Λένον και ο Λένιν, όλα χωρούσαν και έμπαιναν στην ημερήσια διάταξη. Και στα χρόνια της χούντας το «επαναστατικό καθήκον» ταυτίστηκε με τους χτύπους...
Αναμνήσεις από τα μελλοντικά, ελπίδες από τα περασμένα
ΑΝΟΙΧΤΟ ΒΙΒΛΙΟ
Πληγή και επούλωση
Αν και η παλέτα του συγγραφέα έχει επιλέξει τις σκοτεινές αποχρώσεις, το σφρίγος της γλώσσας και η ευφάνταστη και συχνά ποιητική εικονοποιία φωτίζουν με τις δικές τους ζωηρές αναλαμπές το κείμενο.
Πληγή και επούλωση
ΑΝΟΙΧΤΟ ΒΙΒΛΙΟ
Εικασία με αποδείξεις
Η Ολγα Πετροπούλου, πάντοτε με καθαρό μυαλό και απολύτως συνεκτική επιχειρηματολογία, έχει τη λύση και χάρη στην εικασία 3ν+1 επιλύει τον γρίφο σε αυτό το μυθιστόρημα, στο οποίο μέσα από καθεμιά ιστορία...
Εικασία με αποδείξεις

Η efsyn.gr θεωρεί αυτονόητο ότι οι αναγνώστες της έχουν το δικαίωμα του σχολιασμού, της κριτικής και της ελεύθερης έκφρασης και επιδιώκει την αμφίδρομη επικοινωνία μαζί τους.

Διευκρινίζουμε όμως ότι δεν θέλουμε ο χώρος σχολιασμού της ιστοσελίδας να μετατραπεί σε μια αρένα απαξίωσης και κανιβαλισμού προσώπων και θεσμών. Για τον λόγο αυτόν δεν δημοσιεύουμε σχόλια ρατσιστικού, υβριστικού, προσβλητικού ή σεξιστικού περιεχομένου. Επίσης, και σύμφωνα με τις αρχές της Εφημερίδας των Συντακτών, διατηρούμε ανοιχτό το μέτωπο απέναντι στον φασισμό και τις ποικίλες εκφράσεις του. Έτσι, επιφυλασσόμαστε του δικαιώματός μας να μην δημοσιεύουμε ανάλογα σχόλια.

Σε όσες περιπτώσεις κρίνουμε αναγκαίο, απαντάμε στα σχόλιά σας, επιδιώκοντας έναν ειλικρινή και καλόπιστο διάλογο.

Η efsyn.gr δεν δημοσιεύει σχόλια γραμμένα σε Greeklish.

Τέλος, τα ενυπόγραφα άρθρα εκφράζουν το συντάκτη τους και δε συμπίπτουν κατ' ανάγκην με την άποψη της εφημερίδας