• Αθήνα
    Σποραδικές νεφώσεις
    21°C 18.6°C / 22.4°C
    4 BF
    51%
  • Θεσσαλονίκη
    Ελαφρές νεφώσεις
    17°C 14.2°C / 19.7°C
    2 BF
    54%
  • Πάτρα
    Αίθριος καιρός
    21°C 20.4°C / 23.0°C
    0 BF
    50%
  • Ιωάννινα
    Σποραδικές νεφώσεις
    13°C 10.9°C / 13.3°C
    0 BF
    62%
  • Αλεξανδρούπολη
    Ελαφρές νεφώσεις
    15°C 14.9°C / 14.9°C
    3 BF
    63%
  • Βέροια
    Αίθριος καιρός
    15°C 14.0°C / 17.1°C
    1 BF
    60%
  • Κοζάνη
    Ελαφρές νεφώσεις
    10°C 10.4°C / 12.0°C
    4 BF
    54%
  • Αγρίνιο
    Αίθριος καιρός
    20°C 19.6°C / 19.6°C
    2 BF
    40%
  • Ηράκλειο
    Ελαφρές νεφώσεις
    22°C 20.5°C / 23.2°C
    4 BF
    52%
  • Μυτιλήνη
    Ελαφρές νεφώσεις
    19°C 17.9°C / 18.9°C
    4 BF
    59%
  • Ερμούπολη
    Ελαφρές νεφώσεις
    21°C 20.5°C / 21.4°C
    6 BF
    49%
  • Σκόπελος
    Αραιές νεφώσεις
    16°C 15.7°C / 15.7°C
    1 BF
    94%
  • Κεφαλονιά
    Ελαφρές νεφώσεις
    22°C 21.9°C / 21.9°C
    0 BF
    56%
  • Λάρισα
    Ελαφρές νεφώσεις
    18°C 17.9°C / 17.9°C
    2 BF
    39%
  • Λαμία
    Ελαφρές νεφώσεις
    20°C 17.3°C / 21.0°C
    2 BF
    55%
  • Ρόδος
    Αίθριος καιρός
    23°C 21.8°C / 22.7°C
    3 BF
    45%
  • Χαλκίδα
    Αραιές νεφώσεις
    19°C 17.2°C / 22.7°C
    2 BF
    49%
  • Καβάλα
    Σποραδικές νεφώσεις
    17°C 14.3°C / 17.1°C
    2 BF
    56%
  • Κατερίνη
    Αίθριος καιρός
    16°C 14.7°C / 16.1°C
    2 BF
    57%
  • Καστοριά
    Αίθριος καιρός
    12°C 11.9°C / 11.9°C
    1 BF
    67%

ΧΑΪΝΡΙΧ ΜΠΕΛ. Απόψεις ενός κλόουν. Μετάφραση: Δημήτρης Δημοκίδης. Επίμετρο: Αλεξάνδρα Ρασιδάκη, σελ. 379. Εκδόσεις Πόλις

ΕΝΤΥΠΗ ΕΚΔΟΣΗ

Μονόλογος εναντίον όλων

  • A-
  • A+

Ο Χανς Σνιρ, ο ήρωας του Μπελ, είναι ένας κλόουν υπό κατάρρευση· τον τελευταίο καιρό δεν μπορεί να εκτελέσει ικανοποιητικά τα νούμερά του, οι αμοιβές του όλο και μειώνονται, οι εμφανίσεις του όλο και περιορίζονται, ενώ ο ατζέντης του τον συμβουλεύει να μη δεχτεί κακοπληρωμένες δουλειές για να μην πέσει το κασέ του. Για αυτή την πτώση υπάρχει ένας σοβαρός λόγος: ο Χανς έμεινε μόνος, από τότε που τον άφησε η αγαπημένη του Μαρί έχασε κάθε κίνητρο για ζωή, αδυνατεί να βγάλει τη μέρα και δεν υπάρχει διέξοδος καθώς από την αρχή δηλώνει ότι είναι μονογαμικός, καμιά δεν μπορεί να αντικαταστήσει τη Μαρί, ούτε μπορεί να τον απαλλάξει από το βάρος της ματαιότητας και του μηδενισμού που, όντας φύση καλλιτεχνική, τον κατατρέχει παιδιόθεν.

Η πλοκή διαρκεί τέσσερις ώρες όπου ο κλόουν εκθέτει τις απόψεις του για τον έρωτα, την πολιτική, την υποκρισία, αλλά και διάφορα γεγονότα που καλύπτουν τη χρονική περίοδο από το τέλος του πολέμου έως τις αρχές της δεκαετίας του εξήντα.

Οταν ο Χανς επιστρέφει στο σπίτι του στη Βόνη άφραγκος (ο ίδιος γόνος μιας εύπορης οικογένειας επιχειρηματιών) και κάνει μερικά τηλεφωνήματα με σκοπό να δανειστεί ή να αποσπάσει χρήματα από τους δικούς του, τους φίλους του ή τους πρώην φίλους, γνωστούς ή λιγότερο γνωστούς καθώς, πέρα και πάνω από την επιβίωση και τον δανεισμό, αυτό που περισσότερο τον ενδιαφέρει να μάθει είναι αν έχουν νέα από τη Μαρί αφού του είναι αδιανόητο ότι εκείνη έχει ζευγαρώσει με έναν παλιό γνωστό τους, τον επιφανή καθολικό Τσύπφνερ (και ότι τώρα επιστρέφουν από το ταξίδι του μέλιτος στη Ρώμη), γεγονός που αδυνατεί να αποδεχτεί.

Από τις πρώτες σελίδες μαθαίνουμε ότι ο Χανς πάσχει από «εγγενή μελαγχολία» που καταπνίγει με το ποτό, από μια οκνηρία που τον εμποδίζει να βάλει στόχους και να κυνηγήσει τη ζωή, αλλά και μια άλλη σχεδόν «μυστικιστική» ιδιότητα, μια εγκεφαλική διαταραχή τύπου συναισθησίας: αντιλαμβάνεται τις μυρωδιές μέσα από το τηλέφωνο, η φωνή μεταφέρει όλα τα ιδιαίτερα μηνύματα του συνομιλητή. Μια ευαίσθητη καλλιτεχνική φύση που συνθέτει κάθε στιγμή εκ νέου την Ιστορία και την ιστορία του, αλλά χωρίς να βρίσκει παρηγοριά ή λύσεις παρά μόνο αδιέξοδα: «Εδώ και καιρό δουλεύω στο μυαλό μου ένα νούμερο παντομίμας με κλειδιά· φαντάζομαι μια ολόκληρη αρμαθιά κλειδιά που όσο προχωράει το νούμερο λιώνουν».

Η μελαγχολία τον κάνει να διαφοροποιηθεί από τον περίγυρό του, να τους παρατηρεί όλους με κριτικό βλέμμα, να διακρίνει την υποκρισία πρώτα στον οικογενειακό μικρόκοσμο και στη συνέχεια στο ευρύτερο περιβάλλον. Ο Χανς με το προσωπείο του κλόουν γίνεται και επικριτής της κοινωνίας, ο ίδιος, γόνος μιας μεγαλοαστικής οικογένειας, έχει από νωρίς διακρίνει τη διαφθορά, έχει απορρίψει τις αξίες της καπιταλιστικής κοινωνίας, διεκδικώντας το δικαίωμα να ζήσει σύμφωνα με τη δική του ηθική.

Ο μονόλογος του Χανς στρέφεται εναντίον των πάντων, σχολιάζοντας όλα τα κακώς κείμενα της χώρας και του περίγυρού του. Βρισκόμαστε στη μεταπολεμική Γερμανία, στο τέλος της διακυβέρνησης του Αντενάουερ, και ο ίδιος παρατηρεί ότι οι ναζί δεν έχουν εγκαταλείψει τα πόστα τους, απλώς άλλαξαν προσωπείο και παρουσιάζονται ως δήθεν φιλειρηνικοί και υπερασπιστές των αδυνάμων -όπως η μητέρα του που συντονίζει μια επιτροπή για την «προσέγγιση των φυλών»- έχοντας διαγράψει το μελανό παρελθόν τους. Η Βόνη, τόπος κατοικίας του Χανς, είναι η πρωτεύουσα του νεοσύστατου κράτους της Ομοσπονδιακής Δημοκρατίας και καρδιά της χριστιανοδημοκρατίας.

Από τα πυρά του αφηγητή δεν ξεφεύγει ο σχολιασμός αυτής της «μεταβατικής» δεκαετίας, περίοδος ανασυγκρότησης της Γερμανίας, όπου οι πάντες πασχίζουν να απεκδυθούν την όποια σχέση με την ιδεολογία του ναζισμού. Τίποτα δεν διαφεύγει από τη ματιά του κλόουν, βλέπει την «κοινωνική λήθη» να εξαπλώνεται, βλέπει ποιοι είναι αυτοί που αναλαμβάνουν την «ανόρθωση» της μεταπολεμικής Γερμανίας, ποια είναι η ελίτ που στήριξε τον Χίτλερ και ότι, πέρα από τα επιφανή στελέχη που εξαφανίζονται από το προσκήνιο, υπάρχουν επιχειρηματίες, νομικοί, πανεπιστημιακοί επιστήμονες που απλώς συνεχίζουν την καριέρα τους στην νέα Γερμανία, βλέπει επίσης ότι όλοι φροντίζουν να έχουν καλή σχέση με την Εκκλησία, που «συμβάλλει» στην αποκατάσταση του καλού ονόματος και της καθαρής συνείδησης. Κάτω από τη μάσκα του κλόουν, όπως λέει και ο ίδιος ο Μπελ, ανιχνεύεται η απαρχή μιας εξέγερσης που θα περιγραφεί στο επόμενο μυθιστόρημά του «Η χαμένη τιμή της Καταρίνα Μπλουμ».

Ακολουθήστε μας στο Google news
Google News
ΑΝΟΙΧΤΟ ΒΙΒΛΙΟ
Διατήρηση ή απαλλοτρίωση της Πλάκας;
Μπροστά σε αυτή τη νεότερη εξέλιξη, τα όσα ειπώθηκαν εκείνο το μακρινό διήμερο του 1966 έχουν μηδενική αξία ως πρακτικό αποτέλεσμα. Εχουν μεγάλη όμως σημασία ως ιστορικά τεκμήρια του πώς αντιμετώπιζαν ένα...
Διατήρηση ή απαλλοτρίωση της Πλάκας;
ΑΝΟΙΧΤΟ ΒΙΒΛΙΟ
Η σαγήνη του αδιανόητου
Ο Μητροφάγος είναι ένα ιδιαίτερο βιβλίο, που, στο παρασκήνιο της κριτικής στην επιστήμη και την τέχνη, πραγματεύεται την κοινή μας ανάγκη για αποδοχή σ’ έναν κόσμο αλλόκοτο.
Η σαγήνη του αδιανόητου
ΑΝΟΙΧΤΟ ΒΙΒΛΙΟ
Υμνος στη γυναίκα
Αν η στροφή στο οικογενειακό παρελθόν και τα παιδικά χρόνια θεωρείται σύμπτωμα της δυσφορίας για το παρόν και πολιτικής αμηχανίας των συγγραφέων, το μυθιστόρημα της Δούκα, αντιθέτως, κατορθώνει να μιλήσει...
Υμνος στη γυναίκα
ΑΝΟΙΧΤΟ ΒΙΒΛΙΟ
Το συναξάρι ενός αιωνίως αυτοδίδακτου
Ο Κοροβίνης βιογραφεί τις πόλεις του ως αυτοδίδακτος, δηλαδή ως αναγνώστης, αφού κάθε αναγνώστης είναι ένας αιώνια αυτοδίδακτος. Ετσι, το βιβλίο του μπορεί να αντιμετωπιστεί και ως δοκιμή οδοιπορίας.
Το συναξάρι ενός αιωνίως αυτοδίδακτου
ΑΝΟΙΧΤΟ ΒΙΒΛΙΟ
Ατομικά και συλλογικά τραύματα
Η συγγραφέας διυλίζοντας την εικόνα εισχωρεί όλο και βαθύτερα μέχρι να την κάνει τρισδιάστατη και να αποκαλύψει το τι προϋπήρξε, τη σύνθεσή της με τις υπόλοιπες, αλλά και για να προοικονομήσει τα...
Ατομικά και συλλογικά τραύματα
ΑΝΟΙΧΤΟ ΒΙΒΛΙΟ
Δυο αξιοπρόσεκτες φωνές στη μικρή φόρμα
Μιχάλης Τσιμπλάκης: Αρδεύοντας κυρίως από το πηγάδι της φαντασίας και της προσωπικής αναζήτησης αλλά και από αυτό της ιστορικής μνήμης, των στοχασμών και της προσεκτικής παρατήρησης. Μανώλης Σημαντήρας: Με...
Δυο αξιοπρόσεκτες φωνές στη μικρή φόρμα

Η efsyn.gr θεωρεί αυτονόητο ότι οι αναγνώστες της έχουν το δικαίωμα του σχολιασμού, της κριτικής και της ελεύθερης έκφρασης και επιδιώκει την αμφίδρομη επικοινωνία μαζί τους.

Διευκρινίζουμε όμως ότι δεν θέλουμε ο χώρος σχολιασμού της ιστοσελίδας να μετατραπεί σε μια αρένα απαξίωσης και κανιβαλισμού προσώπων και θεσμών. Για τον λόγο αυτόν δεν δημοσιεύουμε σχόλια ρατσιστικού, υβριστικού, προσβλητικού ή σεξιστικού περιεχομένου. Επίσης, και σύμφωνα με τις αρχές της Εφημερίδας των Συντακτών, διατηρούμε ανοιχτό το μέτωπο απέναντι στον φασισμό και τις ποικίλες εκφράσεις του. Έτσι, επιφυλασσόμαστε του δικαιώματός μας να μην δημοσιεύουμε ανάλογα σχόλια.

Σε όσες περιπτώσεις κρίνουμε αναγκαίο, απαντάμε στα σχόλιά σας, επιδιώκοντας έναν ειλικρινή και καλόπιστο διάλογο.

Η efsyn.gr δεν δημοσιεύει σχόλια γραμμένα σε Greeklish.

Τέλος, τα ενυπόγραφα άρθρα εκφράζουν το συντάκτη τους και δε συμπίπτουν κατ' ανάγκην με την άποψη της εφημερίδας