• Αθήνα
    Αίθριος καιρός
    25°C 23.1°C / 26.3°C
    1 BF
    47%
  • Θεσσαλονίκη
    Ασθενείς βροχοπτώσεις
    23°C 21.0°C / 23.8°C
    3 BF
    68%
  • Πάτρα
    Αίθριος καιρός
    25°C 19.0°C / 25.5°C
    1 BF
    39%
  • Ιωάννινα
    Αίθριος καιρός
    21°C 20.9°C / 20.9°C
    1 BF
    52%
  • Αλεξανδρούπολη
    Ελαφρές νεφώσεις
    22°C 21.9°C / 22.4°C
    0 BF
    68%
  • Βέροια
    Αυξημένες νεφώσεις
    21°C 20.7°C / 23.0°C
    2 BF
    67%
  • Κοζάνη
    Αυξημένες νεφώσεις
    19°C 19.4°C / 19.4°C
    2 BF
    40%
  • Αγρίνιο
    Αίθριος καιρός
    21°C 20.7°C / 20.7°C
    1 BF
    54%
  • Ηράκλειο
    Ελαφρές νεφώσεις
    21°C 19.7°C / 23.3°C
    1 BF
    70%
  • Μυτιλήνη
    Αίθριος καιρός
    24°C 21.2°C / 23.9°C
    0 BF
    50%
  • Ερμούπολη
    Αίθριος καιρός
    22°C 22.4°C / 24.8°C
    1 BF
    88%
  • Σκόπελος
    Αίθριος καιρός
    21°C 21.2°C / 21.2°C
    2 BF
    81%
  • Κεφαλονιά
    Αίθριος καιρός
    18°C 17.9°C / 17.9°C
    0 BF
    68%
  • Λάρισα
    Ελαφρές νεφώσεις
    23°C 21.9°C / 24.4°C
    3 BF
    69%
  • Λαμία
    Αίθριος καιρός
    24°C 21.5°C / 24.9°C
    1 BF
    67%
  • Ρόδος
    Σποραδικές νεφώσεις
    23°C 22.7°C / 22.8°C
    3 BF
    65%
  • Χαλκίδα
    Σποραδικές νεφώσεις
    24°C 23.3°C / 26.4°C
    1 BF
    63%
  • Καβάλα
    Ελαφρές νεφώσεις
    19°C 19.3°C / 19.3°C
    3 BF
    83%
  • Κατερίνη
    Ασθενείς βροχοπτώσεις
    22°C 21.2°C / 23.7°C
    0 BF
    86%
  • Καστοριά
    Αίθριος καιρός
    16°C 15.5°C / 15.5°C
    1 BF
    71%

Θανάσης Δ. Σταμούλης. Η ηχώ των πουλιών. Νουβέλα.Ποταμός, 2021,. σελ. 51

ΕΝΤΥΠΗ ΕΚΔΟΣΗ

Η ηχώ της απόστασης

  • A-
  • A+

Ο (επικείμενος) θάνατος ενός «αγαπημένου» μπορεί να αποτελέσει τον μικρό σεισμό που θα ανατάξει τα πράγματα του κόσμου. Ετσι μπροστά σ’ αυτόν ο πενθών ξαναβλέπει τον εαυτό του αλλά κυρίως τη σχέση του με τον μελλοθάνατο ή τον νεκρό, τη σχέση που στιγμάτισε την κοινή ζωή τους. Ο θάνατος είναι η φιλοσοφία της ζωής, η αναθεώρηση όσων βιώθηκαν και η αναστόχευση όσων έρχονται.

Στο πρόσφατο ολιγοσέλιδο βιβλίο (μικρή νουβέλα ή εξομολόγηση) του Θανάση Σταμούλη, ο αφηγητής μαθαίνει για τον καρκίνο του πατέρα του και την αναπόδραστη εξέλιξή του. Οι προσωπικές του εμπειρίες, οι οποίες ζητούν μια συγγνώμη που δεν θα έλθει ποτέ, τα σημειωματάρια του πατέρα και τα πουλιά που εξέτρεφε γίνονται ο τρίποδας πάνω στον οποίο θα ολοκληρωθεί το ρέκβιεμ για έναν άνθρωπο που στην ουσία δεν ήταν ποτέ παρών, δεν ήταν στοργικός, δεν ήταν εκεί. Η τωρινή του βιολογική απώλεια δεν θα αλλάξει πολλά, θα αλλάξει όμως τον τρόπο με τον οποίο ο αφηγητής θα τον (επανα)προσεγγίσει και θα φιλοσοφήσει πάνω στην αγάπη, την απόσταση και τη φυγή.

Τα γεγονότα δίνονται ατροφικά. Σκόρπιες πινελιές μέσα στην πανσπερμία σκέψεων και σχολίων. Τα γεγονότα μοιάζουν κόκκοι ρυζιού μέσα σε μια υδαρή σούπα. Γιατί κάτι τέτοιο γίνεται σκόπιμα; Γιατί τα τωρινά είναι προδιαγεγραμμένα, ενώ τα παρελθοντικά -αυτά καθεαυτά- μάλλον ανώφελα. Τον αφηγητή, άρα και τον αναγνώστη, δεν τον ενδιαφέρει το τι έγινε, αλλά το αποτύπωμα που άφησε στην ψυχή του. Πιο πολύ έχει σημασία να δοθεί μια ολοκληρωμένη απάντηση στο μεγάλο ερώτημα της παρουσίας / απουσίας του γεννήτορα. Ετσι τα αποσπασματικά στοιχεία των σημειωματαρίων κι ο τρόπος με τον οποίο ο ετοιμοθάνατος έβλεπε τα καναρίνια του είναι και το κλειδί για να αντιληφθεί ο γιος πώς ο πατέρας εκλάμβανε τη ζωή και το δόσιμο.

Ωστόσο, ή μάλλον ακριβώς γι’ αυτό, το βιβλίο του Θ. Σταμούλη δεν εντάσσεται εύκολα σε ένα λογοτεχνικό είδος, καθώς είναι τύποις ή ουσία εξομολογητικό, ένας μονόλογος -συχνά εις εαυτόν-, μια νεκρολογία, ένας επιθανάτιος λόγος, που ανασκαλεύει αισθήματα και φιλοσοφεί πάνω στη ζωή. Μπορούμε εύκολα να δούμε τις σχεδόν ποιητικές εκφράσεις που διασπείρονται μέσα στο κείμενο ως έναν διπλό πίδακα: από τη μία φιλοσοφικά πυκνές συνθηματικές φράσεις, σχεδόν προσωπικά ρητά πάνω σε όσα βλέπει και καταλαβαίνει ο αφηγητής, κι από την άλλη κρουσιφλεγείς μικροβόμβες συναισθημάτων που υπόκωφα σχεδόν εκρήγνυνται στο πρόσωπο του αναγνώστη.

Αυτός ο αποφθεγματικός λόγος πετυχαίνει σε ορισμένα σημεία εξαιρετικές επιδόσεις, ειδικά όταν η εσωτερικότητα ισορροπεί πάνω στο σχοινί της φιλοσοφίας θανάτου. Ετσι ο γιος που «μοιρολογεί», στην προσπάθειά του να διαρρήξει την απουσία του πατέρα, πέφτει πάνω στη δυσκολία των λέξεων να εγκαταλείψουν τη σιωπή τους και μ’ αυτόν τον τρόπο συνειδητοποιεί ότι πολλά είναι και θα παραμείνουν άρρητα, επειδή το συναίσθημα τις περισσότερες φορές μιλά χωρίς λέξεις.

Το τρίτο βιβλίο του Θ. Σταμούλη κρατά από τα προηγούμενα τον αυτοστοχαστικό τόνο και την προσπάθεια του συγγραφέα να καταλάβει τον άνθρωπο. Στο πρώτο, το πολύ πετυχημένο «Η σκιά στο δέντρο» (Ποταμός, 2016), η Κατοχή προσωποποιεί έννοιες που ορθώνονται μπροστά στους πεινασμένους Ελληνες και φέρονται σαν άνθρωποι δίπλα τους ή μέσα τους. Μεσολάβησε το «Ab ovo» (2017) και τώρα επανερχόμαστε σε έναν μικρό σπαραγμό, όχι τόσο για την ανθρώπινη απώλεια, όσο για τα θαμμένα αισθήματα που θέλοντας και μη ξυπνάνε μπροστά στον θάνατο.

Ακολουθήστε μας στο Google news
ΑΝΟΙΧΤΟ ΒΙΒΛΙΟ
Η ηχώ της πολυφωνίας
Το προσωπικό ύφος της Φάντη με τις καλά χωνεμένες επιρροές δημιουργεί ένα ενιαίο πλαίσιο εντός του οποίου εκπέμπουν όλα τα διηγήματα, καθιστώντας τά μεταξύ τους όρια δυσδιάκριτα, εντείνοντας την ηχώ της...
Η ηχώ της πολυφωνίας
ΑΝΟΙΧΤΟ ΒΙΒΛΙΟ
Τα μπλουζ του Μπέριμαν
Η έκδοση, προϊόν πολυετούς εργασίας, είναι μια καλή ευκαιρία να πάρουμε εκείνη τη γενναία ανάσα και να βουτήξουμε στην άβυσσο αυτού του εξαιρετικά ιδιοσυγκρασιακού δημιουργού της μεταπολεμικής αμερικανικής...
Τα μπλουζ του Μπέριμαν
ΑΝΟΙΧΤΟ ΒΙΒΛΙΟ
Δοκιμές περιπλάνησης σε εαυτό και κόσμο
Μεθοδολογικά, ο Σινιόσογλου προσαρμόζει συνειδητά το είδος της γραφής του στα υλικά και στους σταθμούς μιας διακριτής γενεαλογίας σωματικής γραφής και αναμέτρησης με την ασθένεια του εαυτού και των...
Δοκιμές περιπλάνησης σε εαυτό και κόσμο
ΑΝΟΙΧΤΟ ΒΙΒΛΙΟ
Μεταξύ Ουκρανών και Ρώσων
Ωστόσο, δεν αποτελεί μια λογοτεχνία ίσων αποστάσεων: είναι περισσότερο ένα πεδίο φωνών που δεν αγνοούν το πολιτικό, ούτε το κρύβουν κάτω από το χαλί, αλλά το τονίζουν με πλάγιες πινελιές.
Μεταξύ Ουκρανών και Ρώσων
ΑΝΟΙΧΤΟ ΒΙΒΛΙΟ
Μεταποίηση πικρής αυτοσυνειδησίας
Η μεταποίηση της πικρής αυτοσυνειδησίας σε ποίηση γίνεται χωρίς ωραιοποιημένο λόγο, με λεξιλόγιο κοινό, απροκάλυπτο, με εικόνες κάποτε σκληρές όπου η φθορά δηλώνεται σωματικά.
Μεταποίηση πικρής αυτοσυνειδησίας

Η efsyn.gr θεωρεί αυτονόητο ότι οι αναγνώστες της έχουν το δικαίωμα του σχολιασμού, της κριτικής και της ελεύθερης έκφρασης και επιδιώκει την αμφίδρομη επικοινωνία μαζί τους.

Διευκρινίζουμε όμως ότι δεν θέλουμε ο χώρος σχολιασμού της ιστοσελίδας να μετατραπεί σε μια αρένα απαξίωσης και κανιβαλισμού προσώπων και θεσμών. Για τον λόγο αυτόν δεν δημοσιεύουμε σχόλια ρατσιστικού, υβριστικού, προσβλητικού ή σεξιστικού περιεχομένου. Επίσης, και σύμφωνα με τις αρχές της Εφημερίδας των Συντακτών, διατηρούμε ανοιχτό το μέτωπο απέναντι στον φασισμό και τις ποικίλες εκφράσεις του. Έτσι, επιφυλασσόμαστε του δικαιώματός μας να μην δημοσιεύουμε ανάλογα σχόλια.

Σε όσες περιπτώσεις κρίνουμε αναγκαίο, απαντάμε στα σχόλιά σας, επιδιώκοντας έναν ειλικρινή και καλόπιστο διάλογο.

Η efsyn.gr δεν δημοσιεύει σχόλια γραμμένα σε Greeklish.

Τέλος, τα ενυπόγραφα άρθρα εκφράζουν το συντάκτη τους και δε συμπίπτουν κατ' ανάγκην με την άποψη της εφημερίδας