• Αθήνα
    Σποραδικές νεφώσεις
    9°C 6.6°C / 12.2°C
    0 BF
    85%
  • Θεσσαλονίκη
    Ελαφρές νεφώσεις
    7°C 6.3°C / 8.6°C
    1 BF
    57%
  • Πάτρα
    Αίθριος καιρός
    11°C 10.7°C / 13.0°C
    3 BF
    84%
  • Ιωάννινα
    Αίθριος καιρός
    2°C 1.9°C / 4.2°C
    1 BF
    100%
  • Αλεξανδρούπολη
    Ελαφρές νεφώσεις
    4°C 3.9°C / 3.9°C
    0 BF
    87%
  • Βέροια
    Ελαφρές νεφώσεις
    7°C 5.0°C / 8.0°C
    2 BF
    63%
  • Κοζάνη
    Ελαφρές νεφώσεις
    2°C 1.4°C / 4.0°C
    3 BF
    64%
  • Αγρίνιο
    Ελαφρές νεφώσεις
    9°C 7.6°C / 10.6°C
    1 BF
    91%
  • Ηράκλειο
    Σποραδικές νεφώσεις
    12°C 11.8°C / 12.7°C
    2 BF
    72%
  • Μυτιλήνη
    Αυξημένες νεφώσεις
    5°C 4.9°C / 4.9°C
    2 BF
    74%
  • Ερμούπολη
    Αίθριος καιρός
    12°C 12.4°C / 14.5°C
    3 BF
    71%
  • Σκόπελος
    Αίθριος καιρός
    7°C 7.3°C / 7.3°C
    4 BF
    60%
  • Κεφαλονιά
    Ελαφρές νεφώσεις
    13°C 12.8°C / 12.8°C
    5 BF
    72%
  • Λάρισα
    Αίθριος καιρός
    1°C -0.1°C / 2.7°C
    0 BF
    88%
  • Λαμία
    Αίθριος καιρός
    8°C 1.5°C / 8.4°C
    1 BF
    83%
  • Ρόδος
    Σποραδικές νεφώσεις
    11°C 5.8°C / 11.0°C
    2 BF
    66%
  • Χαλκίδα
    Αίθριος καιρός
    9°C 7.0°C / 12.4°C
    2 BF
    85%
  • Καβάλα
    Αυξημένες νεφώσεις
    8°C 8.2°C / 8.2°C
    2 BF
    63%
  • Κατερίνη
    Αραιές νεφώσεις
    7°C 5.7°C / 8.7°C
    2 BF
    66%
  • Καστοριά
    Σποραδικές νεφώσεις
    2°C 1.8°C / 1.8°C
    2 BF
    88%

Patrick Radden Keefe. Μην πεις λέξη. Βία και προδοσία στη Βόρεια Ιρλανδία. Η κρυφή ιστορία του IRA. Μετάφραση: Κωστής Πανσέληνος. Μεταίχμιο, 2021, σελ. 527
 

ΕΝΤΥΠΗ ΕΚΔΟΣΗ

Μια αντιφατική διαδρομή

  • A-
  • A+

Ο πόλεμος μεταξύ Ιρλανδών και Βρετανών το 1921 και οι επακόλουθες συμφωνίες οδήγησαν στην ίδρυση της Δημοκρατίας της Ιρλανδίας, από την οποία όμως έμεινε έξω η επαρχία του Ολστερ, που παρέμεινε στη βρετανική κυριαρχία με την ονομασία πλέον Βόρεια Ιρλανδία.

Οι συμφωνίες αυτές δεν έγιναν αποδεκτές από πολλούς μαχητές των αντάρτικων οργανώσεων που πολέμησαν για την ανεξαρτησία ολόκληρης της Ιρλανδίας. Στον εμφύλιο πόλεμο που ακολούθησε, νικήτρια αναδείχθηκε η τότε νόμιμη κυβέρνηση και οι αντάρτικες οργανώσεις, κυρίως ο Ιρλανδικός Δημοκρατικός Στρατός (IRA), μετέφεραν την δραστηριότητα τους στη Β. Ιρλανδία, με στόχο πλέον την ένωσή της με τη Δημοκρατία της Ιρλανδίας. Eκτοτε, μέχρι τη Συμφωνία της Μεγάλης Παρασκευής το 1998, διεξαγόταν ένας οιονεί εμφύλιος πόλεμος, με τεράστιο αριθμό νεκρών και τραυματιών. Από το ένα μέρος ήταν ο ΙRΑ, ο οποίος είχε τη στήριξη μεγάλης μερίδας των καθολικών, κυρίως των πιο νέων, και από το άλλο ο βρετανικός στρατός και οι παραστρατιωτικές οργανώσεις των ενωτικών προτεσταντών.

Οι συγκρούσεις οξύνθηκαν στις δεκαετίες του 1960 και του 1970, όταν ακόμα οι καθολικοί αντιμετωπίζονταν σχεδόν όπως οι πληθυσμοί των αποικιοκρατούμενων χωρών. Προφανώς στην όξυνση της βίας συνετέλεσε η ριζοσπαστικοποίηση μερίδων του ΙΡΑ που οδήγησε το 1969 στη διάσπαση του με τη δημιουργία του Προσωρινού ΙRΑ, τα μέλη του οποίου ήταν γνωστά ως Πρόβος. Τραγική στιγμή των βίαιων ταραχών αυτής της περιόδου, τα οποία έμειναν γνωστά ως «The Troubles»· ήταν η Κυριακή 30 Ιανουαρίου 1972, όταν σε μια πορεία διαμαρτυρίας στο Ντέρι για την καταπάτηση των ανθρώπινων δικαιωμάτων, ο βρετανικός στρατός δολοφόνησε εν ψυχρώ 14 διαδηλωτές. Η Κυριακή αυτή ονομάστηκε «Ματωμένη Κυριακή». Η επίσης αιματηρή απάντηση από τον Προσωρινό ΙRΑ δόθηκε την Παρασκευή 21 Ιουλίου 1972 με πολλές βομβιστικές επιθέσεις που είχαν αποτέλεσμα 9 νεκρούς και 130 τραυματίες. Ηταν η Μαύρη Παρασκευή.

Αυτό σχηματικά είναι το ιστορικό πλαίσιο του βιβλίου «Μην πεις λέξη. Βία και προδοσία στη Βόρεια Ιρλανδία. Η κρυφή ιστορία του IRA» του ιρλανδικής καταγωγής Αμερικανού Patrick Radden Keefe. Ο συγγραφέας εστιάζει την έρευνά του στον IRA και στις πολλές σκοτεινές περιοχές του. Ο IRA, ταυτόχρονα με τον πολύχρονο και γεμάτο αυταπάρνηση και αυτοθυσία αγώνα των μαχητών του, όπως οι απεργίες πείνας στις βρετανικές φυλακές στις αρχές της δεκαετίας του 1980 που είχαν αποτέλεσμα τον θάνατο επτά κρατουμένων, με πρώτο τον Μπόμπι Σαντς, κατηγορήθηκε και για αρκετές αμφιλεγόμενες πρακτικές.

Μια τέτοια σκοτεινή περιοχή αποτελεί τον αφηγηματικό άξονα του βιβλίου. Πρόκειται για την απαγωγή στο Μπέλφαστ τον Δεκέμβριο του 1972 της Τζιν Μακόνβιλ, μιας χήρας και μητέρας δέκα παιδιών. Εκτοτε, παρά τις προσπάθειες των παιδιών της για δεκαετίες, δεν υπήρξε καμιά πληροφορία για την τύχη της. Το 2003 τα οστά της ανακαλύφθηκαν σε μια παραλία. Υπεύθυνος τελικά για την απαγωγή και τη δολοφονία της ήταν ο IRA.

Η αφήγηση όμως του συγγραφέα εξακτινώνεται και σε άλλα κρίσιμα επεισόδια της σύγκρουσης, σε περιστατικά τρομοκρατικών επιθέσεων, σε πολλά πρόσωπα και ηγέτες του ρεπουμπλικανικού ιρλανδικού κινήματος, σε σκληρές πρακτικές στο εσωτερικό του ΙRΑ, όπως οι δολοφονίες όσων κατηγορούνταν για προδοσία, αλλά και στην αντίσταση απέναντι στο βρετανικό κατασταλτικό σύστημα, του οποίου ακτινογραφεί την οργάνωση και τις μεθοδεύσεις.

Η δημοσιογραφική-ιστορική έρευνα με χρονικό επίκεντρο την περίοδο των «Ταραχών» εκτείνεται τόσο στο παρελθόν του αγώνα των Ιρλανδών για την ανεξαρτησία όσο και στις πρώτες δεκαετίες του 21ου αιώνα, όταν, μετά τις ειρηνευτικές συμφωνίες, γίνεται μια προσπάθεια εξιχνίασης των εξαφανίσεων πολλών πολιτών. Κατά τη διαδικασία αυτή της σκληρής αναψηλάφησης των δεκαετιών του 1970 και 1980 πολλοί και πολλαπλοί σκελετοί βγαίνουν στην επιφάνεια. Και δεν ήταν βέβαια μόνο η Τζιν Μακονβίλ αλλά και πολλοί άλλοι.

Ο συγγραφέας στέκεται σε αρκετές από αυτές τις περιπτώσεις και με την τετραετή του έρευνα κατόρθωσε να τεκμηριώσει και να αποτυπώσει τον εσωτερικό μηχανισμό προστασίας και «εκτέλεσης» των ενόχων για προδοσία. Στέκεται επίσης αρκετά σε κάποια εμβληματικά πρόσωπα του κινήματος, όπως οι αδελφές Ντόλορς και Μάριαν Πράις οι οποίες στρατεύτηκαν από την εφηβεία τους στον Προσωρινό IRA, συμμετείχαν σε πολλές και βίαιες πρακτικές, από τοποθετήσεις βομβών μέχρι μεταφορές στη Δημοκρατία της Ιρλανδίας «καταδικασμένων» για εκτέλεση, πληρώνοντας τεράστιο σωματικό και ψυχικό κόστος. Το πρόσωπο όμως που αναδεικνύεται κυρίως μέσα από το βιβλίο είναι ο Τζέρι Ανταμς, ο ηγέτης του Σιν Φέιν, του κόμματος που θεωρούνταν το πολιτικό σκέλος του IRA.

Ο συγγραφέας, χρησιμοποιώντας τις μαρτυρίες πολλών μαχητών του IRA, που διαφώνησαν με την ειρηνευτική συμφωνία, κατατείνει ότι ο Ανταμς ήταν ηγετικό στέλεχος της οργάνωσης, παρά τις επανειλημμένες διαψεύσεις του. Θεωρεί ότι ήταν πίσω από πολλές αιματηρές ενέργειες, ότι διέταξε τις δολοφονίες πληροφοριοδοτών και ότι είχε εμπλοκή και σ’ αυτήν της Μακονβίλ, για την οποία μάλιστα κρατήθηκε και εξετάστηκε. Ταυτόχρονα όμως φαίνεται να δέχεται ότι, αν και χρησιμοποίησε ακόμα και τους θανάτους του Μπόμπι Σαντς και των άλλων απεργών πείνας για τους πολιτικούς του σκοπούς, ήταν αυτός τελικά που πολιτικοποίησε το ιρλανδικό ρεπουμπλικανικό κίνημα, το μετέτρεψε σε θεσμικό, του έδωσε μια υπαρκτή προοπτική και πέτυχε την ειρήνευση στη Β. Ιρλανδία.

Ο Keefe, με την έρευνά του σε πολλές πηγές της εποχής και τη χρήση των μαρτυριών αρκετών στελεχών του IRA, που συμμετείχαν σε ένα πρόγραμμα προφορικής ιστορίας του Κολεγίου της Βοστόνης, και βέβαια με την ιδιαίτερης έντασης αφήγησή του, κατορθώνει να αποδώσει εξαιρετικά τη βορειοϊρλανδική συνολική κοινωνική δυστοπία αλλά και τα διλήμματα και τις αντιφάσεις των μαχητών. Η μετάφραση του Κωστή Πανσέληνου μεταφέρει ακέραιο το ύφος της γραφής του συγγραφέα.

Ακολουθήστε μας στο Google news
ΑΝΟΙΧΤΟ ΒΙΒΛΙΟ
Η αμφιθυμία του χρόνου
Η νέα συλλογή διηγημάτων του Γιώργου Σκαμπαρδώνη υποβάλλει εξαρχής στον αναγνώστη μια ιδιαίτερη και παράξενη γοητεία.
Η αμφιθυμία του χρόνου
ΑΝΟΙΧΤΟ ΒΙΒΛΙΟ
Θραύσματα μνήμης και Ιστορίας
«Η πλατεία Διαμαντιού, 1962» είναι το ευρύτερα γνωστό μυθιστόρημα της Καταλανής Μερσέ Ροδορέδα αλλά «Ο σπασμένος καθρέφτης,1974» θεωρείται το πιο ώριμο και τεχνικά άρτιο μυθιστόρημά της.
Θραύσματα μνήμης και Ιστορίας
ΑΝΟΙΧΤΟ ΒΙΒΛΙΟ
Πρώτα βήματα και σταθερές πορείες
«Γιατί ζωή είναι οι άλλοι και η ζωή είναι όταν οι άλλοι σ’ ακουμπάν κι όταν γυρνούν προς εσένα τα σώματα των ανθρώπων», γράφει στο Μυθιστόρημά του ο Γιώργος Χειμωνάς. Και τι περιπέτεια είναι αυτή. Η περιπέτεια...
Πρώτα βήματα και σταθερές πορείες
ΑΝΟΙΧΤΟ ΒΙΒΛΙΟ
Η γραφή της διασποράς
Ο άγνωστος στο ελληνικό αναγνωστικό κοινό Abdulrazak Gurnah, ο φετινός νικητής του Νόμπελ Λογοτεχνίας, έχει στο ενεργητικό του δέκα μυθιστορήματα και έναν μεγάλο αριθμό διηγημάτων και δοκιμίων.
Η γραφή της διασποράς
ΑΝΟΙΧΤΟ ΒΙΒΛΙΟ
Ξεφλουδίζοντας το πένθος και τη γραφή
Το βραβευμένο βιβλίο (Εθνικό Βραβείο Λογοτεχνίας ΗΠΑ, 2018) της Σίγκριντ Νιούνεζ προκάλεσε κριτικές και συζητήσεις με τον θάνατο και το μελαγχολικό πένθος να είναι από τα βασικά θέματά του.
Ξεφλουδίζοντας το πένθος και τη γραφή
ΑΝΟΙΧΤΟ ΒΙΒΛΙΟ
Ενας φιλόσοφος στη Μόσχα της επανάστασης
Το Ημερολόγιο Μόσχας είναι μια σημαντική αποτύπωση της Μόσχας των χρόνων μετά την επανάσταση και μια έκδοση που συνεισφέρει ιδιαίτερα στην κατανόηση κάποιων πλευρών του έργου του Μπένγιαμιν και της...
Ενας φιλόσοφος στη Μόσχα της επανάστασης

Η efsyn.gr θεωρεί αυτονόητο ότι οι αναγνώστες της έχουν το δικαίωμα του σχολιασμού, της κριτικής και της ελεύθερης έκφρασης και επιδιώκει την αμφίδρομη επικοινωνία μαζί τους.

Διευκρινίζουμε όμως ότι δεν θέλουμε ο χώρος σχολιασμού της ιστοσελίδας να μετατραπεί σε μια αρένα απαξίωσης και κανιβαλισμού προσώπων και θεσμών. Για τον λόγο αυτόν δεν δημοσιεύουμε σχόλια ρατσιστικού, υβριστικού, προσβλητικού ή σεξιστικού περιεχομένου. Επίσης, και σύμφωνα με τις αρχές της Εφημερίδας των Συντακτών, διατηρούμε ανοιχτό το μέτωπο απέναντι στον φασισμό και τις ποικίλες εκφράσεις του. Έτσι, επιφυλασσόμαστε του δικαιώματός μας να μην δημοσιεύουμε ανάλογα σχόλια.

Σε όσες περιπτώσεις κρίνουμε αναγκαίο, απαντάμε στα σχόλιά σας, επιδιώκοντας έναν ειλικρινή και καλόπιστο διάλογο.

Η efsyn.gr δεν δημοσιεύει σχόλια γραμμένα σε Greeklish.

Τέλος, τα ενυπόγραφα άρθρα εκφράζουν το συντάκτη τους και δε συμπίπτουν κατ' ανάγκην με την άποψη της εφημερίδας