• Αθήνα
    Ελαφρές νεφώσεις
    19°C 17.2°C / 20.7°C
    0 BF
    77%
  • Θεσσαλονίκη
    Ελαφρές νεφώσεις
    21°C 19.6°C / 22.7°C
    1 BF
    62%
  • Πάτρα
    Αυξημένες νεφώσεις
    20°C 19.3°C / 20.5°C
    1 BF
    68%
  • Ιωάννινα
    Αυξημένες νεφώσεις
    15°C 14.9°C / 15.0°C
    3 BF
    84%
  • Αλεξανδρούπολη
    Ελαφρές νεφώσεις
    19°C 18.9°C / 18.9°C
    4 BF
    94%
  • Βέροια
    Αραιές νεφώσεις
    19°C 18.2°C / 21.0°C
    2 BF
    81%
  • Κοζάνη
    Αραιές νεφώσεις
    17°C 15.1°C / 18.1°C
    1 BF
    52%
  • Αγρίνιο
    Αυξημένες νεφώσεις
    20°C 20.2°C / 20.2°C
    2 BF
    74%
  • Ηράκλειο
    Ελαφρές νεφώσεις
    18°C 17.7°C / 17.8°C
    4 BF
    72%
  • Μυτιλήνη
    Αυξημένες νεφώσεις
    19°C 19.0°C / 19.0°C
    3 BF
    72%
  • Ερμούπολη
    Αυξημένες νεφώσεις
    22°C 21.6°C / 22.4°C
    4 BF
    73%
  • Σκόπελος
    Αυξημένες νεφώσεις
    21°C 21.2°C / 21.2°C
    3 BF
    66%
  • Κεφαλονιά
    Αυξημένες νεφώσεις
    22°C 22.1°C / 22.1°C
    4 BF
    70%
  • Λάρισα
    Αυξημένες νεφώσεις
    20°C 20.1°C / 20.1°C
    1 BF
    62%
  • Λαμία
    Αυξημένες νεφώσεις
    23°C 17.5°C / 23.3°C
    0 BF
    34%
  • Ρόδος
    Αίθριος καιρός
    18°C 17.8°C / 17.8°C
    1 BF
    82%
  • Χαλκίδα
    Αίθριος καιρός
    19°C 17.8°C / 21.0°C
    2 BF
    70%
  • Καβάλα
    Αυξημένες νεφώσεις
    20°C 20.5°C / 20.5°C
    2 BF
    83%
  • Κατερίνη
    Αυξημένες νεφώσεις
    21°C 19.4°C / 23.9°C
    1 BF
    92%
  • Καστοριά
    Αυξημένες νεφώσεις
    19°C 18.5°C / 18.5°C
    2 BF
    65%

Patrick Radden Keefe. Μην πεις λέξη. Βία και προδοσία στη Βόρεια Ιρλανδία. Η κρυφή ιστορία του IRA. Μετάφραση: Κωστής Πανσέληνος. Μεταίχμιο, 2021, σελ. 527
 

ΕΝΤΥΠΗ ΕΚΔΟΣΗ

Μια αντιφατική διαδρομή

  • A-
  • A+

Ο πόλεμος μεταξύ Ιρλανδών και Βρετανών το 1921 και οι επακόλουθες συμφωνίες οδήγησαν στην ίδρυση της Δημοκρατίας της Ιρλανδίας, από την οποία όμως έμεινε έξω η επαρχία του Ολστερ, που παρέμεινε στη βρετανική κυριαρχία με την ονομασία πλέον Βόρεια Ιρλανδία.

Οι συμφωνίες αυτές δεν έγιναν αποδεκτές από πολλούς μαχητές των αντάρτικων οργανώσεων που πολέμησαν για την ανεξαρτησία ολόκληρης της Ιρλανδίας. Στον εμφύλιο πόλεμο που ακολούθησε, νικήτρια αναδείχθηκε η τότε νόμιμη κυβέρνηση και οι αντάρτικες οργανώσεις, κυρίως ο Ιρλανδικός Δημοκρατικός Στρατός (IRA), μετέφεραν την δραστηριότητα τους στη Β. Ιρλανδία, με στόχο πλέον την ένωσή της με τη Δημοκρατία της Ιρλανδίας. Eκτοτε, μέχρι τη Συμφωνία της Μεγάλης Παρασκευής το 1998, διεξαγόταν ένας οιονεί εμφύλιος πόλεμος, με τεράστιο αριθμό νεκρών και τραυματιών. Από το ένα μέρος ήταν ο ΙRΑ, ο οποίος είχε τη στήριξη μεγάλης μερίδας των καθολικών, κυρίως των πιο νέων, και από το άλλο ο βρετανικός στρατός και οι παραστρατιωτικές οργανώσεις των ενωτικών προτεσταντών.

Οι συγκρούσεις οξύνθηκαν στις δεκαετίες του 1960 και του 1970, όταν ακόμα οι καθολικοί αντιμετωπίζονταν σχεδόν όπως οι πληθυσμοί των αποικιοκρατούμενων χωρών. Προφανώς στην όξυνση της βίας συνετέλεσε η ριζοσπαστικοποίηση μερίδων του ΙΡΑ που οδήγησε το 1969 στη διάσπαση του με τη δημιουργία του Προσωρινού ΙRΑ, τα μέλη του οποίου ήταν γνωστά ως Πρόβος. Τραγική στιγμή των βίαιων ταραχών αυτής της περιόδου, τα οποία έμειναν γνωστά ως «The Troubles»· ήταν η Κυριακή 30 Ιανουαρίου 1972, όταν σε μια πορεία διαμαρτυρίας στο Ντέρι για την καταπάτηση των ανθρώπινων δικαιωμάτων, ο βρετανικός στρατός δολοφόνησε εν ψυχρώ 14 διαδηλωτές. Η Κυριακή αυτή ονομάστηκε «Ματωμένη Κυριακή». Η επίσης αιματηρή απάντηση από τον Προσωρινό ΙRΑ δόθηκε την Παρασκευή 21 Ιουλίου 1972 με πολλές βομβιστικές επιθέσεις που είχαν αποτέλεσμα 9 νεκρούς και 130 τραυματίες. Ηταν η Μαύρη Παρασκευή.

Αυτό σχηματικά είναι το ιστορικό πλαίσιο του βιβλίου «Μην πεις λέξη. Βία και προδοσία στη Βόρεια Ιρλανδία. Η κρυφή ιστορία του IRA» του ιρλανδικής καταγωγής Αμερικανού Patrick Radden Keefe. Ο συγγραφέας εστιάζει την έρευνά του στον IRA και στις πολλές σκοτεινές περιοχές του. Ο IRA, ταυτόχρονα με τον πολύχρονο και γεμάτο αυταπάρνηση και αυτοθυσία αγώνα των μαχητών του, όπως οι απεργίες πείνας στις βρετανικές φυλακές στις αρχές της δεκαετίας του 1980 που είχαν αποτέλεσμα τον θάνατο επτά κρατουμένων, με πρώτο τον Μπόμπι Σαντς, κατηγορήθηκε και για αρκετές αμφιλεγόμενες πρακτικές.

Μια τέτοια σκοτεινή περιοχή αποτελεί τον αφηγηματικό άξονα του βιβλίου. Πρόκειται για την απαγωγή στο Μπέλφαστ τον Δεκέμβριο του 1972 της Τζιν Μακόνβιλ, μιας χήρας και μητέρας δέκα παιδιών. Εκτοτε, παρά τις προσπάθειες των παιδιών της για δεκαετίες, δεν υπήρξε καμιά πληροφορία για την τύχη της. Το 2003 τα οστά της ανακαλύφθηκαν σε μια παραλία. Υπεύθυνος τελικά για την απαγωγή και τη δολοφονία της ήταν ο IRA.

Η αφήγηση όμως του συγγραφέα εξακτινώνεται και σε άλλα κρίσιμα επεισόδια της σύγκρουσης, σε περιστατικά τρομοκρατικών επιθέσεων, σε πολλά πρόσωπα και ηγέτες του ρεπουμπλικανικού ιρλανδικού κινήματος, σε σκληρές πρακτικές στο εσωτερικό του ΙRΑ, όπως οι δολοφονίες όσων κατηγορούνταν για προδοσία, αλλά και στην αντίσταση απέναντι στο βρετανικό κατασταλτικό σύστημα, του οποίου ακτινογραφεί την οργάνωση και τις μεθοδεύσεις.

Η δημοσιογραφική-ιστορική έρευνα με χρονικό επίκεντρο την περίοδο των «Ταραχών» εκτείνεται τόσο στο παρελθόν του αγώνα των Ιρλανδών για την ανεξαρτησία όσο και στις πρώτες δεκαετίες του 21ου αιώνα, όταν, μετά τις ειρηνευτικές συμφωνίες, γίνεται μια προσπάθεια εξιχνίασης των εξαφανίσεων πολλών πολιτών. Κατά τη διαδικασία αυτή της σκληρής αναψηλάφησης των δεκαετιών του 1970 και 1980 πολλοί και πολλαπλοί σκελετοί βγαίνουν στην επιφάνεια. Και δεν ήταν βέβαια μόνο η Τζιν Μακονβίλ αλλά και πολλοί άλλοι.

Ο συγγραφέας στέκεται σε αρκετές από αυτές τις περιπτώσεις και με την τετραετή του έρευνα κατόρθωσε να τεκμηριώσει και να αποτυπώσει τον εσωτερικό μηχανισμό προστασίας και «εκτέλεσης» των ενόχων για προδοσία. Στέκεται επίσης αρκετά σε κάποια εμβληματικά πρόσωπα του κινήματος, όπως οι αδελφές Ντόλορς και Μάριαν Πράις οι οποίες στρατεύτηκαν από την εφηβεία τους στον Προσωρινό IRA, συμμετείχαν σε πολλές και βίαιες πρακτικές, από τοποθετήσεις βομβών μέχρι μεταφορές στη Δημοκρατία της Ιρλανδίας «καταδικασμένων» για εκτέλεση, πληρώνοντας τεράστιο σωματικό και ψυχικό κόστος. Το πρόσωπο όμως που αναδεικνύεται κυρίως μέσα από το βιβλίο είναι ο Τζέρι Ανταμς, ο ηγέτης του Σιν Φέιν, του κόμματος που θεωρούνταν το πολιτικό σκέλος του IRA.

Ο συγγραφέας, χρησιμοποιώντας τις μαρτυρίες πολλών μαχητών του IRA, που διαφώνησαν με την ειρηνευτική συμφωνία, κατατείνει ότι ο Ανταμς ήταν ηγετικό στέλεχος της οργάνωσης, παρά τις επανειλημμένες διαψεύσεις του. Θεωρεί ότι ήταν πίσω από πολλές αιματηρές ενέργειες, ότι διέταξε τις δολοφονίες πληροφοριοδοτών και ότι είχε εμπλοκή και σ’ αυτήν της Μακονβίλ, για την οποία μάλιστα κρατήθηκε και εξετάστηκε. Ταυτόχρονα όμως φαίνεται να δέχεται ότι, αν και χρησιμοποίησε ακόμα και τους θανάτους του Μπόμπι Σαντς και των άλλων απεργών πείνας για τους πολιτικούς του σκοπούς, ήταν αυτός τελικά που πολιτικοποίησε το ιρλανδικό ρεπουμπλικανικό κίνημα, το μετέτρεψε σε θεσμικό, του έδωσε μια υπαρκτή προοπτική και πέτυχε την ειρήνευση στη Β. Ιρλανδία.

Ο Keefe, με την έρευνά του σε πολλές πηγές της εποχής και τη χρήση των μαρτυριών αρκετών στελεχών του IRA, που συμμετείχαν σε ένα πρόγραμμα προφορικής ιστορίας του Κολεγίου της Βοστόνης, και βέβαια με την ιδιαίτερης έντασης αφήγησή του, κατορθώνει να αποδώσει εξαιρετικά τη βορειοϊρλανδική συνολική κοινωνική δυστοπία αλλά και τα διλήμματα και τις αντιφάσεις των μαχητών. Η μετάφραση του Κωστή Πανσέληνου μεταφέρει ακέραιο το ύφος της γραφής του συγγραφέα.

Ακολουθήστε μας στο Google news
Google News
ΑΝΟΙΧΤΟ ΒΙΒΛΙΟ
Κωνσταντίνα
Και θα έκλεινες το διήγημα με την Κωνσταντίνα να παρακολουθεί τηλεόραση στο μπαλκόνι, να παρακολουθεί ατάραχη εικόνες από μέτωπα πολέμου, από δάση που καίγονται και θάλασσες που ματώνουν. Κατά μια έννοια, θα...
Κωνσταντίνα
ΑΝΟΙΧΤΟ ΒΙΒΛΙΟ
Οι εν λογοτεχνία σαλοί
Ο συγγραφέας φιλοτεχνεί τρόπον τινά εννέα πίνακες όπου αναπαριστά την προαιώνια μάχη του Καλού και του Κακού, αναμιγνύει το ρεαλιστικό στοιχείο με το μεταφυσικό, ελαφραίνει τον αναπόφευκτο διδακτισμό των μύθων...
Οι εν λογοτεχνία σαλοί
ΑΝΟΙΧΤΟ ΒΙΒΛΙΟ
Σατιρική εποποιία
Ο Καψάλης, αξιοποιώντας τη βυρωνική φιλολογία, διέρχεται σύντομα αλλά κατατοπιστικά την προοδευτική στάση και τη δράση του λόρδου-βουλευτή που εντέλει, ενώ αποδεικνύεται αριστοκρατικός, «διστακτικός...
Σατιρική εποποιία
ΑΝΟΙΧΤΟ ΒΙΒΛΙΟ
Το θείο στην μακρά ελληνική παράδοση
Ο Αντρέ-Ζαν Φεστουζιέρ (1898-1982) ανήκει σε μια σπουδαία γενιά Γάλλων «ιστορικών των Ιδεών». Οι σοφοί και ακαταπόνητοι αυτοί μελετητές, έφεραν στο φως άγνωστες περιοχές της σκέψης και άγνωστες περιόδους της...
Το θείο στην μακρά ελληνική παράδοση
ΑΝΟΙΧΤΟ ΒΙΒΛΙΟ
Ο Τζέιμσον «γράφει» Μπένγιαμιν
Ετσι οδηγούμαστε με ακρίβεια στο σημείο μηδέν μιας γραφής που έγινε πλήρως ζωή: στον «πολιτικό» Μπένγιαμιν, για τον οποίο η αμφισημία της στράτευσης και της κριτικής είναι αναπόδραστη και πολύτιμη, καθώς δεν...
Ο Τζέιμσον «γράφει» Μπένγιαμιν
ΑΝΟΙΧΤΟ ΒΙΒΛΙΟ
Διαδρομές μιας σπουδαίας γυναίκας
Υποδειγματική επιστημονική μελέτη που συγχρόνως μπορεί να απευθύνεται σε όλους τους αναγνώστες και όχι μόνο σε ένα ειδικό κοινό. Μια συναρπαστική αφήγηση που έχει τη γοητεία ενός ιστορικού μυθιστορήματος και...
Διαδρομές μιας σπουδαίας γυναίκας

Η efsyn.gr θεωρεί αυτονόητο ότι οι αναγνώστες της έχουν το δικαίωμα του σχολιασμού, της κριτικής και της ελεύθερης έκφρασης και επιδιώκει την αμφίδρομη επικοινωνία μαζί τους.

Διευκρινίζουμε όμως ότι δεν θέλουμε ο χώρος σχολιασμού της ιστοσελίδας να μετατραπεί σε μια αρένα απαξίωσης και κανιβαλισμού προσώπων και θεσμών. Για τον λόγο αυτόν δεν δημοσιεύουμε σχόλια ρατσιστικού, υβριστικού, προσβλητικού ή σεξιστικού περιεχομένου. Επίσης, και σύμφωνα με τις αρχές της Εφημερίδας των Συντακτών, διατηρούμε ανοιχτό το μέτωπο απέναντι στον φασισμό και τις ποικίλες εκφράσεις του. Έτσι, επιφυλασσόμαστε του δικαιώματός μας να μην δημοσιεύουμε ανάλογα σχόλια.

Σε όσες περιπτώσεις κρίνουμε αναγκαίο, απαντάμε στα σχόλιά σας, επιδιώκοντας έναν ειλικρινή και καλόπιστο διάλογο.

Η efsyn.gr δεν δημοσιεύει σχόλια γραμμένα σε Greeklish.

Τέλος, τα ενυπόγραφα άρθρα εκφράζουν το συντάκτη τους και δε συμπίπτουν κατ' ανάγκην με την άποψη της εφημερίδας