• Αθήνα
    Αραιές νεφώσεις
    16°C 16.0°C / 16.0°C
    6 BF
    57%
  • Θεσσαλονίκη
    Σποραδικές νεφώσεις
    14°C 13.9°C / 13.9°C
    4 BF
    58%
  • Πάτρα
    Αυξημένες νεφώσεις
    15°C 15.3°C / 15.3°C
    6 BF
    63%
  • Ιωάννινα
    Ασθενείς βροχοπτώσεις
    8°C 8.3°C / 8.3°C
    5 BF
    87%
  • Αλεξανδρούπολη
    Αυξημένες νεφώσεις
    16°C 15.5°C / 15.5°C
    6 BF
    67%
  • Βέροια
    Αραιές νεφώσεις
    11°C 11.1°C / 11.1°C
    3 BF
    73%
  • Κοζάνη
    Ασθενείς βροχοπτώσεις
    7°C 7.2°C / 7.2°C
    3 BF
    76%
  • Αγρίνιο
    Αυξημένες νεφώσεις
    12°C 12.4°C / 12.4°C
    5 BF
    75%
  • Ηράκλειο
    Αυξημένες νεφώσεις
    19°C 19.1°C / 19.1°C
    3 BF
    74%
  • Μυτιλήνη
    Αυξημένες νεφώσεις
    18°C 17.7°C / 17.7°C
    6 BF
    75%
  • Ερμούπολη
    Αυξημένες νεφώσεις
    18°C 17.6°C / 17.6°C
    7 BF
    73%
  • Σκόπελος
    Ελαφρές νεφώσεις
    16°C 15.9°C / 15.9°C
    6 BF
    64%
  • Κεφαλονιά
    Σποραδικές νεφώσεις
    16°C 15.6°C / 15.6°C
    7 BF
    63%
  • Λάρισα
    Σποραδικές νεφώσεις
    13°C 12.7°C / 12.7°C
    4 BF
    60%
  • Λαμία
    Αραιές νεφώσεις
    12°C 11.9°C / 11.9°C
    3 BF
    71%
  • Ρόδος
    Αυξημένες νεφώσεις
    21°C 20.9°C / 20.9°C
    6 BF
    81%
  • Χαλκίδα
    Αίθριος καιρός
    15°C 14.8°C / 14.8°C
    4 BF
    63%
  • Καβάλα
    Αραιές νεφώσεις
    14°C 13.8°C / 13.8°C
    5 BF
    67%
  • Κατερίνη
    Αίθριος καιρός
    13°C 13.1°C / 13.1°C
    4 BF
    54%
  • Καστοριά
    Αυξημένες νεφώσεις
    7°C 6.9°C / 6.9°C
    2 BF
    82%
ΕΝΤΥΠΗ ΕΚΔΟΣΗ

Η γραφή της διασποράς

  • A-
  • A+
Νόμπελ Λογοτεχνίας.

Ο άγνωστος στο ελληνικό αναγνωστικό κοινό Abdulrazak Gurnah, ο φετινός νικητής του Νόμπελ Λογοτεχνίας, έχει στο ενεργητικό του δέκα μυθιστορήματα και έναν μεγάλο αριθμό διηγημάτων και δοκιμίων. Η βράβευση του Gurnah ήταν απρόσμενη καθότι το έργο του είναι γνωστό -σχεδόν κατ’ αποκλειστικότητα- μόνο εντός των συνόρων του Ηνωμένου Βασιλείου και οι μεταφράσεις του μέχρι στιγμής είναι ελάχιστες. H από εικοσαετίας εκδότριά του, Alexandra Pringle (Bloomsbury Publishing), έκανε λόγο για μια οφειλόμενη αναγνώριση σε έναν συγγραφέα ο οποίος αφηγείται συγκλονιστικές ιστορίες ανθρώπων που οι άνεμοι της πολιτικής, της αποικιοκρατίας, του πολέμου αλλά και της αγάπης τους διασκορπίζουν στις τέσσερις γωνιές του πλανήτη.

Στο σύνολο του έργου του ο Gurnah καταπιάνεται με το τραύμα της εξορίας και την πληγή της προσφυγιάς τόσο σε ατομικό όσο και σε συλλογικό επίπεδο. Ως νεαρός ενήλικας εγκατέλειψε τη γενέθλια Ζανζιβάρη το 1967 ζητώντας άσυλο στην Αγγλία, καθότι το τέλος της αποικιοκρατίας πυροδότησε ένα κύμα βίας στο πρώην προτεκτοράτο που στοχοποίησε την αραβικής καταγωγής μειονότητα. Σε συνέντευξή του στους «New York Times» ο συνταξιούχος πλέον Gurnah, επίτιμος καθηγητής Αγγλικής Φιλολογίας και Μεταποικιακών σπουδών στο Πανεπιστήμιο του Κεντ, δήλωσε ότι «εκτοπισμός σημαίνει να χάνεις τη θέση σου στον κόσμο» και αυτή ακριβώς η απώλεια πλημμυρίζει το αφηγηματικό του σύμπαν.

Το πρώτο του έργο με τίτλο Memory of Depar- ture (1987) είναι ένα μυθιστόρημα ενηλικίωσης, στο οποίο παρακολουθούμε την πορεία διαφυγής ενός ευαίσθητου εφήβου από το εξαθλιωμένο και βίαιο οικογενειακό περιβάλλον και το πολιτικά ταραχώδες κλίμα των ακτών της Ανατολικής Αφρικής. Ο χαρισματικός πρωταγωνιστής φτάνει γεμάτος ελπίδα στο Ναϊρόμπι, όπου ζει ένας εύπορος θείος του, βιώνει τη σκληρή διάψευση των προσδοκιών του και τέλος αποφασίζει να μπαρκάρει σε αναζήτηση μιας καλύτερης ζωής.

Το Paradise (1994), το τέταρτο κατά σειρά μυθιστόρημα του Gurnah, αποτελεί σημαντικό ορόσημο για τη συγγραφική του καριέρα καθώς συμπεριλήφθηκε στη βραχεία λίστα του βραβείου Booker εκείνης της χρονιάς. Το ιστορικό αυτό μυθιστόρημα λαμβάνει χώρα στη στροφή του δέκατου ένατου αιώνα κατά την περίοδο που οι ευρωπαϊκές αποικιοκρατικές δυνάμεις διαφεντεύουν τα εδάφη της μαύρης ηπείρου. Πρόκειται και σ’ αυτή την περίπτωση για μια αφήγηση ενηλικίωσης, δοσμένη μέσα από τα μάτια ενός δωδεκάχρονου αγοριού που εξαναγκάζεται από τον ίδιο του τον πατέρα να γίνει σκλάβος προκειμένου να εξοφληθεί το οικογενειακό χρέος.

Η κριτική ξεχώρισε το συγκεκριμένο έργο για τον αριστοτεχνικό τρόπο με τον οποίο ο Gurnah συνδιαλέγεται με τον Joseph Conrad και πιο συγκεκριμένα με το The Heart of Darkness. Ο συγγραφέας όμως δεν αρκείται σε αυτό το εύκολα εντοπίσιμο διακείμενο, αλλά κάνει συχνές αναφορές στο Κοράνι, στη Βίβλο καθώς και σε κείμενα γραμμένα στα σουαχίλι, τη μητρική του γλώσσα.

Για το έκτο του μυθιστόρημα με τίτλο By the Sea (2001) ο Gurnah επέλεξε το σκηνικό μιας αγγλικής επαρχιακής πόλης, για να αφηγηθεί την ιστορία ενός ηλικιωμένου αιτητή ασύλου από τη Ζανζιβάρη. Πρόκειται για ένα αφήγημα που εστιάζει στο αίσθημα της αποξένωσης και την ψυχολογική εξουθένωση που βιώνει ο πρόσφυγας, τον οποίο αντιμετωπίζει ως ένα κατακερματισμένο υποκείμενο με υβριδική ταυτότητα, παγιδευμένο στον ενδιάμεσο χώρο ανάμεσα στην πατρίδα που εγκατέλειψε και στο νέο του «σπίτι», ένα ανοίκειο περιβάλλον στο οποίο ποτέ δεν ενσωματώνεται πλήρως.

Στο τελευταίο του βιβλίο, με τίτλο Afterlives (2020), ο Gurnah επιστρέφει στο ιστορικό μυθιστόρημα σκιαγραφώντας την ελάχιστα γνωστή περίοδο της γερμανικής κυριαρχίας στην Αφρική. Στον πυρήνα του κειμένου βρίσκονται η καθημερινότητα και οι μοίρες των ανθρώπων που υπομένουν το ρατσιστικό και γενοκτόνο καθεστώς της αποικιοκρατικής δύναμης, παραμονές του Πρώτου Παγκοσμίου Πολέμου. Οι ζωές των Αφρικανών αποίκων και των δευτερευόντων Γερμανών χαρακτήρων συμπλέκονται σε μια συναρπαστική αφήγηση, που εξερευνά σε βάθος το ζήτημα της πολιτικής χειραγώγησης και του εκγερμανισμού της αφρικανικής συνείδησης αναδεικνύοντας την αδυναμία των αποίκων να αποσείσουν τον αποικιοκρατικό ζυγό.

Το ύφος του Gurnah χαρακτηρίζεται από λιτότητα: γενικότερα αποφεύγει τον μακροπερίοδο λόγο και εφαρμόζει αυστηρό ζύγι σε ό,τι αφορά τα καλολογικά στοιχεία. Απαλλαγμένος από το σύνδρομο του λογοτεχνικού εξωτισμού και την ουτοπική θέαση του παρελθόντος, κατασκευάζει πολυεπίπεδες αφηγήσεις εντός των οποίων διαπλέκονται συνεχώς η Ιστορία και η μνήμη.

Η γραφή του Gurnah είναι η γραφή της διασποράς - αυθεντική και αδιαμεσολάβητη. Προσεγγίζει τα ακανθώδη ζητήματα του ρατσισμού και των φυλετικών στερεοτύπων που επιβάλλει το αποικιακό και μεταποικιοκρατικό πλαίσιο ως αναπόσπαστα κομμάτια της ανθρώπινης κατάστασης, απαλλαγμένος από εξάρσεις και φανατισμούς.

Μπορεί ο Gurnah να εξασφάλισε άσυλο στην Αγγλία στα τέλη του ’60, αλλά η αγγλική γλώσσα έγινε η πραγματική του πατρίδα. Η Ζανζιβάρη εξακολουθεί να έχει μια ιδιαίτερη θέση στην καρδιά και το μυαλό του και η μνήμη γίνεται το μέσο με το οποίο διαχειρίζεται τη συνθήκη του εκτοπισμού και της μετανάστευσης.

Η Σουηδική Ακαδημία αναφέρθηκε στην τεράστια σημασία του έργου του Gurnah στην εποχή των αλλεπάλληλων ανθρωπιστικών κρίσεων και της συνεχιζόμενης προσφυγοποίησης ολόκληρων πληθυσμών. Ανθρωποι που εν μια νυκτί διώκονται, χάνουν τη σταθερότητα και την ταυτότητά τους, καταντούν αριθμοί στα μητρώα ανάλγητων κρατικών μηχανισμών, χωρίς όνομα, χωρίς φωνή: αυτές τις αποσιωπημένες ιστορίες φέρνει στο φως ο φετινός νομπελίστας Abdulrazak Gurnah.

Κλείνω με την ευχή να δρομολογηθεί σύντομα η ελληνική μετάφραση των έργων του…

Ακολουθήστε μας στο Google news
ΑΝΟΙΧΤΟ ΒΙΒΛΙΟ
Μια αντιφατική διαδρομή
Ο πόλεμος μεταξύ Ιρλανδών και Βρετανών το 1921 και οι επακόλουθες συμφωνίες οδήγησαν στην ίδρυση της Δημοκρατίας της Ιρλανδίας, από την οποία όμως έμεινε έξω η επαρχία του Ολστερ, που παρέμεινε στη βρετανική...
Μια αντιφατική διαδρομή
ΑΝΟΙΧΤΟ ΒΙΒΛΙΟ
Η αμφιθυμία του χρόνου
Η νέα συλλογή διηγημάτων του Γιώργου Σκαμπαρδώνη υποβάλλει εξαρχής στον αναγνώστη μια ιδιαίτερη και παράξενη γοητεία.
Η αμφιθυμία του χρόνου
ΑΝΟΙΧΤΟ ΒΙΒΛΙΟ
Θραύσματα μνήμης και Ιστορίας
«Η πλατεία Διαμαντιού, 1962» είναι το ευρύτερα γνωστό μυθιστόρημα της Καταλανής Μερσέ Ροδορέδα αλλά «Ο σπασμένος καθρέφτης,1974» θεωρείται το πιο ώριμο και τεχνικά άρτιο μυθιστόρημά της.
Θραύσματα μνήμης και Ιστορίας
ΑΝΟΙΧΤΟ ΒΙΒΛΙΟ
Πρώτα βήματα και σταθερές πορείες
«Γιατί ζωή είναι οι άλλοι και η ζωή είναι όταν οι άλλοι σ’ ακουμπάν κι όταν γυρνούν προς εσένα τα σώματα των ανθρώπων», γράφει στο Μυθιστόρημά του ο Γιώργος Χειμωνάς. Και τι περιπέτεια είναι αυτή. Η περιπέτεια...
Πρώτα βήματα και σταθερές πορείες
ΑΝΟΙΧΤΟ ΒΙΒΛΙΟ
Ξεφλουδίζοντας το πένθος και τη γραφή
Το βραβευμένο βιβλίο (Εθνικό Βραβείο Λογοτεχνίας ΗΠΑ, 2018) της Σίγκριντ Νιούνεζ προκάλεσε κριτικές και συζητήσεις με τον θάνατο και το μελαγχολικό πένθος να είναι από τα βασικά θέματά του.
Ξεφλουδίζοντας το πένθος και τη γραφή
ΑΝΟΙΧΤΟ ΒΙΒΛΙΟ
Ενας φιλόσοφος στη Μόσχα της επανάστασης
Το Ημερολόγιο Μόσχας είναι μια σημαντική αποτύπωση της Μόσχας των χρόνων μετά την επανάσταση και μια έκδοση που συνεισφέρει ιδιαίτερα στην κατανόηση κάποιων πλευρών του έργου του Μπένγιαμιν και της...
Ενας φιλόσοφος στη Μόσχα της επανάστασης

Η efsyn.gr θεωρεί αυτονόητο ότι οι αναγνώστες της έχουν το δικαίωμα του σχολιασμού, της κριτικής και της ελεύθερης έκφρασης και επιδιώκει την αμφίδρομη επικοινωνία μαζί τους.

Διευκρινίζουμε όμως ότι δεν θέλουμε ο χώρος σχολιασμού της ιστοσελίδας να μετατραπεί σε μια αρένα απαξίωσης και κανιβαλισμού προσώπων και θεσμών. Για τον λόγο αυτόν δεν δημοσιεύουμε σχόλια ρατσιστικού, υβριστικού, προσβλητικού ή σεξιστικού περιεχομένου. Επίσης, και σύμφωνα με τις αρχές της Εφημερίδας των Συντακτών, διατηρούμε ανοιχτό το μέτωπο απέναντι στον φασισμό και τις ποικίλες εκφράσεις του. Έτσι, επιφυλασσόμαστε του δικαιώματός μας να μην δημοσιεύουμε ανάλογα σχόλια.

Σε όσες περιπτώσεις κρίνουμε αναγκαίο, απαντάμε στα σχόλιά σας, επιδιώκοντας έναν ειλικρινή και καλόπιστο διάλογο.

Η efsyn.gr δεν δημοσιεύει σχόλια γραμμένα σε Greeklish.

Τέλος, τα ενυπόγραφα άρθρα εκφράζουν το συντάκτη τους και δε συμπίπτουν κατ' ανάγκην με την άποψη της εφημερίδας