• Αθήνα
    Αίθριος καιρός
    30°C 26.9°C / 32.3°C
    1 BF
    34%
  • Θεσσαλονίκη
    Αίθριος καιρός
    27°C 23.6°C / 30.7°C
    1 BF
    49%
  • Πάτρα
    Αίθριος καιρός
    30°C 25.7°C / 33.7°C
    1 BF
    47%
  • Ιωάννινα
    Αίθριος καιρός
    25°C 24.9°C / 32.5°C
    2 BF
    38%
  • Αλεξανδρούπολη
    Αίθριος καιρός
    26°C 25.9°C / 25.9°C
    4 BF
    36%
  • Βέροια
    Αραιές νεφώσεις
    27°C 23.0°C / 29.2°C
    2 BF
    48%
  • Κοζάνη
    Ελαφρές νεφώσεις
    25°C 23.4°C / 25.6°C
    0 BF
    24%
  • Αγρίνιο
    Αίθριος καιρός
    29°C 25.2°C / 30.8°C
    2 BF
    19%
  • Ηράκλειο
    Αίθριος καιρός
    26°C 25.8°C / 27.7°C
    5 BF
    64%
  • Μυτιλήνη
    Αίθριος καιρός
    26°C 25.9°C / 27.9°C
    4 BF
    47%
  • Ερμούπολη
    Αίθριος καιρός
    26°C 25.8°C / 27.2°C
    4 BF
    50%
  • Σκόπελος
    Αίθριος καιρός
    25°C 24.6°C / 26.8°C
    2 BF
    69%
  • Κεφαλονιά
    Ελαφρές νεφώσεις
    25°C 24.9°C / 25.9°C
    3 BF
    65%
  • Λάρισα
    Αίθριος καιρός
    28°C 26.5°C / 27.9°C
    0 BF
    36%
  • Λαμία
    Σποραδικές νεφώσεις
    26°C 26.5°C / 30.7°C
    1 BF
    24%
  • Ρόδος
    Ελαφρές νεφώσεις
    26°C 25.4°C / 27.8°C
    4 BF
    55%
  • Χαλκίδα
    Αίθριος καιρός
    30°C 27.1°C / 32.5°C
    2 BF
    29%
  • Καβάλα
    Ελαφρές νεφώσεις
    24°C 23.8°C / 24.4°C
    0 BF
    58%
  • Κατερίνη
    Σποραδικές νεφώσεις
    25°C 23.7°C / 29.7°C
    3 BF
    69%
  • Καστοριά
    Αραιές νεφώσεις
    26°C 25.8°C / 25.8°C
    1 BF
    16%

Θεόφιλος, «Αθανάσιος Διάκος» (1930)

ΕΝΤΥΠΗ ΕΚΔΟΣΗ

Η Επανάσταση του 1821 για μικρούς φιλίστορες

  • A-
  • A+
Ακολουθήστε μας στο Google news

Τα μικρά παιδιά δεν αντιλαμβάνονται την αίσθηση του ιστορικού χρόνου, ζούνε στον ενεστώτα χρόνο.

Πώς θα μιλήσουμε λοιπόν στα παιδιά κάτω των 8 ετών για την Επανάσταση; Δύσκολο στοίχημα που επιχειρούν να κερδίσουν βιβλία όπως Η Ελληνική Επανάσταση του 1821 του Φ. Μανδηλαρά (εκδ. Παπαδόπουλος, 2020). Αλλά και η σειρά Μικρές ελληνικές ιστορίες, της Γ. Χατζή (εικ. Π. Χριστούλια, εκδ. Καστανιώτη, 2020). Μικρό σχήμα, μικρά και εύληπτα κείμενα, χιούμορ στην εικονογράφηση επιχειρούν μια μικρή εισαγωγή στο 1821. Ενα γλωσσάρι στο τέλος του κάθε βιβλίου της σειράς βοηθά τους μικρούς αναγνώστες να προσεγγίσουν λέξεις και έννοιες που συναντούν για πρώτη φορά.

Μετά την ηλικία των 8 ετών ανοίγονται άλλες δυνατότητες προσέγγισης της Ιστορίας. Οι ήρωες αιχμαλωτίζουν το φαντασιακό μικρών και μεγάλων κι έτσι είναι μια ασφαλής πύλη εισόδου στο θέμα. Ωστόσο οι ήρωες που σμιλεύουν οι συγγραφείς της εποχής μας δεν έχουν καμία σχέση με τους ήρωες των πορτρέτων που κοσμούν, χρόνια τώρα, τις σχολικές τάξεις. Είναι δρώντα πρόσωπα της Ιστορίας που δίνουν νέο νόημα στην έννοια «ήρωας». Η Α. Δαρλάση με το Οι Μεγάλοι… μικροί…

Οι αγωνιστές του 1821 (εικ. Σ. Παπαδοπούλου, εκδ. Μεταίχμιο, 2020) ιστορεί τα παιδικά χρόνια πέντε αγωνιστών, του Θοδωρή, της Λασκαρίνας, του Γιώργη (Καραϊσκάκη), του Κωνσταντή (Κανάρη) και της Μαντώς και προσφέρει ενδιαφέρουσες αφηγήσεις που ανταποκρίνονται στη διαχρονική επιθυμία των παιδιών να μάθουν για τους συνομηλίκους τους άλλων εποχών αλλά και να προσεγγίσουν τον ήρωα στην ανθρώπινη διάστασή του. Αντίθετα, η Μ. Σκιαδαρέση επιλέγει την παρουσίαση των ηρώων στην ώριμη ηλικία, όταν ο κουρνιαχτός της μάχης έχει καταλαγιάσει, στις τέσσερις Προσωπογραφίες της για τον Κωνσταντίνο Κανάρη (Τα χρόνια της φωτιάς), τον Ρήγα Φεραίο (Λίγο πριν το τέλος), τον Αλέξανδρο Υψηλάντη (Ο πρίγκιπας) και τον Βύρωνα (Σαν άνεμος) (εκδ. Πατάκη, 2020). Το τελευταίο, ένα πορτρέτο του Βύρωνα μέσα από τη φωνή του πιστού υπηρέτη του, με σημειώσεις, βιογραφία του ποιητή και βιβλιογραφία που παραθέτουν τα απαραίτητα πραγματολογικά στοιχεία, εστιάζει στο δεύτερο, ηρωικό και μοιραίο ταξίδι του Βύρωνα στην Ελλάδα. Ενώ οι 21 ήρωες του 1821 των Β. Κουτσιαρή και Γ. Διακομανώλη (εικ. Δ. Ευστρατιάδη, εκδ. Μίνωας, 2020) είναι μια πινακοθήκη των ηρώων και ταυτόχρονα ένα χρονικό της Επανάστασης.

Ο Κωνσταντίνος Κανάρης τ’ όνομά μου, της Μ. Ανδρικοπούλου (εκδ. Καλέντη, 2020), καθώς ζωντανεύει ένα εμβληματικό τοπόσημο της Αθήνας, το άγαλμα του αγωνιστή στην Κυψέλη, και στρέφει το βλέμμα στην πόλη και τα αγάλματα των ηρώων. Ενώ τον Μιαούλη ζωντάνεψε παλαιότερα η Γ. Γρηγοριάδου-Σουρέλλη στον Μικρό μπουρλοτιέρη (εκδ. Πατάκη, 1996). Στην πειρατεία της εποχής, ένα θέμα που ενδιαφέρει πολύ τα παιδιά, στρέφει το βλέμμα του ο Π. Χατζόπουλος, Νι Πι. Ο τελευταίος πειρατής του Αιγαίου, (εκδ. Πατάκη, 2020).

Αμιγής μυθοπλασία, διήγημα, μυθιστόρημα ή αφήγημα εμπνευσμένα από την Επανάσταση σπανίζουν στην πρόσφατη παραγωγή. Ωστόσο η μικρή φόρμα αποδεικνύεται ιδανική για να ισορροπήσει μυθοπλασία και ιστορικό γεγονός στο συλλογικό έργο 21+1 για το 1821, συγγραφείς γράφουν, καλλιτέχνες εικονογραφούν (εκδ. Παπαδόπουλος, 2020) όπου δύο κομίστες και είκοσι συγγραφείς συνεργάστηκαν με ισάριθμους καλλιτέχνες. Το αποτέλεσμα διακρίνεται για τη λοξή ματιά των δημιουργών, ακόμη και για το χιούμορ που σπάνια εμφανίζεται στην πραγμάτευση ενός τόσο φορτισμένου ιδεολογικά θέματος όπως είναι η Επανάσταση.

Κι ενώ οι μαρτυρίες που υπάρχουν για το παιδί στα χρόνια της Επανάστασης σπανίζουν, οι συγγραφείς προσπαθούν να ανασυνθέσουν την εικόνα του μέσα από τα σπαράγματα των έμμεσων αναφορών και μέσα από τη φαντασία τους. Ετσι, η Λ. Λαμπρέλλη στο Εντεκα μέρες του Απρίλη 1826 αφηγείται την Εξοδο του Μεσολογγίου μέσα από τα μάτια ενός εφήβου και αξιοποιώντας ιστορικές μαρτυρίες και πηγές (εικ. Κ. Βερούτσου, εκδ. Πατάκης, 2021).

Από τα βιβλία γνώσης που έχουν εκδοθεί ώς τώρα ξεχωρίζουν το 1821 Επανάσταση της συγγραφέως και εικονογράφου Σ. Ζαραμπούκα (εκδ. Πατάκη, 2020) και το 24 εικόνες για την Επανάσταση του 1821. Μακρυγάννης & Ζωγράφος. Ενας αγωνιστής και ένας καλλιτέχνης (εκδ. Καπόν 2020). Το πρώτο περιέχει όλες τις βασικές πτυχές της Επανάστασης (η προετοιμασία του Αγώνα, η Φιλική Εταιρεία, οι αγωνιστές, οι Φαναριώτες, οι προεστοί κ.λπ.) σε μικρά κεφάλαια γραμμένα με συντομία και σαφήνεια και εικονογραφημένα με μια ελευθερία που γεφυρώνει την τεχνοτροπία του Παναγιώτη Ζωγράφου με τη σύγχρονη αφαιρετική τέχνη. Το δεύτερο εισάγει κάτι εντελώς νέο στη νεανική βιβλιοθήκη: τη χρήση των εικόνων που φιλοτέχνησε ο Ζωγράφος, κατά παραγγελία του Μακρυγιάννη, ως πηγών για μία σειρά δευτερεύοντα (στις προθέσεις του καλλιτέχνη) αλλά άκρως ενδιαφέροντα για τον σύγχρονο αναγνώστη θέματα: ενδυματολογία, τοπωνύμια, κάστρα και πολιορκίες, συνήθειες των πολεμιστών, ήθη, μαρτυρίες της άλλης πλευράς κ.ο.κ.

Σπανίζει στα παιδικά βιβλία για το 1821 το πολιτειακό ζήτημα, μια από τις πιο σημαντικές ίσως πτυχές της Επανάστασης, οπότε Το πρώτο Σύνταγμα της Ελλάδας. Για παιδιά των Χ. Δημόπουλου και Χ. Μπαλτή (εικ. Π. Κρίγκου, Ψυχογιός, 2020) συμπληρώνει ένα κενό στη βιβλιογραφία.

Η βιβλιοπαραγωγή, ωστόσο, με νέους τίτλους συνεχίζεται καθώς μάλιστα πλησιάζει η 25η Μαρτίου και όλοι ελπίζουμε πως, φέτος τουλάχιστον, τα παιδιά δεν θα μπερδέψουν τις δύο εθνικές γιορτές!

ΑΝΟΙΧΤΟ ΒΙΒΛΙΟ
Μεταξύ γεωμετρίας και πολιτικής
Καθώς η Αθήνα προετοιμαζόταν, με σειρά επετειακών εκθέσεων, να γιορτάσει την επιλογή της ως ευρωπαϊκή πρωτεύουσα το 1985, πριν από μόλις 36 χρόνια, εμφανίστηκε ένας νεαρός αρχιτέκτονας με μια λαμπερή πρόταση...
Μεταξύ γεωμετρίας και πολιτικής
ΑΝΟΙΧΤΟ ΒΙΒΛΙΟ
Γυναικοκτονίας το ανάγνωσμα
Η Ευτυχία Γιαννάκη ξεχώρισε εξαρχής, όταν κατέβηκε στον στίβο της αστυνομικής λογοτεχνίας, έφτιαξε τον αστυνόμο Χάρη Κόκκινο και συνδύασε το μυστήριο με κοινωνικοπολιτικά θέματα, από τα οικογενειακά μυστικά...
Γυναικοκτονίας το ανάγνωσμα
ΑΝΟΙΧΤΟ ΒΙΒΛΙΟ
Διασχίζοντας τη μνήμη και τη γλώσσα
Στη Λάσπη, το πρώτο μυθιστόρημα του Χρήστου Αρμάντο Γκέζου, που κυκλοφόρησε το 2014, ο Σάντο, που μετά τη μετανάστευση της οικογένειάς του από την Αλβανία στην Ελλάδα βαφτίστηκε Αλέξανδρος, περιπλανιέται στην...
Διασχίζοντας τη μνήμη και τη γλώσσα
ΑΝΟΙΧΤΟ ΒΙΒΛΙΟ
Τι είναι μυθιστόρημα;
Το νέο δοκίμιο του Λάκη Προγκίδη είναι μια απόπειρα μυθιστορηματικής ψυχανάλυσης, μια προσπάθεια, σύμφωνα με τα λόγια του ιδίου, να παρουσιαστεί «η έρευνα που διεξάγει μέσα μου το μυθιστόρημα».
Τι είναι μυθιστόρημα;
ΑΝΟΙΧΤΟ ΒΙΒΛΙΟ
Ο λυρικός κόσμος της Λουίζ Γκλικ
Το 2020 ήταν η χρονιά κατά την οποία η Αμερικανίδα ποιήτρια Λουίζ Γκλικ (Louise Glück, γενν. 1943) τιμήθηκε με το βραβείο Νόμπελ για το σύνολο του έργου της. Το γεγονός αυτό αποτέλεσε την αφορμή να γίνει η...
Ο λυρικός κόσμος της Λουίζ Γκλικ
ΑΝΟΙΧΤΟ ΒΙΒΛΙΟ
Με τη δύναμη του ακαριαίου
Σε ένα καλαίσθητο τομίδιο των εκδόσεων Μελάνι και με τίτλο Μαθήματα δημιουργικής γραφής, κυκλοφόρησε η νουβέλα της Κλαίτης Σωτηριάδου. Η Αγγελική Πεχλιβάνη, εκπαιδευτικός έμπειρη και δραστήρια, έδωσε το...
Με τη δύναμη του ακαριαίου

Η efsyn.gr θεωρεί αυτονόητο ότι οι αναγνώστες της έχουν το δικαίωμα του σχολιασμού, της κριτικής και της ελεύθερης έκφρασης και επιδιώκει την αμφίδρομη επικοινωνία μαζί τους.

Διευκρινίζουμε όμως ότι δεν θέλουμε ο χώρος σχολιασμού της ιστοσελίδας να μετατραπεί σε μια αρένα απαξίωσης και κανιβαλισμού προσώπων και θεσμών. Για τον λόγο αυτόν δεν δημοσιεύουμε σχόλια ρατσιστικού, υβριστικού, προσβλητικού ή σεξιστικού περιεχομένου. Επίσης, και σύμφωνα με τις αρχές της Εφημερίδας των Συντακτών, διατηρούμε ανοιχτό το μέτωπο απέναντι στον φασισμό και τις ποικίλες εκφράσεις του. Έτσι, επιφυλασσόμαστε του δικαιώματός μας να μην δημοσιεύουμε ανάλογα σχόλια.

Σε όσες περιπτώσεις κρίνουμε αναγκαίο, απαντάμε στα σχόλιά σας, επιδιώκοντας έναν ειλικρινή και καλόπιστο διάλογο.

Η efsyn.gr δεν δημοσιεύει σχόλια γραμμένα σε Greeklish.

Τέλος, τα ενυπόγραφα άρθρα εκφράζουν το συντάκτη τους και δε συμπίπτουν κατ' ανάγκην με την άποψη της εφημερίδας