• Αθήνα
    Ελαφρές νεφώσεις
    22°C 19.2°C / 23.5°C
    1 BF
    55%
  • Θεσσαλονίκη
    Αραιές νεφώσεις
    21°C 18.5°C / 22.4°C
    2 BF
    64%
  • Πάτρα
    Ελαφρές νεφώσεις
    20°C 19.4°C / 19.9°C
    2 BF
    80%
  • Ιωάννινα
    Αίθριος καιρός
    18°C 18.1°C / 18.1°C
    1 BF
    88%
  • Αλεξανδρούπολη
    Ελαφρές νεφώσεις
    17°C 16.9°C / 16.9°C
    1 BF
    77%
  • Βέροια
    Αραιές νεφώσεις
    20°C 18.0°C / 20.4°C
    2 BF
    72%
  • Κοζάνη
    Αραιές νεφώσεις
    14°C 14.4°C / 17.0°C
    2 BF
    88%
  • Αγρίνιο
    Αίθριος καιρός
    18°C 17.7°C / 17.7°C
    1 BF
    80%
  • Ηράκλειο
    Ελαφρές νεφώσεις
    18°C 16.8°C / 19.9°C
    1 BF
    77%
  • Μυτιλήνη
    Ελαφρές νεφώσεις
    23°C 17.3°C / 22.9°C
    1 BF
    56%
  • Ερμούπολη
    Σποραδικές νεφώσεις
    20°C 20.4°C / 20.8°C
    1 BF
    77%
  • Σκόπελος
    Αραιές νεφώσεις
    21°C 21.2°C / 21.2°C
    2 BF
    83%
  • Κεφαλονιά
    Αίθριος καιρός
    19°C 19.4°C / 19.4°C
    1 BF
    81%
  • Λάρισα
    Ασθενείς βροχοπτώσεις
    17°C 16.9°C / 18.4°C
    0 BF
    88%
  • Λαμία
    Αραιές νεφώσεις
    19°C 16.5°C / 18.9°C
    1 BF
    75%
  • Ρόδος
    Ελαφρές νεφώσεις
    20°C 19.8°C / 19.9°C
    4 BF
    71%
  • Χαλκίδα
    Ελαφρές νεφώσεις
    20°C 18.8°C / 23.3°C
    0 BF
    66%
  • Καβάλα
    Σποραδικές νεφώσεις
    18°C 17.8°C / 17.8°C
    2 BF
    78%
  • Κατερίνη
    Σποραδικές νεφώσεις
    20°C 16.7°C / 21.1°C
    2 BF
    85%
  • Καστοριά
    Αραιές νεφώσεις
    17°C 17.4°C / 17.4°C
    1 BF
    75%
ΕΝΤΥΠΗ ΕΚΔΟΣΗ

Εφέντης, Γιαννιώτης, Εβραίος, Οθωμανός

  • A-
  • A+

Πρόκειται δίχως άλλο για μια ευδιάκριτη τάση στις εκδόσεις διεθνώς: ανασκάλεμα σε οικογενειακές αναμνήσεις και φωτογραφίες και ιστορική ή ιστοριοδιφική αναζήτηση που συχνά διευκολύνεται από τις δυνατότητες έρευνας που προσφέρει το διαδίκτυο. Κίνητρο η νοσταλγία, η επιθυμία να φωτιστεί μια οικογενειακή διαδρομή ή και η ελπίδα να βρεθούν απαντήσεις που αφορούν το παρόν. Τα βιβλία αυτά βρίσκουν ανταπόκριση σε ένα κοινό διψασμένο να «καταναλώσει» παρελθόν, κατά προτίμηση ένδοξο ή συγκινησιακά φορτισμένο.

Αλέξανδρος Μωυσής. Νταβιτσόν Εφέντης. Ενας Ρωμανιώτης πασάς στα Γιάννενα. Καπόν, 2020. Σελ. 224

Ο ήρωας του βιβλίου, Γιαννιώτης Εβραίος και Οθωμανός αξιωματούχος, είχε αρκετά λαμπρή καριέρα ώστε να μην είναι άγνωστος στην ιστοριογραφία. Τον βρίσκουμε, μεταξύ άλλων, στο ωραίο βιβλίο της Ρέα Ντάλβεν για τους Εβραίους των Ιωαννίνων να κατέχει περίοπτη θέση στις «προσωπικότητες» της εβραϊκής κοινότητας ως «γραφικό, αμφιλεγόμενο και συντηρητικό» πρόσωπο, ικανό να προκαλεί τον φόβο τόσο των Εβραίων όσο και του Οθωμανού διοικητή της πόλης, ενώ η μνήμη του διατηρούνταν ακόμη ζωντανή στους ηλικιωμένους Γιαννιώτες που συνάντησε η συγγραφέας μετά τον πόλεμο. Το πρόσωπο του Νταβιτσόν το αντικρίσαμε πριν από λίγα χρόνια χάρη στο υπέροχο Πανόραμα του Νισήμ Λεβή.

Οι στερεοσκοπικές φωτογραφίες και τα ταξίδια ενός Γιαννιώτη γιατρού 1898-1944 (Εκδόσεις Καπόν, 2017), σε φωτογραφίες του γιου του Νταβιτσόν, που με μεγάλη φροντίδα δημοσίευσε ο Αλέξανδρος Μωυσής. Από αυτές τις φωτογραφίες ξεκινά ο συγγραφέας την αναζήτηση του προ-προ-προπάππου του για να θέσει το -ίσως υπερβολικά φιλόδοξο- ερώτημα πώς έζησε ο πρόγονός του. Η έρευνα στηρίζεται σε μαρτυρίες συγγενών, σε εφημερίδες της εποχής, σε γραπτά ιστορικά και λαογραφικά τεκμήρια, σε ζωγραφικές αναπαραστάσεις, αλλά και στην πολύτιμη οικογενειακή μνήμη που διέσωσε η γιαγιά του συγγραφέα.

Ο Νταβιτσόν Εφέντης Λεβής (1832-1913) έζησε στα πολυεθνοτικά Γιάννενα, σε μια εποχή που το Τανζιμάτ, η διοικητική και οικονομική αναδιοργάνωση, διαπερνούσε το οθωμανικό κράτος, ενώ οι ευρωπαϊκές αξίες και η γαλλική γλώσσα απλώνονταν στην αστική τάξη. Μεγάλωσε σε ένα σπίτι όπου τηρούσαν την εβραϊκή παράδοση, μιλούσαν την ελληνική και την τουρκική γλώσσα, και σε μια πολυμελή οικογένεια που ακολουθούσε επίσης ενδογαμικές πρακτικές: ο ίδιος και η αδελφή του παντρεύτηκαν εξαδέλφους τους, που ήταν και μεταξύ τους αδέλφια. Ο Νταβιτσόν και τα παιδιά του, διατηρώντας ως βάση τα Γιάννενα, μετακινούνταν στην Κωνσταντινούπολη και τη Γαλλία, για λόγους επαγγελματικούς και για σπουδές.

Ο Νταβιτσόν ανήλθε σε αξιώματα της οθωμανικής γραφειοκρατίας σε εποχές που γνώρισαν όχι μόνο διοικητικές μεταρρυθμίσεις, αλλά και τεχνολογικές προόδους και πολέμους. Ξεκίνησε τη σταδιοδρομία του στη διοίκηση από την Υπηρεσία του Κτηματολογίου στα Γιάννενα, χωρίς να πάψει να δραστηριοποιείται σε οικογενειακές οικονομικές επιχειρήσεις, και διατέλεσε μέλος του Συμβουλίου στο Διοικητήριο των Ιωαννίνων, το οποίο είχε κρίσιμες αρμοδιότητες για ζητήματα ιδιοκτησίας, πολεοδομίας και εμπορίου. Κατόρθωσε να εκλεγεί εκπρόσωπος των Ιωαννιτών στο βραχύβιο Κοινοβούλιο στην Κωνσταντινούπολη, όπου, πριν ο σουλτάνος το κλείσει, φαίνεται ότι δραστηριοποιήθηκε σε προσφυγικά ζητήματα που προξένησε ο ρωσο-τουρκικός πόλεμος καθώς και σε φορολογικά ζητήματα.

Παράλληλα, πηγαινοερχόταν στα Γιάννενα ως μέλος του οθωμανικού Εμπορικού Εφετείου. Η τελευταία του επίσημη θέση στα Γιάννενα ήταν επιθεωρητής στα κτήματα του σουλτάνου, ενώ και η διοίκηση της εβραϊκής κοινότητας δεν τον άφησε αδιάφορο. Ελίχθηκε με ικανότητα στις διπλωματικές ατραπούς, αφού κατάφερε να παρασημοφορηθεί από τον Αμπντούλ Χαμίτ Β’ για τις υπηρεσίες του, από τον βασιλιά Γεώργιο Α’ επειδή συνέβαλε στην αποφυλάκιση Ελλήνων επαναστατών, και επίσης να τιμηθεί από τη Γαλλία με το παράσημο της Λεγεώνας της Τιμής. Ο πλούσιος βίος της ισχυρής προσωπικότητάς του εύλογα προσφέρει μια ενδιαφέρουσα αφήγηση.

Κάποιοι που έρχονται στην ανάγνωση του βιβλίου με τη σκευή των ιστορικών πιθανότατα θα ενοχληθούν από την επιθυμία του συγγραφέα να κάνει αναλογίες που, συχνά αδέξια, προβάλλουν το παρόν στο παρελθόν, ίσως για να το ζωντανέψουν ή να το κάνουν πιο εύπεπτο, αλλά και από εκείνες που αντίστροφα προβάλλουν το παρελθόν στο παρόν μερικές φορές με υπερβάλλοντα διδακτισμό. Επιπλέον, οι ιστορικοί θα επιθυμούσαν να διαβάσουν μια αφήγηση λιγότερο δοξαστική, που να κινείται προς άλλες κατευθύνσεις στις οποίες ο βίος του ήρωα θα γινόταν εργαλείο για να διερευνηθούν μια σειρά από ζητήματα, τα οποία αγγίζει ο συγγραφέας και που έχουν να κάνουν με τις διακοινοτικές σχέσεις στα Γιάννενα, με την ίδια την εβραϊκή κοινότητα ή τις καριέρες στην οθωμανική γραφειοκρατία.

Ωστόσο, είναι πάντα άδικο να κρίνουμε ένα βιβλίο στη βάση του πώς θα θέλαμε να είναι και να μη χαιρόμαστε αυτά που προσφέρει. Το συγκεκριμένο βιβλίο, φέρνοντας στο προσκήνιο μια ιδιαίτερη προσωπικότητα των οθωμανικών χρόνων, μας δίνει τη δυνατότητα να επισκεφθούμε μια πολυεθνοτική κοινωνία, τη διακυβέρνηση σε τοπικό και κρατικό επίπεδο σε εποχές που κλονίζουν πόλεμοι, εθνικές επαναστάσεις, οικονομικές και τεχνολογικές αλλαγές. Πέρα από εξιδανικεύσεις και αναχρονισμούς, ο Νταβιτσόν Εφέντης Λεβής ήταν ένας διαπρεπής και ριζωμένος στην εποχή του άνδρας. Ετσι, τα ίχνη που άφησε μας οδηγούν να σκεφτούμε γύρω από το τι μαρτυρούν οι επιτυχημένες καριέρες στην οθωμανική διοίκηση για τις σύνθετες κοινωνίες των ανθρώπων που διοικούνταν, ενώ οι καιροί άλλαζαν γοργά. Η φροντισμένη έκδοση αναδεικνύει το οπτικό υλικό που συνοδεύει και ζωντανεύει την ανάγνωση και τη φαντασία μας.

Ακολουθήστε μας στο Google news
ΑΝΟΙΧΤΟ ΒΙΒΛΙΟ
Η διεθνής των εγωτιστών
Υπό το πρίσμα ενός ψυχαναλυτικά εννοούμενου εγωτισμού, ιδεολογικές διαφορές και δίπολα που φαντάζουν απόλυτα γίνονται πορώδη και, αίφνης, εντελώς προσωρινά, ικανά να μεταβαίνουν στο αντίθετό τους μέσα σε...
Η διεθνής των εγωτιστών
ΑΝΟΙΧΤΟ ΒΙΒΛΙΟ
Plutôt la vie
Η Λ. Διβάνη, βιογραφώντας τη Δ. Σωτηρίου, δείχνει και τον δικό της τρόπο σκέψης: έτσι στο βιβλίο η ζωή της Μικρασιάτισσας συγγραφέως διαθλάται στο βλέμμα μιας σύγχρονης ιστορικού που θαυμάζει αλλά και κρίνει...
Plutôt la vie
ΑΝΟΙΧΤΟ ΒΙΒΛΙΟ
Η ηθική του μυθιστορήματος
Αυτό που κερδίζουμε από την ανάγνωση του τόμου είναι η επανένταξη των μυθιστορημάτων στα νέα συμφραζόμενα, στις νέες εμπειρίες που έχουν εισχωρήσει αποκαλυπτικά στη συλλογική συνείδηση.
Η ηθική του μυθιστορήματος
ΑΝΟΙΧΤΟ ΒΙΒΛΙΟ
Η ζωή μετά το στρατόπεδο
Η ποιητική αφήγηση –στα όρια της αλληγορίας– και η εφιαλτική σκηνοθεσία, συντονισμένες απόλυτα με την άγρυπνη συνείδηση του εξουθενωμένου Μπάρτφους, παλεύουν με το γνωστό ερώτημα: πώς αναπαριστάται το...
Η ζωή μετά το στρατόπεδο
ΑΝΟΙΧΤΟ ΒΙΒΛΙΟ
Μια αντιφατική διαδρομή
Ο πόλεμος μεταξύ Ιρλανδών και Βρετανών το 1921 και οι επακόλουθες συμφωνίες οδήγησαν στην ίδρυση της Δημοκρατίας της Ιρλανδίας, από την οποία όμως έμεινε έξω η επαρχία του Ολστερ, που παρέμεινε στη βρετανική...
Μια αντιφατική διαδρομή
ΑΝΟΙΧΤΟ ΒΙΒΛΙΟ
Η αμφιθυμία του χρόνου
Η νέα συλλογή διηγημάτων του Γιώργου Σκαμπαρδώνη υποβάλλει εξαρχής στον αναγνώστη μια ιδιαίτερη και παράξενη γοητεία.
Η αμφιθυμία του χρόνου

Η efsyn.gr θεωρεί αυτονόητο ότι οι αναγνώστες της έχουν το δικαίωμα του σχολιασμού, της κριτικής και της ελεύθερης έκφρασης και επιδιώκει την αμφίδρομη επικοινωνία μαζί τους.

Διευκρινίζουμε όμως ότι δεν θέλουμε ο χώρος σχολιασμού της ιστοσελίδας να μετατραπεί σε μια αρένα απαξίωσης και κανιβαλισμού προσώπων και θεσμών. Για τον λόγο αυτόν δεν δημοσιεύουμε σχόλια ρατσιστικού, υβριστικού, προσβλητικού ή σεξιστικού περιεχομένου. Επίσης, και σύμφωνα με τις αρχές της Εφημερίδας των Συντακτών, διατηρούμε ανοιχτό το μέτωπο απέναντι στον φασισμό και τις ποικίλες εκφράσεις του. Έτσι, επιφυλασσόμαστε του δικαιώματός μας να μην δημοσιεύουμε ανάλογα σχόλια.

Σε όσες περιπτώσεις κρίνουμε αναγκαίο, απαντάμε στα σχόλιά σας, επιδιώκοντας έναν ειλικρινή και καλόπιστο διάλογο.

Η efsyn.gr δεν δημοσιεύει σχόλια γραμμένα σε Greeklish.

Τέλος, τα ενυπόγραφα άρθρα εκφράζουν το συντάκτη τους και δε συμπίπτουν κατ' ανάγκην με την άποψη της εφημερίδας