• Αθήνα
    Αίθριος καιρός
    25°C 21.6°C / 24.8°C
    0 BF
    61%
  • Θεσσαλονίκη
    Αίθριος καιρός
    22°C 21.6°C / 21.6°C
    3 BF
    60%
  • Πάτρα
    Ελαφρές νεφώσεις
    19°C 19.0°C / 21.0°C
    0 BF
    79%
  • Ιωάννινα
    Αραιές νεφώσεις
    15°C 14.9°C / 14.9°C
    1 BF
    94%
  • Αλεξανδρούπολη
    Αραιές νεφώσεις
    18°C 17.9°C / 17.9°C
    3 BF
    72%
  • Βέροια
    Σποραδικές νεφώσεις
    18°C 18.0°C / 21.0°C
    1 BF
    62%
  • Κοζάνη
    Σποραδικές νεφώσεις
    14°C 14.4°C / 14.4°C
    0 BF
    72%
  • Αγρίνιο
    Σποραδικές νεφώσεις
    19°C 18.6°C / 21.6°C
    1 BF
    87%
  • Ηράκλειο
    Αίθριος καιρός
    24°C 23.8°C / 23.8°C
    2 BF
    88%
  • Μυτιλήνη
    Ελαφρές νεφώσεις
    23°C 16.9°C / 22.9°C
    1 BF
    68%
  • Ερμούπολη
    Αίθριος καιρός
    27°C 23.1°C / 27.8°C
    1 BF
    41%
  • Σκόπελος
    Αίθριος καιρός
    26°C 23.6°C / 25.7°C
    0 BF
    50%
  • Κεφαλονιά
    Ελαφρές νεφώσεις
    20°C 19.9°C / 19.9°C
    0 BF
    94%
  • Λάρισα
    Ελαφρές νεφώσεις
    17°C 16.9°C / 20.5°C
    0 BF
    77%
  • Λαμία
    Αραιές νεφώσεις
    20°C 20.5°C / 20.5°C
    1 BF
    56%
  • Ρόδος
    Ελαφρές νεφώσεις
    24°C 18.8°C / 23.8°C
    2 BF
    88%
  • Χαλκίδα
    Αίθριος καιρός
    22°C 21.8°C / 25.0°C
    0 BF
    68%
  • Καβάλα
    Ελαφρές νεφώσεις
    18°C 18.3°C / 18.3°C
    2 BF
    82%
  • Κατερίνη
    Αραιές νεφώσεις
    21°C 17.2°C / 21.7°C
    1 BF
    61%
  • Καστοριά
    Ελαφρές νεφώσεις
    15°C 14.8°C / 14.8°C
    1 BF
    80%
ΧΑΡΗΣ ΠΑΠΑΔΗΜΗΤΡΑΚΟΠΟΥΛΟΣ
ΕΝΤΥΠΗ ΕΚΔΟΣΗ

Διακριτές φωνές Πρώτο και δεύτερο βήμα

  • A-
  • A+
Ακολουθήστε μας στο Google news

«Προγραμμάτιζε την ψυχή του για ένα όνειρο»

Η Μαρία Αρχιμανδρίτη εξέδωσε την πρώτη ποιητική της συλλογή Η μοναξιά της καμπύλης το 2015, μία σύνθεση που συμπεριελήφθη στις τελικές λίστες τόσο της Εταιρείας Συγγραφέων (βραβείο εις μνήμην Γιάννη Βαρβέρη), όσο και εκείνες για το κρατικό βραβείο πρωτοεμφανιζόμενου συγγραφέα. Κατέθεσε τα ώριμα νεανικά διαπιστευτήριά της, με τρόπο που προοιωνιζόταν επιτυχή συνέχεια. Και να, τώρα, χωρίς καμία βιασύνη, πέντε χρόνια μετά, έρχεται με το Πουέντε. Πρόκειται για ποιητική σύνθεση πάλι, που την αποτελούν είκοσι εννέα ποιήματα, διακοπτόμενα από ενδιάμεσα πεζόμορφα πλαγιογράμματα ιντερμέδια.

Μαρία Θ. Αρχιμανδρίτη. Πουέντε. Πόλις, 2020. Σελ. 46

Η σύνθεση αρχίζει και τελειώνει κυκλικά με τη νοηματοδότηση του τίτλου: «Πουέντε / θα πει θα σε ξαναδώ / στην απέναντι κρεμάμενη άκρη / και δεν θα είσαι παρά ανάστροφα εγώ». Η γέφυρα, στην ισπανόφωνη εκδοχή της, πουέντε, ως σύνδεσμος, ως μέσο επικοινωνίας με τον άλλον, ως εκτίναξη και ως ανεστραμμένο είδωλο του εαυτού. Η γέφυρα προϋποθέτει ποτάμι, ροή του χρόνου, και περιέχει όχι μόνον τους πάνω αλλά και τους κάτω απ’ αυτήν, «τους άστεγους, τους υποτακτικούς».

Λέξεις-κλειδιά και σταθερές της Αρχιμανδρίτη είναι ο χρόνος, η κυκλική ροή των πραγμάτων που είχαμε εντοπίσει και στην πρώτη της συλλογή: «Ο κύκλος, σε αντιπαράθεση προς την ευθεία και τη γωνιώδη σχέση, λέξη που ανακυκλώνεται από ποίημα σε ποίημα» γράφαμε τότε. Και τώρα «Δεν πρόλαβα να σου το πω / λυγίζει ο χρόνος», «τα χρόνια σε συγχορδίες / έμαθα και τα μετρώ» από το πρώτο κιόλας ποίημα, αλλά και «Ο χρόνος αργός κρύβει μέσα / στις παλάμες το πρόσωπο» (από το «Τούτο εστί το σώμα μου»· ύστερα έρχεται η μνήμη: «Η θύμηση απλώνει / σαν νερομπογιά» («Algolagnia»), «Η θύμησή της δραπέτευε από / τις γρίλιες» («Υπεκφυγή»)∙ συνακόλουθα με τη μνήμη το φως: «Αηχες οι γεωτρήσεις του φωτός [...] Σε κάθε εικόνα σπινθήρες / καψαλίζουν τη μνήμη του» («X-RAY»).

Σκόρπιες εικόνες, στιγμιότυπα ζωής, συχνά δοσμένα με κινηματογραφικό τρόπο. Ποιήματα σκοτεινά και απαιτητικά που σε καλούν να τα εξερευνήσεις. Διακρίνεται πίσω πολύς Σολωμός και το Θείον Πάθος. Και εκείνη η αναφορά στον Πατέρα με κεφαλαίο το Π, (Θεός; Δημιουργός; Ελεγκτής;) που κάποτε η φωνή του σκάβει στ’ αυτιά και άλλοτε ακούγεται στη νηνεμία. Δεν λείπει βέβαια ούτε η μάνα, ούτε το παιδί: «Είναι η γέφυρά μου μια Κυριακή. Οι γέφυρες χτίστηκαν από την / προσμονή της μάνας»(«Memento mori»). Μηνύματα από το σύμπαν και ενδόμυχες προσευχές, προσκυνητάρια και ψαλμωδίες, ιχνηλάτες και οιωνοί συνθέτουν ένα κλίμα μυστηρίου.

Μια συμπάθεια της ποιήτριας σε ξενόγλωσσους τίτλους και διακειμενικές συνάψεις θα χρειάζονταν, ίσως, κάποιες σημειώσεις ή παραπομπές που θα διευκόλυναν τον μη εγρήγορον αναγνώστη.

Η ρυθμική αρμονία, η γεωμετρία, η οξεία ματιά και η κρυπτικότητα χαρακτηρίζουν τη γραφή της Μαρίας Αρχιμανδρίτη.


Πρώτο σταθερό βήμα

Κορίνα Καλούδη. Και βέβαια τους φοβάμαι. Περισπωμένη, 2020. Σελ. 90

Παρθενική εμφάνιση της Κορίνας Καλούδη –χωρίς καμία πληροφορία γι’ αυτήν στο οπισθόφυλλο ή στα αυτιά του βιβλίου– με μία συλλογή ώριμη, συνεκτική και δουλεμένη. Λόγος σύντομος, περιεκτικός και ακαριαίος. Εικονοποιία ζωντανή: εκείνο το χέρι του πατέρα «το χέρι που έμοιαζε με σπίτι / [κι] όταν ερχότανε το κρύο / άνοιγε να μπω [...] κι όταν με σήκωνε ψηλά / φαινόταν εύκολη υπόθεση / να πιάσω το φεγγάρι» το βλέπω ολοζώντανο μπροστά μου. Και πόσο πρωτότυπη η περιγραφή του θανάτου στο ποίημα «Φουρκέτες»: «Οι φουρκέτες / που χρόνια συγκρατούν / το χτένισμά της / σιγά σιγά / εισχώρησαν στο κρανίο / Δεν πονάει πια».

Κάθε ποίημα έχει το διακριτό του στίγμα και όλα αποτελούν μία αλυσίδα, ιδιαίτερα όμως μου άρεσαν το «Καμία γραμμή», «Νέλλη», οι «Φουρκέτες» που ανέφερα ήδη, το «Χαμόγελο», η «Εξέλιξη», η «Επιστροφή» και η «Ειρήνη».

Οι τίτλοι στα ποιήματα είναι άναρθροι «Πατέρας», «Νέλλη», «Αναίδεια», «Ολίσθημα», «Ανατροπή» κ.λπ. δηλώνοντας, προφανώς, γενίκευση του θέματος.

Η γέννηση, ο χρόνος που κυλά, ο πόλεμος πατήρ πάντων, «και βέβαια τους φοβάμαι / Είναι οπλισμένοι και ηλίθιοι», ο φόβος για τη ζωή, ο θάνατος, η αναζήτηση της αλήθειας: «Εξω είναι ένα φεγγάρι / κατακόκκινο και θυμωμένο / Σα να ’ναι κάποιο στόμα / που φωνάζει την αλήθεια / Σα να εκτίει μια ποινή / η ανθρωπότητα», η εξέλιξη, η ελπίδα, η ανατροπή, η πλάνη, στο τέλος η κάθαρση και η ειρήνη: «Ηρθε ο καιρός / για να καθίσουμε κάτω απ’ τον ίσκιο / έλα / να σου μιλήσω τώρα / για τη θάλασσα».

Η Καλούδη αφιερώνει το βιβλίο της στον γιο της και κείνο το αρχικό δίστιχο: «Μοιάζει να σου είπα ψέματα / μα έτσι ήξερα τότε να μιλώ», μας οδηγεί σε απολογισμό ζωής, σε μητρικές έγνοιες και σε μία διάθεση αναθεωρητική.

ΑΝΟΙΧΤΟ ΒΙΒΛΙΟ
Ο λυρικός κόσμος της Λουίζ Γκλικ
Το 2020 ήταν η χρονιά κατά την οποία η Αμερικανίδα ποιήτρια Λουίζ Γκλικ (Louise Glück, γενν. 1943) τιμήθηκε με το βραβείο Νόμπελ για το σύνολο του έργου της. Το γεγονός αυτό αποτέλεσε την αφορμή να γίνει η...
Ο λυρικός κόσμος της Λουίζ Γκλικ
ΑΝΟΙΧΤΟ ΒΙΒΛΙΟ
Με τη δύναμη του ακαριαίου
Σε ένα καλαίσθητο τομίδιο των εκδόσεων Μελάνι και με τίτλο Μαθήματα δημιουργικής γραφής, κυκλοφόρησε η νουβέλα της Κλαίτης Σωτηριάδου. Η Αγγελική Πεχλιβάνη, εκπαιδευτικός έμπειρη και δραστήρια, έδωσε το...
Με τη δύναμη του ακαριαίου
ΑΝΟΙΧΤΟ ΒΙΒΛΙΟ
Χαρτογραφώντας τον θεατρικό νεοελληνικό μονόλογο
Το βιβλίο της αναπληρώτριας καθηγήτριας στο Τμήμα Θεατρικών Σπουδών της Πάτρας, Λίνας Ρόζη, εξετάζει ένα φαινόμενο το οποίο έχει γίνει ορατό εδώ και χρόνια από την κριτική και το κοινό: την κατακόρυφη αύξηση...
Χαρτογραφώντας τον θεατρικό νεοελληνικό μονόλογο
ΑΝΟΙΧΤΟ ΒΙΒΛΙΟ
Οι κεραίες της ασπόνδυλης εποχής μας
Σήμερα, ο πανεπιστημιακός, φιλόλογος και κριτικός λογοτεχνίας Κώστας Καραβίδας (πιάνοντας το νήμα του Α. Σαΐνη για τον Η.Χ. Παπαδημητρακόπουλο), μας επανασυστήνει εποπτικά τον πεζογράφο Δημήτρη Νόλλα.
Οι κεραίες της ασπόνδυλης εποχής μας
ΑΝΟΙΧΤΟ ΒΙΒΛΙΟ
Κίνηση Λάρκιν
«Το κρυφό μου μειονέκτημα είναι πως δεν είμαι αρκετά καλός, όπως και όλοι οι άλλοι. Ποτέ μου δεν υπήρξα διδακτικός, δεν προσπάθησα να κάνω την ποίηση να εξυπηρετήσει κάτι. Την περίμενα να έρθει με οποιαδήποτε...
Κίνηση Λάρκιν
ΑΝΟΙΧΤΟ ΒΙΒΛΙΟ
Οι παρρησιαστές της Βαϊμάρης
Ο Κουρτ Τουχόλσκι (1890-1935), δημοσιογράφος, εκδότης, ποιητής και κριτικός του γερμανικού μεσοπολέμου, αντιπροσωπεύει μια συγγραφική «γενιά» παραγνωρισμένη πια.
Οι παρρησιαστές της Βαϊμάρης

Η efsyn.gr θεωρεί αυτονόητο ότι οι αναγνώστες της έχουν το δικαίωμα του σχολιασμού, της κριτικής και της ελεύθερης έκφρασης και επιδιώκει την αμφίδρομη επικοινωνία μαζί τους.

Διευκρινίζουμε όμως ότι δεν θέλουμε ο χώρος σχολιασμού της ιστοσελίδας να μετατραπεί σε μια αρένα απαξίωσης και κανιβαλισμού προσώπων και θεσμών. Για τον λόγο αυτόν δεν δημοσιεύουμε σχόλια ρατσιστικού, υβριστικού, προσβλητικού ή σεξιστικού περιεχομένου. Επίσης, και σύμφωνα με τις αρχές της Εφημερίδας των Συντακτών, διατηρούμε ανοιχτό το μέτωπο απέναντι στον φασισμό και τις ποικίλες εκφράσεις του. Έτσι, επιφυλασσόμαστε του δικαιώματός μας να μην δημοσιεύουμε ανάλογα σχόλια.

Σε όσες περιπτώσεις κρίνουμε αναγκαίο, απαντάμε στα σχόλιά σας, επιδιώκοντας έναν ειλικρινή και καλόπιστο διάλογο.

Η efsyn.gr δεν δημοσιεύει σχόλια γραμμένα σε Greeklish.

Τέλος, τα ενυπόγραφα άρθρα εκφράζουν το συντάκτη τους και δε συμπίπτουν κατ' ανάγκην με την άποψη της εφημερίδας