• Αθήνα
    Σποραδικές νεφώσεις
    17°C 15.6°C / 18.5°C
    2 BF
    64%
  • Θεσσαλονίκη
    Αυξημένες νεφώσεις
    15°C 12.7°C / 17.0°C
    2 BF
    58%
  • Πάτρα
    Αίθριος καιρός
    19°C 15.9°C / 19.4°C
    1 BF
    52%
  • Ιωάννινα
    Σποραδικές νεφώσεις
    13°C 10.9°C / 13.3°C
    1 BF
    51%
  • Αλεξανδρούπολη
    Αίθριος καιρός
    12°C 11.9°C / 13.5°C
    2 BF
    71%
  • Βέροια
    Αυξημένες νεφώσεις
    13°C 11.6°C / 14.6°C
    2 BF
    63%
  • Κοζάνη
    Αυξημένες νεφώσεις
    9°C 7.6°C / 9.5°C
    3 BF
    53%
  • Αγρίνιο
    Αίθριος καιρός
    15°C 14.6°C / 14.6°C
    2 BF
    64%
  • Ηράκλειο
    Σποραδικές νεφώσεις
    20°C 18.8°C / 20.8°C
    5 BF
    57%
  • Μυτιλήνη
    Αίθριος καιρός
    17°C 16.8°C / 16.8°C
    5 BF
    66%
  • Ερμούπολη
    Αίθριος καιρός
    20°C 19.4°C / 20.4°C
    6 BF
    52%
  • Σκόπελος
    Αραιές νεφώσεις
    15°C 15.1°C / 15.1°C
    4 BF
    55%
  • Κεφαλονιά
    Ελαφρές νεφώσεις
    20°C 19.9°C / 19.9°C
    2 BF
    66%
  • Λάρισα
    Ελαφρές νεφώσεις
    9°C 8.9°C / 11.2°C
    0 BF
    76%
  • Λαμία
    Αίθριος καιρός
    14°C 11.5°C / 14.0°C
    2 BF
    77%
  • Ρόδος
    Αίθριος καιρός
    21°C 20.8°C / 21.0°C
    3 BF
    48%
  • Χαλκίδα
    Ελαφρές νεφώσεις
    17°C 15.8°C / 17.7°C
    2 BF
    64%
  • Καβάλα
    Αραιές νεφώσεις
    17°C 17.1°C / 17.1°C
    0 BF
    50%
  • Κατερίνη
    Σποραδικές νεφώσεις
    15°C 10.7°C / 15.3°C
    2 BF
    57%
  • Καστοριά
    Αυξημένες νεφώσεις
    8°C 8.0°C / 8.0°C
    0 BF
    79%

ΝΤΥΛΑΝ ΤΟΜΑΣ. Ποιήματα. Εισαγωγή-Μετάφραση: Λύντια Στεφάνου. Σοκόλη, 2020. Σελ. 112

ΕΝΤΥΠΗ ΕΚΔΟΣΗ

Η εκστατική διάσταση της ποίησης

  • A-
  • A+

Ο Ντίλαν Τόμας (1914-1953) είναι αδιαμφισβήτητα μία από τις ποιητικές κορυφές του περασμένου αιώνα. Ουαλός στην καταγωγή, αλλά παγκόσμιος στη σημασία και στο εύρος του, έχει την τύχη, πέρα από τις έως τώρα μεταφράσεις του στα ελληνικά, από τους Τάσο Πορφύρη-Στέφανο Ροζάνη, Μαρία Αρχιμανδρίτου, Γιώργο Μπλάνα και της Λύντιας Στεφάνου του υπό παρουσίαση βιβλίου, να είναι βαθύτατα και ουσιαστικά ενσωματωμένος -ως ένα αναπόσπαστα οικείο μέρος- στην ποιητική μας πραγματικότητα.

Ας δούμε όμως πώς. Γράφει χαρακτηριστικά ο Μίλτος Σαχτούρης στις «15 Αυγούστου '81 της Παναγίας» στο ποίημά του «Η παρουσία» της συλλογής «Εκτοπλάσματα» (1986):

«Στις δώδεκα και μισή / τη νύχτα / την ίδια ώρα και συγχρόνως / φάνηκε στον μεγάλο καθρέφτη και στο παράθυρό μου / ο Ντύλαν Τόμας μ’ ένα αναμμένο κόκκινο κερί στο στόμα // νεκρός βέβαια / κι άγιος / και τρελός / όπως το έχω ξαναπεί // – Ελα αδερφέ, μου λέει, μαζί μου / σάπισες εδώ πέρα / έλα στα βορινά φαράγγια της πατρίδας μου / εδώ ζεις σ’ ένα σάπιο τόπο που σε κοροϊδεύουν / εκεί χαιρετάνε τους τρελούς και οι παπάδες / κι η πάπια δε γεννάει πια πάγο / γεννάει κόκκινο αυγό // Αυτά τα λίγα μου είπε ο μεγάλος ποιητής / όχι πια στον καθρέφτη και στο παράθυρό μου / αλλά μέσα από τα ψηλά χορτάρια του θανάτου του / μισός από τη μέση κι απάνω στο φως, έξω από το χορτάρι / μισός από τη μέση και κάτω στο σκοτάδι / κάτω από το φως».

Αυτά γράφει ο σπουδαίος μας ποιητής και τον φασματοποιεί, ενώ τον ζωντανεύει ενσωματώνοντάς τον, ως αδελφό, ομότεχνο, ποιητή, στο συλλογικό φαντασιακό μας, ως ένα ποιητικό μετάλλευμα που μεταστοιχειώνει και αποκαλύπτει τις ρίζες και το βάθος του πραγματικού∙ χρίζοντάς τον τελικά έναν από τους πλέον οικείους συνοδοιπόρους του, πλάι στον άλλον φασματικό και αγαπημένο του Φραντς Κάφκα. Για να σταθούμε σε αυτή τη χαρακτηριστική περίπτωση, παραβλέποντας την παρουσία του Ουαλού ποιητή σε ταινίες, τραγουδοποιούς, κ.λπ.

Γιατί όμως μας αγγίζει τόσο η ποίηση του Τόμας, που παραμένει αδιάσπαστη με το πρόσωπο, την παρουσία και τη φωνητική του ένταση;

Ενώ σε μια πρώτη ανάγνωση εμφανίζεται αμφίσημος και πολύσημος συνάμα, στην πραγματικότητα, έχοντας τη στόφα και τα πνευμόνια του σημαντικού δημιουργού, είναι συγκεκριμένος και ακριβολόγος όσο λίγοι, κομίζοντας έναν ξεκάθαρο και δουλεμένο σε υψηλές θερμοκρασίες «ψημένο» κόσμο.

Οι πλέξεις που εμφανίζει και δουλεύει, μεταξύ των ηχητικών, συντακτικών και λεκτικών δεσμών του λόγου του -στην ιδιότυπη αντιστοιχία τους με τα πράγματα-, όχι μόνο έχουν περάσει από τα εσωτερικά, προ-δουλεμένα, ψυχικά και νοητικά καλούπια του, αλλά αρθρώνονται, φορτίζονται και ενισχύονται από το ποιητικό του όραμα, ενεργοποιώντας σημασιακές και άλλες συστοιχίες και συν-ηχήσεις.

Σχηματίζοντας έναν ολότελα δικό του κόσμο, ο οποίος και μας δείχνει, σε συνδυασμό με τη μοναδική ενσυναίσθησή του, μιαν άλλη όψη του πραγματικού στο οποίο μετέχουμε.

Ποιητής οραματιστής λοιπόν (poeta vates), παλμογράφος των ψυχικών και κοσμοθεωρητικών του ταλαντώσεων, συμπυκνωμένος στη βάση και λεπτός στις απολήξεις του, ευαίσθητος, τραγικός και με γενετήσιο τρόπο ασυγκράτητος στην ορμή του, βιβλικός και μοντέρνος συνάμα, άναρχος και απλός σε μιαν -άλλη- ανάγνωση, ερχόμενος από τη γειωμένη παράδοση των ανθρακωρύχων, των αγροτών και των ψαράδων της γενέτειράς του, κερδίζει τον αναγνώστη από τον πρώτο στίχο του κάθε ποιήματος.

Ορισμένα άτακτα δείγματα: «Ν’ αντέξω το πρώτο όραμα που ’βαλε στ’ άστρα φωτιά», «οι σκέψεις γίνονται οσμές στη βροχή», «Το βαλσαμωμένο πνευμόνι της αλεπούς να σαλέψει και να φωνάξει Αγάπη / Και περήφανη η φτέρη να ρίξει σπόρους στο μαύρο κατώφλι».

Με το αξεπέραστο χάρισμα της απαγγελίας, με μια θερμή, ουαλική θα λέγαμε, φωνή, με μοναδικά -στην κατηγορία τους- ηχοχρώματα, ο Τόμας διεκδίκησε και τοποθέτησε χώρο εκεί όπου προηγουμένως δεν υπήρχε τίποτα. Παραμένοντας ισόβια ένας ποιητής που από τη μία αντιδίκησε με τη δημιουργία και από την άλλη βίωσε τη σάρκα ως παράθυρο προς το σύμπαν και προς τον άλλον.

Ο αναγνώστης οφείλει να γνωρίσει τον κόσμο του παγκόσμιου αυτού ποιητή και να αναμετρηθεί μαζί του. Αλλά και το κάθε έμβιο ον, που αυτοαναφέρεται, γνωρίζει ανάγνωση ή που μπορεί να εκλάβει τα λεκτικά ηχητικά μηνύματα ενός άλλου θηλαστικού, και που πρόκειται επίσης να «λήξει», για να μην αναφερθούμε στην επικείμενη αναμέτρηση των ΑΙ (artificial intelligence) ρόμποτ μαζί του, πρέπει να ελέγξει την ανταπόκριση στα κείμενά του δοκιμάζοντας τη συναισθηματική του νοημοσύνη και την αντίληψή του.

Στα θετικά της προσεγμένης αυτής αναθεωρημένης έκδοσης (προηγήθηκε αυτή του 1982) να προσμετρηθεί η κατατοπιστική εισαγωγή της Στεφάνου, η οποία, πέρα από ποιήτρια, είναι γνωστή ως εξαιρετική δοκιμιογράφος.

Ας κλείσουμε ευχόμενοι πως η μελλοντική επανέκδοση, δεδομένου ότι αυτή θα εξαντληθεί γρήγορα, θα να είναι δίγλωσση, όπως αρμόζει στον ποιητή και στον απαιτητικότερο -σύγχρονο- αναγνώστη.

Ακολουθήστε μας στο Google news
Google News
ΑΝΟΙΧΤΟ ΒΙΒΛΙΟ
Διατήρηση ή απαλλοτρίωση της Πλάκας;
Μπροστά σε αυτή τη νεότερη εξέλιξη, τα όσα ειπώθηκαν εκείνο το μακρινό διήμερο του 1966 έχουν μηδενική αξία ως πρακτικό αποτέλεσμα. Εχουν μεγάλη όμως σημασία ως ιστορικά τεκμήρια του πώς αντιμετώπιζαν ένα...
Διατήρηση ή απαλλοτρίωση της Πλάκας;
ΑΝΟΙΧΤΟ ΒΙΒΛΙΟ
Η σαγήνη του αδιανόητου
Ο Μητροφάγος είναι ένα ιδιαίτερο βιβλίο, που, στο παρασκήνιο της κριτικής στην επιστήμη και την τέχνη, πραγματεύεται την κοινή μας ανάγκη για αποδοχή σ’ έναν κόσμο αλλόκοτο.
Η σαγήνη του αδιανόητου
ΑΝΟΙΧΤΟ ΒΙΒΛΙΟ
Υμνος στη γυναίκα
Αν η στροφή στο οικογενειακό παρελθόν και τα παιδικά χρόνια θεωρείται σύμπτωμα της δυσφορίας για το παρόν και πολιτικής αμηχανίας των συγγραφέων, το μυθιστόρημα της Δούκα, αντιθέτως, κατορθώνει να μιλήσει...
Υμνος στη γυναίκα
ΑΝΟΙΧΤΟ ΒΙΒΛΙΟ
Το συναξάρι ενός αιωνίως αυτοδίδακτου
Ο Κοροβίνης βιογραφεί τις πόλεις του ως αυτοδίδακτος, δηλαδή ως αναγνώστης, αφού κάθε αναγνώστης είναι ένας αιώνια αυτοδίδακτος. Ετσι, το βιβλίο του μπορεί να αντιμετωπιστεί και ως δοκιμή οδοιπορίας.
Το συναξάρι ενός αιωνίως αυτοδίδακτου
ΑΝΟΙΧΤΟ ΒΙΒΛΙΟ
Ατομικά και συλλογικά τραύματα
Η συγγραφέας διυλίζοντας την εικόνα εισχωρεί όλο και βαθύτερα μέχρι να την κάνει τρισδιάστατη και να αποκαλύψει το τι προϋπήρξε, τη σύνθεσή της με τις υπόλοιπες, αλλά και για να προοικονομήσει τα...
Ατομικά και συλλογικά τραύματα
ΑΝΟΙΧΤΟ ΒΙΒΛΙΟ
Δυο αξιοπρόσεκτες φωνές στη μικρή φόρμα
Μιχάλης Τσιμπλάκης: Αρδεύοντας κυρίως από το πηγάδι της φαντασίας και της προσωπικής αναζήτησης αλλά και από αυτό της ιστορικής μνήμης, των στοχασμών και της προσεκτικής παρατήρησης. Μανώλης Σημαντήρας: Με...
Δυο αξιοπρόσεκτες φωνές στη μικρή φόρμα

Η efsyn.gr θεωρεί αυτονόητο ότι οι αναγνώστες της έχουν το δικαίωμα του σχολιασμού, της κριτικής και της ελεύθερης έκφρασης και επιδιώκει την αμφίδρομη επικοινωνία μαζί τους.

Διευκρινίζουμε όμως ότι δεν θέλουμε ο χώρος σχολιασμού της ιστοσελίδας να μετατραπεί σε μια αρένα απαξίωσης και κανιβαλισμού προσώπων και θεσμών. Για τον λόγο αυτόν δεν δημοσιεύουμε σχόλια ρατσιστικού, υβριστικού, προσβλητικού ή σεξιστικού περιεχομένου. Επίσης, και σύμφωνα με τις αρχές της Εφημερίδας των Συντακτών, διατηρούμε ανοιχτό το μέτωπο απέναντι στον φασισμό και τις ποικίλες εκφράσεις του. Έτσι, επιφυλασσόμαστε του δικαιώματός μας να μην δημοσιεύουμε ανάλογα σχόλια.

Σε όσες περιπτώσεις κρίνουμε αναγκαίο, απαντάμε στα σχόλιά σας, επιδιώκοντας έναν ειλικρινή και καλόπιστο διάλογο.

Η efsyn.gr δεν δημοσιεύει σχόλια γραμμένα σε Greeklish.

Τέλος, τα ενυπόγραφα άρθρα εκφράζουν το συντάκτη τους και δε συμπίπτουν κατ' ανάγκην με την άποψη της εφημερίδας