Παράκαμψη προς το κυρίως περιεχόμενο
Τα κατεστραμμένα σου έντερα, η τσακισμένη σου μέση

ΕΝΤΟΥΑΡ ΛΟΥΙ, Ποιος σκότωσε τον πατέρα μου, Μετάφραση: Στέλλα Ζουμπουλάκη, Αντίποδες, 2020 | Σελ. 72

ΕΝΤΥΠΗ ΕΚΔΟΣΗ

Τα κατεστραμμένα σου έντερα, η τσακισμένη σου μέση

  • A-
  • A+

Ο Εντουάρ Λουί (γενν. 1992) τάραξε τα λογοτεχνικά νερά άμα τη εμφανίσει του και δεν έπαψε έκτοτε να συζητιέται. Εισήλθε νεότατος στον λογοτεχνικό στίβο με το Να τελειώνουμε με τον Εντύ Μπελγκέλ (2014), εδραίωσε τη φήμη του με την Ιστορία της βίας (2016), για να επανέλθει πρόπερσι με το Ποιος σκότωσε τον πατέρα μου, που κυκλοφόρησε πρόσφατα από τις εκδόσεις Αντίποδες (όπως και τα δύο προηγούμενα βιβλία του συγγραφέα), σε ωραία μετάφραση της Στέλλας Ζουμπουλάκη. Παράλληλα, ο Εντουάρ Λουί διαθέτει έντονη, μαχητική δημόσια παρουσία, δίνει διαλέξεις σε Ευρώπη και Αμερική, αρθρογραφεί σε γνωστές εφημερίδες και τοποθετείται συχνά επί ζητημάτων της πολιτικής επικαιρότητας (συντάχθηκε λ.χ. με το κίνημα των «κίτρινων γιλέκων»).

Ο ισχυρός αντίκτυπος των βιβλίων του Λουί, τα οποία έχουν μεταφραστεί εν τω μεταξύ σε περισσότερες από είκοσι γλώσσες, συνδέεται με την αιχμηρότητα των θεμάτων του (ακραία φτώχεια, βία, ομοφοβία και ρατσισμός), αλλά και με το αυτοβιογραφικό υπόστρωμα και την πολιτική στόχευση της γραφής του. Σ’ ένα πρώτο στάδιο, αυτή η γραφή συνόδευσε τη διαδικασία συγκρότησης μιας νέας ταυτότητας εκ μέρους του συγγραφέα. Ο τίτλος του πρώτου του βιβλίου αποτελεί τη δημόσια κατάθεση μιας πράξης χειραφέτησης και μεταμόρφωσης: Το όνομα Εντύ Μπελγκέλ, το πραγματικό όνομα του συγγραφέα, που αργότερα το άλλαξε επίσημα σε Εντουάρ Λουί, συνοψίζει σημειολογικά ένα παρελθόν (τα τραυματικά παιδικά και εφηβικά χρόνια που πέρασε ως νεαρός ομοφυλόφιλος σε μια μικρή επαρχιακή πόλη της Γαλλίας) το οποίο εγκαταλείπεται και συγχρόνως γίνεται εφαλτήριο μιας νέας ύπαρξης.

Το ότι οι λογαριασμοί με το παρελθόν δεν κλείνουν τόσο εύκολα και ότι η γραφή αναλαμβάνει πλέον να παίξει πρωτεύοντα ρόλο στη διαδικασία μεθερμηνείας του, επιβεβαιώνει το τρίτο, ανά χείρας βιβλίο του Λουί, που διαβάζεται και ως συμπλήρωμα του πρώτου. Μεταξύ των δύο βιβλίων μεσολαβεί, ωστόσο, μια σημαντική μετατόπιση: Η μορφή του πατέρα μετατρέπεται από κραταιό σύμβολο καταπίεσης και επιβολής μιας κανονιστικής αρρενωπότητας, στην οποία αδυνατεί να ανταποκριθεί ο νεαρός Εντύ του πρώτου βιβλίου, σε βουβό, σακατεμένο αποδέκτη –θύμα μιας ασφυκτικής κοινωνικής και πολιτικής πραγματικότητας– του συμφιλιωτικού μονολόγου που του απευθύνει ο χειραφετημένος Εντουάρ του παρόντος βιβλίου. Ο Λουί ψηλαφεί εδώ τις επιμελώς κρυμμένες ευαισθησίες και αντιφάσεις του πατέρα του και, αναζητώντας τους υπαίτιους για τη σωματική εξόντωσή του (ο πατέρας του Λουί αναγκάστηκε να επιστρέψει στη δουλειά, παρά τη σοβαρή βλάβη που είχε υποστεί από σοβαρό εργατικό ατύχημα στο εργοστάσιο, αυτή τη φορά ως οδοκαθαριστής, ώστε να συνεχίσει να παίρνει το κοινωνικό βοήθημα), τους βρίσκει στα πρόσωπα των προέδρων και υπουργών της Γαλλίας της τελευταίας εικοσαετίας, διατυπώνοντας ένα ισχυρό πολιτικό «κατηγορώ»: «Ο Ζακ Σιράκ και ο Ξαβιέ Μπερτράν σου κατέστρεψαν τα έντερα. […] Ο Νικολά Σαρκοζί και ο Μαρτέν Χιρς σου τσάκισαν τη μέση». Το κείμενο διολισθαίνει έτσι, στο δεύτερο μισό του, στην πολιτική ρητορική, γεγονός που εξασθενίζει κάπως τη δραστικότητα των λογοτεχνικών του μέσων.

Το όνομα του Εντουάρ Λουί έχει συνδεθεί με το ρεύμα της «autofiction», της αυτο-μυθοπλασίας (κράματος αυτοβιογραφίας και μυθοπλασίας), που έχει αποκτήσει ιδιαίτερη δημοφιλία τα τελευταία χρόνια, παρ’ όλο που ο Λουί έχει επανειλημμένα επισημάνει ότι δεν υπάρχει τίποτα το επινοημένο στα βιβλία του. Πού εντοπίζεται λοιπόν η λογοτεχνικότητα βιβλίων όπως αυτών του Εντουάρ Λουί, όπου η μυθοπλασία τείνει να εκλείψει εντελώς; Ο ίδιος ο Λουί –που επέμεινε να γραφτεί στο εξώφυλλο του πρώτου του βιβλίου η λέξη «μυθιστόρημα»–, απαντώντας σε συνεντεύξεις του στο κρίσιμο αυτό ερώτημα, έστρεψε την προσοχή στην έννοια της «κατασκευής». Πράγματι, είναι η συναρμογή των μνημονικών σπαραγμάτων, η άρθρωση μιας ή περισσοτέρων αφηγηματικών φωνών, η γλωσσική και στοχαστική εμβάθυνση στο υλικό αυτές που πιστοποιούν τον λογοτεχνικό χαρακτήρα του εγχειρήματος. Σε δεύτερο επίπεδο, η αναμέτρηση με το υλικό, με το βίωμα που μεταπλάθεται σε ιστορία, μπορεί να πάρει τη μορφή μιας αφηγηματικής στρατηγικής ή να τοποθετηθεί στο κέντρο της αφήγησης. Ετσι, π.χ., στην Ιστορία της βίας –τον πιο μεστό καρπό της έως τώρα συγγραφικής πορείας του Λουί, κατά τη γνώμη μου– η εναλλαγή δύο αφηγηματικών φωνών, αυτής του πρωταγωνιστή, που ανασυνθέτει τα δραματικά γεγονότα που βίωσε, και αυτής της αδερφής του, που αναδιηγείται τα ίδια γεγονότα στον άντρα της, θέτει στο προσκήνιο τους τρόπους με τους οποίους το υποκείμενο ανασυγκροτεί την ιστορία του, ή αντίθετα αποστερείται και αποξενώνεται από αυτήν.

Στον αντίποδα της πολυφωνικής αφήγησης στην Ιστορία της βίας αρθρώνεται ο μονοφωνικός λόγος στο Ποιος σκότωσε τον πατέρα μου, με τον συγγραφέα να έχει επίγνωση της «βιαιότητας» που ενυπάρχει στο συγκεκριμένο πλαίσιο συνάντησης μεταξύ γιου και πατέρα: «Το γεγονός πως μιλά ο γιος και μόνο αυτός είναι κάτι βίαιο και για τους δυο τους: ο πατέρας στερείται τη δυνατότητα να αφηγηθεί την ίδια του τη ζωή και ο γιος θα ήθελε μια απάντηση που δεν θα λάβει ποτέ», γράφει ο Λουί στο σύντομο κείμενο που προηγείται του μονολόγου εν είδει σκηνικής οδηγίας.

Ορμώμενος, κατά προσωπική του ομολογία, από την επιθυμία του να συμπεριληφθούν στη λογοτεχνία ζωές και θέματα που πολύ συχνά αποκλείονται από αυτήν, ο Λουί στοχάζεται παράλληλα πάνω στους γλωσσικούς μηχανισμούς αποκλεισμού, στέρησης του λόγου και αποσιώπησης, γεγονός που προμηνύει και για το μέλλον εξαιρετικά ενδιαφέροντες συγγραφικούς καρπούς.

ΑΝΟΙΧΤΟ ΒΙΒΛΙΟ
Οι ελιγμοί μιας άπιαστης γραφής
Ο Παναγιώτης Κουσαθανάς απαθανατίζει την (παλιά) Μύκονο και τους κατοίκους της, και ο Κώστας Καβανόζης αποτυπώνει το ίχνος των φίλων και των συγγενών του μεταξύ ζωής και θανάτου.
Οι ελιγμοί μιας άπιαστης γραφής
ΑΝΟΙΧΤΟ ΒΙΒΛΙΟ
Μακριά όσο ένα τραγούδι
Το Ανοιχτό Βιβλίο, για όγδοη συνεχή χρονιά, θα σας κρατήσει συντροφιά με πρωτότυπες καλοκαιρινές ιστορίες. Το αφηγηματικό νήμα πιάνει η Μιράντα Βατικιώτη.
Μακριά όσο ένα τραγούδι
ΑΝΟΙΧΤΟ ΒΙΒΛΙΟ
Εδώ αλλά όχι εδώ
Πρωτότυπες καλοκαιρινές ιστορίες ● Δώδεκα συγγραφείς παιδικής λογοτεχνίας γράφουν, αποκλειστικά για την «Εφ.Συν.» ένα διήγημα. Το αφηγηματικό νήμα πιάνει ο Κωνσταντίνος Πατσαρός.
Εδώ αλλά όχι εδώ
ΑΝΟΙΧΤΟ ΒΙΒΛΙΟ
Αίμα από φράουλες
Κυκλοφόρησε πρόσφατα το ημιτελές αφήγημα Φράουλες του Γιόζεφ Ροτ. Για τον μη τόπο, την ουτοπία της γενέθλιας πόλης του, γράφει ο Ροτ, ξεκινώντας την πρωτοπρόσωπη αφήγησή του με τον τόνο της παραδοσιακής...
Αίμα από φράουλες
ΑΝΟΙΧΤΟ ΒΙΒΛΙΟ
Πολιτικές του εμφυλίου
Η πολιτική θεωρία του εμφυλίου πολέμου γνωρίζει μια διακριτική άνθηση τα τελευταία χρόνια, συγκροτώντας ένα περιορισμένο αλλά πολύ ζωντανό πεδίο αντιπαράθεσης στο οποίο συμμετέχουν σημαντικοί φιλόσοφοι και...
Πολιτικές του εμφυλίου

Η efsyn.gr θεωρεί αυτονόητο ότι οι αναγνώστες της έχουν το δικαίωμα του σχολιασμού, της κριτικής και της ελεύθερης έκφρασης και επιδιώκει την αμφίδρομη επικοινωνία μαζί τους.

Διευκρινίζουμε όμως ότι δεν θέλουμε ο χώρος σχολιασμού της ιστοσελίδας να μετατραπεί σε μια αρένα απαξίωσης και κανιβαλισμού προσώπων και θεσμών. Για τον λόγο αυτόν δεν δημοσιεύουμε σχόλια ρατσιστικού, υβριστικού, προσβλητικού ή σεξιστικού περιεχομένου. Επίσης, και σύμφωνα με τις αρχές της Εφημερίδας των Συντακτών, διατηρούμε ανοιχτό το μέτωπο απέναντι στον φασισμό και τις ποικίλες εκφράσεις του. Έτσι, επιφυλασσόμαστε του δικαιώματός μας να μην δημοσιεύουμε ανάλογα σχόλια.

Σε όσες περιπτώσεις κρίνουμε αναγκαίο, απαντάμε στα σχόλιά σας, επιδιώκοντας έναν ειλικρινή και καλόπιστο διάλογο.

Η efsyn.gr δεν δημοσιεύει σχόλια γραμμένα σε Greeklish.

Τέλος, τα ενυπόγραφα άρθρα εκφράζουν το συντάκτη τους και δε συμπίπτουν κατ' ανάγκην με την άποψη της εφημερίδας