Παράκαμψη προς το κυρίως περιεχόμενο
Περί βιβλίων και ιδεών
ΧΑΡΗΣ ΠΑΠΑΔΗΜΗΤΡΑΚΟΠΟΥΛΟΣ
ΕΝΤΥΠΗ ΕΚΔΟΣΗ

Περί βιβλίων και ιδεών

  • A-
  • A+

Παρά τα πολλά και πιεστικά του προβλήματα, ο εκδοτικός χώρος επιδεικνύει μια αξιοθαύμαστη αντοχή και επιμένει να τροφοδοτεί το αναγνωστικό κοινό με βιβλία και κείμενα και να το διασυνδέει με την εγχώρια και την διεθνή διανοητική κίνηση. Στην αρκετά ικανοποιητική φετινή εκδοτική παραγωγή ιδιαίτερη θέση κατέχουν τα βιβλία που επεξεργάζονται και εκθέτουν ιδέες για την πολιτική, τη φιλοσοφία, την ιστορία και εν γένει για όλη την πολιτισμική, ατομική και συλλογική, συνθήκη. Ενδεικτικά μερικά σημαντικά:

Ο Γάλλος κοινωνιολόγος και ανθρωπολόγος Bruno Latur στο βιβλίο του «Πού θα προσγειωθούμε; Δοκίμιο πολιτικού προσανατολισμού στο νέο κλιματικό καθεστώς» (μτφρ. Αγγελος Μουταφίδης, εκδ. Πόλις), αφού διαπιστώσει ότι πλέον το έδαφος του σύγχρονου κόσμου, με τα γνωστά μέχρι τώρα ιστορικά, οικονομικά, μεταναστευτικά και κυρίως περιβαλλοντικά δεδομένα, έχει χαθεί, προσπαθεί να εντοπίσει και να προτείνει νέα πολιτικοκοινωνικά εδάφη για την υποδοχή, την προσγείωση και την επανεκκίνηση μιας νέας περιόδου για την ανθρωπότητα. 

«Eτσι τελειώνει η δημοκρατία;» (μτφρ. Πέτρος Γεωργίου, εκδ.Πατάκη) αναρωτιέται ο Βρετανός καθηγητής πολιτικής David Runciman, ο οποίος, μετά την ιστορική παραδοχή ότι η δημοκρατία πλέον δεν απειλείται από πραξικοπήματα κι αφού ενσωματώσει στην ανάλυσή του πολύ πρόσφατα συμβάντα όπως η ελληνική κρίση και η εκλογή Τραμπ και εξετάζει τους σύγχρονους κινδύνους, όπως ο νέου τύπου λαϊκισμός, η τεχνολογική και ψηφιακή επανάσταση, περιγράφει με ψυχραιμία τη μεταιχμιακή σύγχρονη πολιτική κατάσταση και την ύπαρξη ή μη εναλλακτικής διεξόδου.

Στο βιβλίο «Λεονάρντο και Μακιαβέλι » (μτφρ. Ρίκα Μπενβενίστε, εκδόσεις Πόλις) του Γάλλου ιστορικού Patrick Boucheron η αφήγηση κινείται μεταξύ δοκιμιακού και λογοτεχνικού ύφους, η ιστορική πραγματικότητα διαπλέκεται με τη μυθοπλασία και με αυτόν τον τρόπο η υποτιθέμενη συνάντηση δύο εμβληματικών προσώπων, του Λεονάρντο Ντα Βίντσι και του Νικολό Μακιαβέλι, υπό τη σκέπη του ηγεμόνα Καίσαρα Βοργία, δίνει την ευκαιρία να αποτυπωθούν και να διασταυρωθούν οι άνθρωποι, οι ιδέες και τα οράματα που χαρακτήρισαν την αναγεννησιακή νέα εποχή.

Κι όμως «Το μίσος για τη λογοτεχνία» (μτφρ. Αντώνης Αθανασόπουλος, εκδ. Πόλις) είναι υπαρκτό διαπιστώνει και αποδεικνύει ο Γάλλος καθηγητής της κλασικής, γαλλικής και συγκριτικής φιλολογίας William Marx. Ο συγγραφέας, στην πρωτότυπη, γεμάτη πάθος, αλλά και ειρωνεία, μελέτη του, καταδύεται στην ιστορική διαχρονία, από την κλασική αρχαιότητα μέχρι τους σύγχρονους καιρούς και ανασύρει τις κατηγορίες κατά της λογοτεχνίας την οποία και υπερασπίζεται στην υποδικία της για μειωμένο κύρος, για απουσία αλήθειας, για έλλειψη ηθικής και για ανυπαρξία κοινωνικής αποστολής. Βέβαια ο Μαρξ καταρρίπτει τις αντιλογοτεχνικές αυτές κατηγορίες με την ίδια τη λογοτεχνία και την πολλαπλή της λειτουργία. 

«Το έθνος» (μτφρ. Θεόδωρος Παραδέλλης, Εκδόσεις του Εικοστού Πρώτου) του μεγάλου Γάλλου κοινωνιολόγου και ανθρωπολόγου Marcel Mauss είναι μια από τις πρώτες απόπειρες μιας επιστημονικής προσέγγισης του φαινομένου του έθνους ως ιστορικής διαδικασίας και όχι ως υπεριστορικής οντότητας.Το βιβλίο συμπληρώνει και μια πρώιμη αλλά οξυδερκής κριτική του μπολσεβικισμού.

Ο βρετανικής καταγωγής φιλόσοφος και γλωσσολόγος στο ΜΙΤ Kieran Setiya στο βιβλίο του « Στα μισά της ζωής» (μτφρ. Μυρσίνη Γκανά, εκδόσεις Ποταμός) πραγματεύεται, με πάμπολλες αναφορές σε λογοτεχνικά και φιλοσοφικά κείμενα, αλλά και σε τηλεοπτικά σίριαλ ακόμα, με χιούμορ και νηφαλιότητα, την ανθρώπινη κατάσταση της μέσης ηλικίας και τη σχετική της κρίση.

«Ο αθεϊσμός στον χριστιανισμό» (μτρφ. Πέτρος Γιατζάκης, εκδ. Αρτος Ζωής του γερμανού Ernst Bloch, ενός από τους μεγάλους φιλοσόφους του προηγούμενου αιώνα, είναι μια διεισδυτική ανάγνωση του ιουδαιοχριστιανισμού μέσω της μαρξιστικής και της «εβραϊκής» συνάμα παιδείας του συγγραφέα. 

Ο Βρετανός ανθρωπολόγος Charles Stewart στο βιβλίο του «Ονειρα και ιστορική συνείδηση στην Ελλάδα» (μτφρ. Κωστής Πανσέληνος, εκδ. Μεταίχμιο) διασυνδέει, εξαιρετικά πρωτότυπα, τη συγκρότηση της ταυτοτικής και ιστορικής συνείδησης σε ένα χωριό της Νάξου με βάση τα θρησκευτικού περιεχομένου συνήθως κοινά όνειρα των κατοίκων του.

«Στο όνομα της ελευθερίας» (εκδ. Επίκεντρο) συγκεντρώνονται αρκετές συνεντεύξεις του ομότιμου πλέον καθηγητή της πολιτικής επιστήμης Πασχάλη Κιτρομηλίδη. Από τις συνεντεύξεις αυτές προκύπτει ανάγλυφα και εύληπτα το δεσπόζον ερευνητικό του αντικείμενο που ήταν βέβαια το φαινόμενο του Διαφωτισμού και η εγχώρια εκδήλωση του Νεοελληνικού Διαφωτισμού. Ο Κιτρομηλίδης αναδεικνύει τις επιρροές και τις επιδράσεις του στην ελληνική κοινωνία αλλά και τα όρια της πρόσληψής του. Ο τόμος συμπληρώνεται με τρία κείμενα για την πολιτική σκέψη των Ευγένιου Βούλγαρη, Ιώσηπου Μοισιόδακα και Αδαμαντίου Κοραή. 

Ο καθηγητής ιστορίας Δημήτρης Π. Σωτηρόπουλος στο βιβλίο του «Φάσεις και αντιφάσεις του ελληνικού κράτους στον 20ό αιώνα 1910-2001» (εκδ. Εστία) διατρέχει τον ελληνικό 20ο αιώνα, όχι γεγονοτολογικά αλλά με μια κριτική παρουσίαση, από τη δική του σκοπιά πάντα, των, κατά καιρούς, προσπαθειών των διαφόρων ηγετικών ελίτ για τον εκσυγχρονισμό του κράτους και της κοινωνίας. Αναδεικνύονται οι διάφορες αντιφάσεις του εγχειρήματος και οι κοινωνικές αντιστοιχήσεις η αναντιστοιχίες του και βέβαια αρκετές καταγωγικές αιτίες της πρόσφατης χρεοκοπίας.

«Καρλ Μαρξ. Μεγαλείο και ψευδαισθήσεις» (μτφρ. Πέτρου Γεωργίου, εκδ. Πατάκη) είναι ο τίτλος της βιογραφίας του Μαρξ από τον Βρετανό καθηγητή της ιστορίας των ιδεών Gareth Stedman Jones. Δεν πρόκειται, όμως, για ακόμα μια βιογραφία αλλά για ένα πραγματικά εντυπωσιακό εγχείρημα το οποίο, παράλληλα με τη ζωή και το έργο του Μαρξ ανασυνθέτει εξαιρετικά την εποχή και το όλο διανοητικό και πολιτικό περιβάλλον στο οποίο διαμορφώθηκε. 

ΑΝΟΙΧΤΟ ΒΙΒΛΙΟ
Προτάσεις, επισημάνσεις, ταξινομήσεις (μέρος α')
Για τρία συνεχόμενα ένθετα του «Ανοιχτού Βιβλίου», κριτικοί λογοτεχνίας, φιλόλογοι, δοκιμιογράφοι, πανεπιστημιακοί, πεζογράφοι, ποιητές θα διακρίνουν από την εποπτεία τους τα σημαντικότερα βιβλία της...
Προτάσεις, επισημάνσεις, ταξινομήσεις (μέρος α')
ΑΝΟΙΧΤΟ ΒΙΒΛΙΟ
Το καρπερό δέντρο της νεοελληνικής πεζογραφίας
Κλασικότροπες ή υβριδικές προσπάθειες σε κάθε πεζογραφικό είδος, στοχαστικές και απολαυστικές µυθιστορηµατικές αναζητήσεις, τολµηρές και συγκροτηµένες διηγηµατικές συλλογές, αλλά και εντυπωσιακές πρώτες...
Το καρπερό δέντρο της νεοελληνικής πεζογραφίας
ΑΝΟΙΧΤΟ ΒΙΒΛΙΟ
Η φιλοσοφία προοδεύει
Το 2019 αχνοσβήνει. Ανατέλλει το αριθµητικά διπλό, στρογγυλό 2020. Η χρονιά που αποχαιρετούµε ήταν πολύ γόνιµη από εκδοτική άποψη ως προς τον στοχασµό και τη φιλοσοφία.
Η φιλοσοφία προοδεύει
ΑΝΟΙΧΤΟ ΒΙΒΛΙΟ
Πεζογραφία της κρίσης ή κρίσιμη πεζογραφία; (2010-2020)
Τρεις εποπτικές και νηφάλιες κριτικές φωνές (Βαγγέλης Χατζηβασιλείου, Αριστοτέλης Σαΐνης και Ελένη Παπαργυρίου), με διαφοροποιημένα, ωστόσο, ερμηνευτικά και ιδεολογικά κάτοπτρα, αναλαμβάνουν να φωτίσουν ροπές...
Πεζογραφία της κρίσης ή κρίσιμη πεζογραφία; (2010-2020)
ΑΝΟΙΧΤΟ ΒΙΒΛΙΟ
Οι σκελετοί της Αναρχίας
Ο Μεσοπόλεμος γέννησε ιδέες, ιδεολογίες, επαναστάσεις, εμφυλίους, χούντες κι άφησε στις σελίδες της Ιστορίας τον αναρχισμό όχι μόνο ως θεωρητική σύλληψη αλλά και ως πρακτική δράση. Δύο έργα, ένα ελληνόγλωσσο...
Οι σκελετοί της Αναρχίας
ΑΝΟΙΧΤΟ ΒΙΒΛΙΟ
Ενας αρχιτεκτονικός απολογισμός
Αντίθετα με τις απαισιόδοξες προφητείες, συνεχίζουν να βγαίνουν αξιόλογα βιβλία που σχετίζονται με όλες τις εκφάνσεις της αρχιτεκτονικής, ως επιστήμης και ως τέχνης. Ας πάρουμε τις επιλεγμένες εκδόσεις με τη...
Ενας αρχιτεκτονικός απολογισμός

Η efsyn.gr θεωρεί αυτονόητο ότι οι αναγνώστες της έχουν το δικαίωμα του σχολιασμού, της κριτικής και της ελεύθερης έκφρασης και επιδιώκει την αμφίδρομη επικοινωνία μαζί τους.

Διευκρινίζουμε όμως ότι δεν θέλουμε ο χώρος σχολιασμού της ιστοσελίδας να μετατραπεί σε μια αρένα απαξίωσης και κανιβαλισμού προσώπων και θεσμών. Για τον λόγο αυτόν δεν δημοσιεύουμε σχόλια ρατσιστικού, υβριστικού, προσβλητικού ή σεξιστικού περιεχομένου. Επίσης, και σύμφωνα με τις αρχές της Εφημερίδας των Συντακτών, διατηρούμε ανοιχτό το μέτωπο απέναντι στον φασισμό και τις ποικίλες εκφράσεις του. Έτσι, επιφυλασσόμαστε του δικαιώματός μας να μην δημοσιεύουμε ανάλογα σχόλια.

Σε όσες περιπτώσεις κρίνουμε αναγκαίο, απαντάμε στα σχόλιά σας, επιδιώκοντας έναν ειλικρινή και καλόπιστο διάλογο.

Η efsyn.gr δεν δημοσιεύει σχόλια γραμμένα σε Greeklish.

Τέλος, τα ενυπόγραφα άρθρα εκφράζουν το συντάκτη τους και δε συμπίπτουν κατ' ανάγκην με την άποψη της εφημερίδας