Παράκαμψη προς το κυρίως περιεχόμενο
Υπό διαρκή ξενότητα

ΚΩΣΤΑΣ ΚΑΝΑΒΟΥΡΗΣ, «Αποθήκη καταλοίπων ηδονής», Μελάνι, 2018, σελ. 6

ΕΝΤΥΠΗ ΕΚΔΟΣΗ

Υπό διαρκή ξενότητα

  • A-
  • A+

Ο Κώστας Καναβούρης (Καβάλα, γεν. 1955), ποιητής, αρθρογράφος και παραγωγός εκπομπών λόγου στο Τρίτο Πρόγραμμα, μας κομίζει την «Αποθήκη καταλοίπων ηδονής», το ένατο ποιητικό βιβλίο του.

Πρόκειται για έναν δάνειο τίτλο. Δοσμένο από τον Joseph Schneller −ενός εκ των τριακοσίων χιλιάδων ψυχικά νοσούντων εκτελεσμένων από τους ναζί την περίοδο 1939-1945, στο πλαίσιο του Προγράμματος Ευθανασίας Τ4− στο κολοσσιαίων διαστάσεων κτίριο που σχεδίασε στα χρόνια της νοσηλείας του και που θα απαιτούσε, σύμφωνα με τους υπολογισμούς του, 400 χρόνια για να κατασκευαστεί∙ επανορθώνοντας, σύμφωνα με τη «λογική» του, το ότι «η Εκκλησία απαγόρευσε τη χριστιανική συνουσία».

Ο Schneller λοιπόν, που εξοντώθηκε από ασιτία μακράς διαρκείας στο πλαίσιο του «ναζιστικού νόμου εξόντωσης της άχρηστης ζωής», υπενθυμίζει την τερατωδία της ανθρώπινης ύπαρξης και παρέχει στον Καναβούρη έναν τίτλο που λειτουργεί ως η στέγη ενός κόσμου-οικοδομήματος. Από εκεί και πέρα, ανοιγόμαστε σε μια άλλη σύνθεση.

Ενώ ως αρθρογράφος και στον δημόσιο λόγο του ο Καναβούρης είναι στοχαστικός, ως ποιητής εκφράζει την αίσθησή του για τον κόσμο ως κατάσταση «διαλεκτικά», παλεύοντας και σμιλεύοντας∙ φτιάχνοντας το ποίημα το οποίο και ο ίδιος διαβάζει έκπληκτος. Τελώντας μεταξύ μεταφυσικού κενού και αγριότητας, τρυφερός και αιχμηρός συνάμα, μας δείχνει στα ποιήματα-δωμάτιά του όψεις μιας ενιαίας ποιητικής «ψυχής».

Κρατώντας μια απόσταση τόσο από τον εαυτό του όσο και από τον κόσμο, στο πλαίσιο ενός υποστασιακού κοντράστ, τελεί υπό διαρκή ξενότητα. Εκλαμβάνοντας τον άνθρωπο ως παρηγορητικό ον, χρησιμοποιεί την ποίηση ως τρόπο αποκάλυψης του αγνώστου και του αθέατου. Ενα δείγμα: «Τα σπίτια ξεχειλίζουνε αργά∙ / Χρειάζονται αιώνες ώσπου να σπάσουν / Οι υδρορροές, να σπάσουν ήσυχα οι καθρέφτες / Και να χυθεί το πορφυρό τους μαύρο / Να γίνει φλέβα του νερού / Που θα χτυπήσει στον αδένα. […] («Εγχυση αδενοσίνης»).

Τα ποιήματα διυλίζονται και μας αποκαλύπτονται ως ένα απόσταγμα που έρχεται από τον πέρα τόπο, με τον ποιητή να βρίσκεται εδώ, ανάμεσά μας. Χωρίς μετεωρισμούς, και αποκλείοντας την ελπίδα, επικεντρώνεται στον άνθρωπο, όχι ως μονάδα, αλλά ως σύνολο: «Το ίδιο ανώνυμα / Οπως και όλα τα προσφιλή μας πρόσωπα / Που δεν γνωρίσαμε ποτέ», «Και μένει των ορυχείων ο σάπιος άνεμος / Να φαρμακώνει εμάς και τα παιδιά μας» («Των προσφιλών»).

Πέρα από την εμφανή του αγάπη για την ποίηση ως μέσο και ως σκοπό, αξίζει επίσης να τονίσουμε την γλωσσική του ευπλασία και τη κινητικότητα του ρήματος, όπως αυτό αρθρώνεται με τη χρωματισμένη, μελαγχολικά μπάσα και χάλκινη φωνή του. Διαβάζουμε χαρακτηριστικά: «Τότε το αίμα θα παφλάσει παρελθόν / Μέσα στον ενεστώτα».

Ενα πισωγύρισμα και ένας συγχρονισμός που συμπορεύεται με τη «βραδύτητα του χρόνου». Κομίζοντας μια «καθυστέρηση», μια παύση ή ένα κάλεσμα προς τη «σιωπή»: «Βοά και μεταβάλλεται ο αφρός των γεγονότων. […] τίποτα δεν θυμάσαι / Ξυπνάς και τρέμεις ολομόναχος […] Και είσαι λαμπρός μέσα στα αίματα […] / Σιωπή. / Αυτός ο ύμνος» («Επιληψία»).

Ας μην κλείσουμε όμως με τη «σιωπή», αλλά με τους στίχους από την «Ενδοκρανιακή πίεση»: «Το κενό σπαταλιέται μπροστά στο τζάμι: / Πουθενά δεν έχεις να πας / Εδώ θα πεθάνεις∙ […] Τότε θα κλείσεις την πόρτα / Και το σπίτι θα εκραγεί». Συνοψίζοντας και υπενθυμίζοντας πως «θα μείνουμε στο σώμα μας».

ΑΝΟΙΧΤΟ ΒΙΒΛΙΟ
Προτάσεις, επισημάνσεις, ταξινομήσεις
Αυτό το Σάββατο το Ανοιχτό Βιβλίο κινητοποιεί το δυναμικό του για την επισκόπηση της χρονιάς. Δέκα σταθεροί συνεργάτες του παρουσιάζουν μια απαιτητική βεντάλια από τίτλους, σχεδόν όλου του βιβλιογραφικού...
Προτάσεις, επισημάνσεις, ταξινομήσεις
ΑΝΟΙΧΤΟ ΒΙΒΛΙΟ
«Η αρρώστια είναι ο δημιουργός»
Βάζοντας, λοιπόν, το χέρι του επί τον τύπον των ήλων των ημερών μας έγραψε ο Βέλτσος τα ποιήματά του και γι’ αυτό τον αγνοούμε, την ίδια στιγμή που συμπολίτες μας αρνούνται μακάριοι την ύπαρξη του κορονοϊού...
«Η αρρώστια είναι ο δημιουργός»
ΑΝΟΙΧΤΟ ΒΙΒΛΙΟ
Ο άνθρωπος που καθορίζει τον εαυτό του
Αν κανείς δεν ξέρει τίποτα για τον Υπαρξισμό, ούτε έχει διαβάσει άλλα έργα του Ζαν-Πολ Σαρτρ, ούτε ειδικότερα τη μελέτη του «Το είναι και το μηδέν» (1943), τότε το βιβλιαράκι αυτό, σε εξαιρετική μετάφραση του...
Ο άνθρωπος που καθορίζει τον εαυτό του
ΑΝΟΙΧΤΟ ΒΙΒΛΙΟ
Ο συλλογικός φόβος για το αύριο
Η Σιωπή (2020), εμφανώς επηρεασμένη από τον COVID, ανήκει σε έναν DeLillo από το παρελθόν, σε έναν παγκοσμιοποιημένο συλλογικό τρόμο για τον οποίο όμως –σε αντίθεση με τα παλιότερα έργα του– δεν προσφέρεται...
Ο συλλογικός φόβος για το αύριο
ΑΝΟΙΧΤΟ ΒΙΒΛΙΟ
Εκδοχές στοχαστικής ποίησης
Η Γιάννα Μπούκοβα, δίγλωσση ποιήτρια με σπουδές Κλασικής Φιλολογίας στο Πανεπιστήμιο της Σόφιας και Ορφέας Απέργης, ποιητής, μεταφραστής και θεωρητικός της λογοτεχνίας.
Εκδοχές στοχαστικής ποίησης
ΑΝΟΙΧΤΟ ΒΙΒΛΙΟ
Πεζογραφία της κρίσης ή κρίσιμη πεζογραφία; (2010-2020)
Τρεις εποπτικές και νηφάλιες κριτικές φωνές (Βαγγέλης Χατζηβασιλείου, Αριστοτέλης Σαΐνης και Ελένη Παπαργυρίου), με διαφοροποιημένα, ωστόσο, ερμηνευτικά και ιδεολογικά κάτοπτρα, αναλαμβάνουν να φωτίσουν ροπές...
Πεζογραφία της κρίσης ή κρίσιμη πεζογραφία; (2010-2020)

Η efsyn.gr θεωρεί αυτονόητο ότι οι αναγνώστες της έχουν το δικαίωμα του σχολιασμού, της κριτικής και της ελεύθερης έκφρασης και επιδιώκει την αμφίδρομη επικοινωνία μαζί τους.

Διευκρινίζουμε όμως ότι δεν θέλουμε ο χώρος σχολιασμού της ιστοσελίδας να μετατραπεί σε μια αρένα απαξίωσης και κανιβαλισμού προσώπων και θεσμών. Για τον λόγο αυτόν δεν δημοσιεύουμε σχόλια ρατσιστικού, υβριστικού, προσβλητικού ή σεξιστικού περιεχομένου. Επίσης, και σύμφωνα με τις αρχές της Εφημερίδας των Συντακτών, διατηρούμε ανοιχτό το μέτωπο απέναντι στον φασισμό και τις ποικίλες εκφράσεις του. Έτσι, επιφυλασσόμαστε του δικαιώματός μας να μην δημοσιεύουμε ανάλογα σχόλια.

Σε όσες περιπτώσεις κρίνουμε αναγκαίο, απαντάμε στα σχόλιά σας, επιδιώκοντας έναν ειλικρινή και καλόπιστο διάλογο.

Η efsyn.gr δεν δημοσιεύει σχόλια γραμμένα σε Greeklish.

Τέλος, τα ενυπόγραφα άρθρα εκφράζουν το συντάκτη τους και δε συμπίπτουν κατ' ανάγκην με την άποψη της εφημερίδας