Παράκαμψη προς το κυρίως περιεχόμενο
Η έκπληξη του ποταμού Βαρδάρη

Κωνσταντίνος Δοξιάδης και δίπλα «The future as a project -  Doxiadis in Skopje». Κατάλογος έκθεσης
Επιμέλεια: K. Amygdalou, K. Tsiambaos, C.-G. Kritikos  Hellenic Institute of Architecture, 2018

ΕΝΤΥΠΗ ΕΚΔΟΣΗ

Η έκπληξη του ποταμού Βαρδάρη

  • A-
  • A+

Πριν από 56 χρόνια, ένας καταστροφικός σεισμός ισοπέδωνε την πόλη των Σκοπίων στην τότε Γιουγκοσλαβία. Ανάμεσα σε εκείνους που στρατολογήθηκαν από τα Ηνωμένα Εθνη για να συνδράμουν στην άμεση ανοικοδόμησή της ήταν και το Γραφείο Δοξιάδη, στο οποίο ανατέθηκε η εκπόνηση του πολεοδομικού σχεδίου.

Το γεγονός με τα χρόνια ξεχάστηκε και η συμμετοχή ενός ελληνικού γραφείου στην τότε διεθνή κινητοποίηση επίσης αποσιωπήθηκε στο εξωτερικό αλλά, όχι παράδοξα, και στην Ελλάδα την ίδια.

Σε ένα συνεχόμενο διήμερο στο Μουσείο Μπενάκη, 17 με 18 Δεκεμβρίου 2018, οργανώθηκε ένας συνδυασμός ημερίδας με έκθεση. Θέμα τους ήταν «Το μέλλον ως έργο - Ο Δοξιάδης στα Σκόπια».

Σε αυτό συμμετείχαν με ομιλίες τους επτά ξένοι ερευνητές, με εντυπωσιακή δράση, τοπική και διεθνή, σε εκδόσεις, εκθέσεις και διδασκαλία με αντικείμενο τη σύγχρονη αρχιτεκτονική στα Σκόπια και τη Γιουγκοσλαβία γενικότερα, μερικοί μάλιστα από τους οποίους διδάσκουν και εργάζονται στην Ευρώπη και την Αμερική.

Την ελληνική αντίστοιχα πλευρά εκπροσωπούσαν οι Κ. Αμυγδάλου, η ψυχή και εμπνεύστρια της διοργάνωσης, Χ.-Γ. Κρητικός και Κ. Τσιαμπάος, που επιμελήθηκαν και τον άρτια εικονογραφημένο κατάλογο στα αγγλικά, σε έκδοση του ΕΙΑ, που παρουσιάζεται εδώ. Επειδή δεν είναι πάντα αυτονόητο, ας προσθέσω εδώ ότι ο καλοσχεδιασμένος κατάλογος του ΕΙΑ κυκλοφόρησε ταυτόχρονα με την εκδήλωση.

Στις ομιλίες της πρώτης μέρας εκτέθηκαν στοιχεία άγνωστα στο ελληνικό ακροατήριο, σχετικά με τη δράση του Γραφείου Δοξιάδη, αλλά και με την τύχη άλλων προτάσεων (όπως την πιο γνωστή, της ιαπωνικής ομάδας του Kenzo Tange). Ακόμα λιγότερο αναμενόμενη ήταν η διεξοδική παρουσίαση της αξιοζήλευτης αρχιτεκτονικής δραστηριότητας που καταγράφηκε σε επαφή με τα βορινά μας σύνορα ως επακόλουθο του καταστροφικού εκείνου σεισμού.

Η έκθεση που εγκαινιάστηκε το ίδιο απόγευμα, με μεγάλες μακέτες κτιρίων που χτίστηκαν μετά τον σεισμό από τα αρχεία στα Σκόπια, μεταφερμένες οδικώς για να συναρμολογηθούν στην Αθήνα, δικαίωσε τον ισχυρισμό πολλών ομιλητών ότι, κατά παράδοξο τρόπο, οι σεισμοί ήταν το έναυσμα για μια μοναδική έκρηξη αρχιτεκτονικής στην πόλη που διατρέχει ο ποταμός Βαρδάρης. Τίποτε ανάλογο δεν είχε να επιδείξει η υπόλοιπη χώρα της Γιουγκοσλαβίας εκείνη την περίοδο.

Οσοι τυχεροί παρευρέθησαν σε αυτές τις εκδηλώσεις και στη συζήτηση στρογγυλής τραπέζης της επόμενης μέρας έφυγαν θαυμάζοντας όχι μόνο τι επιτεύχθηκε μετά τον σεισμό αλλά και τι κατάφερε να διασώσει και να αναδείξει μια ομάδα τόσο αφοσιωμένων ερευνητών (ορισμένοι από τους οποίους παρευρέθησαν στην ημερίδα και στην έκθεση), που συστηματικά πάλεψαν ενάντια στη λήθη και, πιο πρόσφατα, ενάντια στην πολιτική εκμετάλλευση του εθνικισμού στη χώρα που τώρα πια ονομάζουμε Βόρεια Μακεδονία, γιατί πρωτοστάτησαν στη ματαίωση των μεγαλεπήβολων σχεδίων αλλοίωσης σημαινόντων κτιρίων της πόλης με προσθήκη πομπώδους κλασικιστικής διακόσμησης το 2014.

Δυστυχώς για την ελληνική πλευρά, ένας φανερός σοβινισμός και μια σειρά προκαταλήψεων είχαν συσκοτίσει όχι μόνο τις παλιές εκείνες προσπάθειες που έγιναν για την αναγέννηση της γειτονικής πόλης αλλά φρόντισαν να ταυτιστούν τα Σκόπια αποκλειστικά και μόνο με τη γελοία αρχιτεκτονική του 2014, λες και δεν υπήρξε ποτέ τίποτε άλλο.

ΑΝΟΙΧΤΟ ΒΙΒΛΙΟ
Στον συνταγματικό και παραδειγματικό άξονα της ζωής
Είμαστε σημεία που κινούμαστε σε έναν τρισδιάστατο χώρο, μέσα στον οποίο καθοριζόμαστε από τη σχέση μας με άλλα σημεία; Ή είμαστε, σύμφωνα με τα λόγια του πρωταγωνιστή του Χρίστου Κυθρεώτη, προϊόντα μοντάζ,...
Στον συνταγματικό και παραδειγματικό άξονα της ζωής
ΑΝΟΙΧΤΟ ΒΙΒΛΙΟ
Η λέξη από «Ι»
Φαντάζει απίστευτο αλλά είναι αληθινό: το βιβλίο του –πολυμεταφρασμένου και στα καθ’ ημάς– Τέρι Ιγκλετον Ιδεολογία: Μια εισαγωγή, δημοσιευμένο πρώτη φορά πριν από τριάντα σχεδόν χρόνια, έρχεται εν έτει 2019 να...
Η λέξη από «Ι»
ΑΝΟΙΧΤΟ ΒΙΒΛΙΟ
Μοβ φράντζα
Δώδεκα διηγήματα που μετεωρίζονται από την αγωνία της πλοκής στην αγωνία της ύπαρξης, από το σκοτεινό απόθεμα του ήρωα στο σκοτεινό απόθεμα της τρέχουσας πραγματικότητας. Μετά τον Φίλιππο Φιλίππου, τον Τεύκρο...
Μοβ φράντζα
ΑΝΟΙΧΤΟ ΒΙΒΛΙΟ
Φωτίζοντας αποσιωπήσεις συλλογικής μνήμης
Κυκλοφόρησε πρόσφατα από τις εκδόσεις Ποταμός το βιβλίο της Αννας Μαρίας Δρουμπούκη που έχει τίτλο «Μια ατέλειωτη διαπραγμάτευση, Η ανασυγκρότηση των ελληνικών εβραϊκών κοινοτήτων και οι γερμανικές...
Φωτίζοντας αποσιωπήσεις συλλογικής μνήμης
ΑΝΟΙΧΤΟ ΒΙΒΛΙΟ
Ποίηση στις ρωγμές του κόσμου
Θα ’μαι εξαρχής σαφής σαν κατακλυσμός. Το «Γεωγραφίες των Φριτς και των Λανγκ» του Θωμά Τσαλαπάτη (γ. 1984, Αθήνα) είναι το «Πεθαίνω σαν χώρα» (βλ. Δημήτρης Δημητριάδης, 1978) μιας νέας «γενιάς», μιας...
Ποίηση στις ρωγμές του κόσμου
ΑΝΟΙΧΤΟ ΒΙΒΛΙΟ
«Μπροστά στο ορθάνοιχτο στόμα της Αποκάλυψης»
Οφείλουμε στα γρήγορα αντανακλαστικά της Κρίστα Βολφ την πρώτη λογοτεχνική αντίδραση στη μεγαλύτερη τεχνολογική καταστροφή του 20ού αιώνα, αλλά και την επισήμανση ότι για άλλη μια φορά «η εποχή μας φαινόταν...
«Μπροστά στο ορθάνοιχτο στόμα της Αποκάλυψης»

Η efsyn.gr θεωρεί αυτονόητο ότι οι αναγνώστες της έχουν το δικαίωμα του σχολιασμού, της κριτικής και της ελεύθερης έκφρασης και επιδιώκει την αμφίδρομη επικοινωνία μαζί τους.

Διευκρινίζουμε όμως ότι δεν θέλουμε ο χώρος σχολιασμού της ιστοσελίδας να μετατραπεί σε μια αρένα απαξίωσης και κανιβαλισμού προσώπων και θεσμών. Για τον λόγο αυτόν δεν δημοσιεύουμε σχόλια ρατσιστικού, υβριστικού, προσβλητικού ή σεξιστικού περιεχομένου. Επίσης, και σύμφωνα με τις αρχές της Εφημερίδας των Συντακτών, διατηρούμε ανοιχτό το μέτωπο απέναντι στον φασισμό και τις ποικίλες εκφράσεις του. Έτσι, επιφυλασσόμαστε του δικαιώματός μας να μην δημοσιεύουμε ανάλογα σχόλια.

Σε όσες περιπτώσεις κρίνουμε αναγκαίο, απαντάμε στα σχόλιά σας, επιδιώκοντας έναν ειλικρινή και καλόπιστο διάλογο.

Η efsyn.gr δεν δημοσιεύει σχόλια γραμμένα σε Greeklish.

Τέλος, τα ενυπόγραφα άρθρα εκφράζουν το συντάκτη τους και δε συμπίπτουν κατ' ανάγκην με την άποψη της εφημερίδας