Μαθήματα δημοκρατίας

Στόχος του βιβλίου «Δημοκρατία και Οικονομία» των Νίκου Κυριαζή και Εμμανουήλ Οικονόμου (εκδ. Ενάλιος) είναι να αναδείξει μέσα από ιστορικά δεδομένα την άμεση σχέση της δημοκρατίας με την οικονομία.

Φανταστείτε στην Αθηναϊκή Δημοκρατία να υπήρχε νόμος «περί ευθύνης υπουργών», ο οποίος αυτόματα θα καταργούσε ένα απ’ τα θεμέλια της δημοκρατίας, που είναι η ισονομία. Στην Ελλάδα υπάρχει και εφαρμόζεται. Φανταστείτε μια φορολογική επιδρομή απ’ το κράτος, άδικη και ισοπεδωτική για τον λαό. Στην Αγγλία πάντως, όταν συνέβη κάτι ανάλογο, οδήγησε σε εμφύλιο πόλεμο και στην Ενδοξη Επανάσταση. 

Φανταστείτε μια κυβέρνηση να αγνοεί το αποτέλεσμα ενός δημοψηφίσματος. Το «όχι» να μετατρέπεται σε «ναι». Στην Ελβετία πάντως, που τα τελευταία 40 χρόνια έχουν πραγματοποιηθεί ουκ ολίγα δημοψηφίσματα για μεγάλα ή μικρά θέματα, κανείς απ’ την κεντρική κυβέρνηση δεν διανοείται να αγνοήσει τη θέληση του λαού. Ισως επειδή εκεί τα δημοψηφίσματα ξεκινούν από τα κάτω προς τα πάνω, απ’ τον λαό προς την κυβέρνηση και όχι το αντίθετο. 

Η ανάγνωση του βιβλίου «Δημοκρατία και Οικονομία» των Νίκου Κυριαζή και Εμμανουήλ Οικονόμου (εκδ. Ενάλιος) συνέπεσε με τη συμπλήρωση έξι ετών μνημονιακών πολιτικών στην Ελλάδα και παράλληλα με την αμφισβήτηση που δέχεται το οικοδόμημα της Ευρωπαϊκής Ενωσης, τη μεγαλύτερη ίσως από καταβολής του. Στόχος του βιβλίου είναι να αναδείξει μέσα από ιστορικά δεδομένα την άμεση σχέση της δημοκρατίας με την οικονομία. Με απλά λόγια, όπου ανθεί η δημοκρατία, στηριζόμενη σε γερά θεμέλια, αυτό έχει ως επακόλουθο την οικονομική ανάπτυξη. 

Οι συγγραφείς, επιστήμονες στο οικονομικό πεδίο, με εκλαϊκευμένη γραφή και χωρίς να βομβαρδίζουν τον αναγνώστη με αριθμούς και οικονομικούς όρους, αφήνουν περισσότερο την ίδια την Ιστορία να μιλήσει με παραδείγματα, αλλά και συγκριτικούς πίνακες -χώρια η πλούσια βιβλιογραφία που παραθέτουν- και εν τέλει αποδεικνύουν πως δημοκρατία και οικονομία είναι δύο στοιχεία αλληλένδετα. Το ένα δεν μπορεί να υπάρξει δίχως το άλλο. 

Οι ενότητες περιλαμβάνουν τη γέννηση της Δημοκρατίας στην Αρχαία Ελλάδα, αναλυτική αναδρομή σε όλες τις φάσεις της Αθηναϊκής Δημοκρατίας, αλλά και της Αιτωλικής και Αχαϊκής Συμπολιτείας, την αναγέννηση της Δημοκρατίας στη μεταμεσαιωνική Ευρώπη με τα παραδείγματα της Ελβετίας, της Αγγλίας και των Ενωμένων Επαρχιών, τις κατά καιρούς επαναστάσεις που σημάδεψαν την πορεία του κόσμου και φτάνουν στο σήμερα, με τις μορφές άμεσης δημοκρατίας που εφαρμόζονται σε καντόνια της Ελβετίας, σε κάποιες περιπτώσεις στη Γερμανία, αλλά και στην Πολιτεία της Καλιφόρνιας. 

Οι συγγραφείς αφορίζουν την πολυφορεμένη φράση των τελευταίων ετών, «η δημοκρατία δεν έχει αδιέξοδα», αποδεικνύοντας ότι και αυτή ακόμα έχει αδιέξοδα όταν δεν εφαρμόζεται σωστά. Η άνοδος της Ακροδεξιάς στην Ευρώπη είναι απόρροια μιας πολιτικής λιτότητας, η οποία βασίζεται πάνω σε μια ελλειμματική δημοκρατία. Στο ίδιο πεδίο συμπερασμάτων αποδεικνύεται πως οι φορολογικές επιδρομές δεν είναι δημοκρατία. Οι κυβερνήσεις διορισμένων τεχνοκρατών δεν είναι δημοκρατία. Οι διορισμένοι τεχνοκράτες των Βρυξελλών που επιχειρούν να διαμορφώσουν κοινή ευρωπαϊκή πολιτική δεν είναι δημοκρατία. 

Μήπως έφτασε πραγματικά ο καιρός να αναλογιστούμε τι σημαίνει δημοκρατία;