Το βιβλίο του Βρετανού δημοσιογράφου Κέβιν Οβεντεν κάνει μια αναλυτική καταγραφή του πολιτικού φαινομένου που καθόρισε την πολιτική συζήτηση στην Ελλάδα και την Ευρώπη και άφησε το στίγμα του στην πολιτική διαχείρισης της οικονομικής κρίσης. Την εισαγωγή έχει κάνει ο Βρετανός δημοσιογράφος Πολ Μέισον, ενώ την ελληνική έκδοση έχει επιμεληθεί ο δημοσιογράφος Νίκος Σβέρκος
Ο Οβεντεν πιάνει το νήμα από την εποχή της διαμόρφωσης του ισχυρού κοινωνικά και αδύναμου εκλογικά πολιτικού ρεύματος της Αριστεράς στην Ελλάδα, φτάνοντας μέχρι την επαύριο της υπογραφής του τρίτου μνημονίου.
Την εισαγωγή του βιβλίου έχει αναλάβει ο γνωστός Βρετανός δημοσιογράφος Πολ Μέισον και ένα απόσπασμά της παρουσιάζουμε εδώ. Την ελληνική έκδοση έχει επιμεληθεί ο δημοσιογράφος Νίκος Σβέρκος, ενώ το βιβλίο κυκλοφορεί από τις εκδόσεις «Οξύ» ως το πρώτο βιβλίο της νέας σειράς του εκδοτικού οίκου με γενικό τίτλο «Propaganda».
≈≈≈≈≈
Μια φίλη μας στο καφέ κλαίει. Τα παιδιά στο νηπιαγωγείο όπου δουλεύει έχουν αρχίσει να ζωγραφίζουν ευρώ, να τα κόβουν και να τα πηγαίνουν στους γονείς τους. «Το μόνο που ακούν στην τηλεόραση και στο σπίτι είναι ότι δεν υπάρχουν λεφτά».
Είναι η δεύτερη εβδομάδα της οικονομικής λαίλαπας στην Ελλάδα. Τα αποθέματα σε φάρμακα, νοσοκομειακά αναλώσιμα και εισαγόμενο κρέας έχουν χτυπήσει κόκκινο. Οι τράπεζες είναι κλειστές. Οι επιχειρήσεις καταρρέουν.
Ομως, σε ποσοστό 61% ο ελληνικός λαός με την ψήφο του μόλις τάχθηκε υπέρ της αψήφησης της επίθεσης και της συνέχισης της αντίστασης. Εχει γίνει ήδη σαφές πως η ευρωζώνη είναι αποφασισμένη –όπως το έθεσε το γερμανικό περιοδικό Stern– να «λιώσει την Ελλάδα». Χρειάστηκαν δύο ακόμα εβδομάδες για να υποχρεώσουν την κυβέρνηση σε υποταγή. Ομως ο λαός δεν υποτάχθηκε.
Μια άλλη φίλη, που δουλεύει σε εταιρεία μόδας, είπε στα αφεντικά της ότι θα ψήφιζε Οχι στο δημοψήφισμα. «Μην ξανάρθεις για δουλειά», της είπαν. Κάποιος άλλος, που δουλεύει σε περιοδικό, πήγε στη δουλειά πριν από το δημοψήφισμα και πάνω σε κάθε γραφείο υπήρχε ένας φάκελος, που περιείχε ψηφοδέλτιο με σταυρωμένο το Ναι. Ολοι οι υπάλληλοι ψήφισαν Οχι.
Τις μέρες πριν από το δημοψήφισμα, όλα τα ιδιωτικά κανάλια προπαγάνδιζαν υπέρ του Ναι. Αυτό για πολλούς ήταν η σταγόνα που ξεχείλισε το ποτήρι, στρέφοντας τους αναποφάσιστους υπέρ του Οχι εκείνο το μοιραίο Σαββατοκύριακο.
Το δημοψήφισμα της 5ης Ιουλίου 2015, όπως και το τρίτο μνημόνιο που επιβλήθηκε στη συνέχεια, σηματοδότησε μια καμπή και για τον ΣΥΡΙΖΑ και για την Ελλάδα. Εδειξε –όχι μόνο στους Ελληνες αλλά και στην ευρύτερη αριστερά και κεντροαριστερά της Ευρώπης– ότι η ευρωζώνη έχει γίνει γερμανικό οικοδόμημα: ένα στημένο παιχνίδι για να δημιουργούνται θέσεις εργασίας στη Γερμανία και να χάνονται σε ένα ευρύ τόξο από τη Λισαβόνα ως τη Θεσσαλονίκη.
Εδειξε για τρίτη φορά μέσα σε δύο χρόνια την ωμή εξουσία που μπορούν να ασκήσουν οι κεντρικές τράπεζες σε έναν χρηματιστικό καπιταλισμό, στον οποίο το αν μπορείς να ταΐσεις το μωρό σου εξαρτάται από τα κέφια κάποιας επιτροπής της οποίας τα πρακτικά δεν καταγράφονται, της οποίας οι αποφάσεις δεν αιτιολογούνται.
Η ελληνική οικονομία σχεδόν στραγγαλίστηκε από την άρνηση της Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζας να παρατείνει τον έκτακτο δανεισμό – και δεν υπήρχε κάποιο δικαστήριο, κάποιο ανώτερο σώμα στο οποίο μπορούσαν να προσφύγουν τα θύματα αυτής της μεσαιωνικού τύπου πολιορκίας.
Τη βραδιά που ο ΣΥΡΙΖΑ κέρδισε τις εκλογές της 25ης Ιανουαρίου 2015, ήμουν στην Αθήνα μαζί με δημοσιογράφους που είχαν καλύψει τις εκλογές και καθόμασταν, μουδιασμένοι: ανήμποροι να αντιμετωπίσουμε το ότι θα πηγαίναμε στους πανηγυρισμούς για τη νίκη του Τσίπρα. Ξέραμε ότι κάποια στιγμή αυτός ο μαζικός ενθουσιασμός και η ελπίδα θα συγκρούονταν με την αυστηρή πραγματικότητα μιας Ευρώπης σχεδιασμένης ώστε να παραμένει στάσιμη και να εξυπηρετεί την οικονομική δουλεία. Ξέραμε όλοι ότι είχαμε καθήκον να το καταγράψουμε αυτό – και το βιβλίο του Κέβιν Οβεντεν εκπληρώνει θαυμάσια αυτό το καθήκον.
Το βιβλίο του Οβεντεν συλλαμβάνει –με τρόπο που πολύ λίγα ρεπορτάζ συνέλαβαν– την ατμόσφαιρα αυτής της συναρπαστικής μεσοβασιλείας και το σοκ αυτού που την αντικατέστησε: της «ρήξης», η οποία, όταν ήρθε, κατέπληξε πολλούς που είχαν πιστέψει ότι ο αν ο ΣΥΡΙΖΑ κέρδιζε την εξουσία, δεν θα αντιστεκόταν αποφασιστικά στους δανειστές.
Ο Οβεντεν ανήκει σε μια μικρή, ετερόκλητη ομάδα βρετανών δημοσιογράφων –προερχόμενων από την αριστερά και την ανορθόδοξη δεξιά– που προσπάθησαν να διαπεράσουν τα στερεότυπα και την άγνοια και να πουν την ιστορία της ελληνικής αντίστασης. Ως εκ τούτου, θα ακούσει τα γνωστά ειρωνικά σχόλια όπως όλοι μας: ότι ακολουθούμε τα βήματα του Λόρδου Βύρωνα και ότι αυτό που μας ελκύει σ’ αυτή τη χώρα με το εκρηκτικό ταμπεραμέντο είναι ένας ρηχός και απλοϊκός ρομαντισμός.
Το ίδιο το βιβλίο του Κέβιν είναι η καλύτερη απάντηση σ’ αυτή την κριτική. Είναι η ιστορία μιας κοινωνίας που εν μέρει καταστράφηκε από το σκληρό νεοφιλελεύθερο δόγμα, από μια Γερμανία της οποίας η ελίτ δεν ταράζεται από την προοπτική ενός οικονομικού πολέμου εναντίον μιας χώρας στην οποία κάποτε φύτεψε τη σβάστικα.
Είναι η ιστορία μιας γενιάς που πίστεψε ότι είχε αφήσει πίσω της τον κόσμο που προκάλεσε τον Εμφύλιο, τα βασανιστήρια, τις φυλακίσεις και τον πόνο των παππούδων της – για να διαπιστώσει ότι οι ίδιες πολιτικές δυνάμεις έχουν καταλάβει τους δρόμους, όπως και τα κοινωνικά μέσα, με την καλυμμένη απειλή της ακροδεξιάς βίας.
Και η ιστορία δεν έχει τελειώσει. Η ψευτοαριστερή μπλογκόσφαιρα, από εκεί που αποθέωνε τον Τσίπρα ως ήρωα, χρειάστηκε κάτι λιγότερο από μήνα για να τον αποκηρύξει ως προδότη. Στο επίπεδο του δρόμου, που είναι πάντα η οπτική γωνία αυτού του βιβλίου, δεν είναι τίποτα από τα δύο. Οι αληθινοί ήρωες είναι οι άνθρωποι – που αψήφησαν τα τηλεοπτικά κανάλια και την κεντρική τράπεζα που προσπάθησε να προκαλέσει λιμοκτονία, και τώρα θα κάνουν το ίδιο με διάφορους τρόπους.
