Δέκα ερωτήσεις, περισσότερο αφορμές και σπινθήρες για μια συνομιλία, ανάμεσα σ’ έναν επίμονο αναγνώστη κι ένα πρόσωπο της γραφής. Σήμερα ο Γιάννης Τσίρμπας απέναντι σ’ ένα ερωτηματολόγιο που επιχειρεί να ψηλαφίσει, εντός κι εκτός αφηγηματικής επιφάνειας, διαθέσεις, εμμονές, αναγωγές.
● Γράφετε συνεχώς το ίδιο βιβλίο ή στο έργο σας εντοπίζετε τομές και ασυνέχειες;
Δεν έχω επαρκές δείγμα. Τα δύο βιβλία που έχω γράψει έχουν αρκετές «κοινότητες». Και αναρωτιέμαι, ίσως πρώιμα, πώς θα μπορούσε να γίνει αλλιώς;
● Εκτός από τη λογοτεχνία, τι άλλο καθορίζει και φωτίζει το έργο σας;
Το έργο μου έχει κρυφό φωτισμό την άλλη μου ενασχόληση, την πολιτική επιστήμη και την έρευνα.
● Υπάρχει κάποιο βιβλίο που βιαστήκατε να το παραδώσετε στον εκδότη σας και κάποιο άλλο που το απωθείτε, το «φοβάστε» μέχρι σήμερα;
Δεν υπάρχει εκδοθέν βιβλίο που με κάποιον τρόπο δεν εκπληρώνει και τις δύο αυτές συνθήκες: πάντα πηγαίνει λίγο νωρίτερα στον εκδότη και πάντα το «φοβάσαι». Δεν έχω, πάντως, «απωθημένο» βιβλίο.
● Τρεις τίτλοι βιβλίων που σας σφράγισαν, στο πέρασμα του χρόνου, εντός κι εκτός κειμένου.
Οι «Αδερφοφάδες», η «Χαμένη άνοιξη», ο «Ανθρωπος που αγαπούσε τα σκυλιά».
● Υπάρχουν αρνητικές κριτικές που σας βοήθησαν και θετικές που υπομειδιάσατε;
Οι πιο χρήσιμες είναι οι ελλειπτικά θετικές κριτικές: και με βοηθούν και με κάνουν να υπομειδιώ.
● Υπάρχει κάποιος παλαιότερος και κάποιος νεότερος Ελληνας συγγραφέας που σας έλκει η γραφή του;
Ο Στρατής Τσίρκας και ο Σωτήρης Δημητρίου.
● Σήμερα, υπάρχουν λογοτεχνικές συντροφιές που διαμορφώνουν το πνευματικό κλίμα της εποχής;
Δεν νομίζω ότι υπάρχει σήμερα κάποιο ανιχνεύσιμο κυρίαρχο πνευματικό κλίμα με συνεκτικά χαρακτηριστικά. Και αν υπάρχει, μάλλον δεν το διαμορφώνουν οι λογοτεχνικές συντροφιές, στον βαθμό που όντως υφίστανται. Μάλλον ζούμε στην εποχή των ατομικών και όχι των ομαδικών επιδράσεων.
● Για ποιον λόγο η παρουσία της ελληνικής λογοτεχνίας εκτός συνόρων είναι τόσο νωθρή και αποσπασματική;
Το γεγονός ότι βιβλία Ελλήνων συγγραφέων εντοπίζονται, μεταφράζονται και εκδίδονται στο εξωτερικό (το προηγούμενο βιβλίο μου είχε μια τέτοια καλή τύχη, όπως και αρκετών ακόμα) σημαίνει ότι η ελληνική λογοτεχνία έχει το επίπεδο να σταθεί στο εξωτερικό. Η νωθρότητα και η αποσπασματικότητα της παρουσίας αυτής οφείλονται στην απουσία σχετικής κρατικής πολιτικής. Ειδικά μετά τη διάλυση του ΕΚΕΒΙ και του ΕΚΕΜΕΛ, το πρόβλημα έχει επιταθεί. Η Νορβηγία, μια χώρα με τον μισό πληθυσμό της Ελλάδας, εδώ και δεκαετίες χρηματοδοτεί τη μετάφραση περίπου 40 νορβηγικών βιβλίων κατά μέσο όρο ετησίως. Πώς αλλιώς ο Τζο Νέσμπο, για παράδειγμα, θα αναγνωριζόταν παγκοσμίως, προερχόμενος από μια τόσο μικρή, μη αγγλόφωνη χώρα;
● Η πολιτική συγκυρία, εντός και εκτός της χώρας, αλλά και η γλώσσα και ο τρόπος της ενημέρωσης αγγίζουν το συγγραφικό εργαστήρι σας;
Δεν βλέπω πώς μπορεί να γίνει διαφορετικά. Η συγκυρία είναι συνήθως στον νου μου, δηλαδή στο φόντο, ακόμα και όταν δεν φαίνεται καθαρά.
● Σας απασχολεί αν, μετά θάνατον, θα σας θυμούνται μέσα από το έργο σας;
Από τη στιγμή που η πλειονότητα από όσους και όσες τύχει να διαβάσουν τα βιβλία μου κατά πάσα πιθανότητα δεν θα με γνωρίσουν ποτέ, είναι σαν να είμαι ήδη «νεκρός» σε ό,τι τους αφορά. Αυτό που σίγουρα θα ήθελα, τουλάχιστον, είναι να με θυμάται η κόρη μου και μέσα από το έργο μου. Ο ευσεβής μου πόθος είναι να έχει τα βιβλία μου σε ένα κουτί, να τα δείχνει σε όποιον άνθρωπο είναι σημαντικός για εκείνη και, έτσι, να με σκέφτεται. Αυτή είναι και η υπέρτατη φιλοδοξία υστεροφημίας που επιτρέπω στον εαυτό μου.
Ο Γιάννης Τσίρμπας γεννήθηκε στην Αθήνα το 1976 και είναι επίκουρος καθηγητής πολιτικής επιστήμης στο Πανεπιστήμιο Αθηνών. To πρώτο βιβλίο του, «Η Βικτώρια δεν υπάρχει» (Νεφέλη, 2013), κυκλοφόρησε στη Γαλλία και στον Καναδά, ενώ σε αυτό βασίστηκε η ταινία «Amerika Square» (Γ. Σακαρίδης, 2016). Το «Οσο περιμένεις να συμβεί», που κυκλοφόρησε πρόσφατα από τις εκδόσεις Gutenberg, είναι το δεύτερο βιβλίο του.
