ΕΝΤΥΠΗ ΕΚΔΟΣΗ efsyn.gr , Παρή Σπίνου
Ανακαλύψτε περισσότερα άρθρα στα αποτελέσματα αναζήτησης
Προσθήκη του efsyn.gr στην Google

Ολοι μιλούν για το βιβλίο ως ύψιστο πνευματικό αγαθό, αλλά τελικά στην Ελλάδα είμαστε βιβλιόφιλοι; Διαβάζουμε μέσα στις αλλεπάλληλες κρίσεις; Πόσο, πότε, τι και γιατί διαβάζουμε;

Μάλλον μπορούμε να αναθαρρήσουμε λίγο καθώς μια μεγάλη έρευνα του Οργανισμού Συλλογικής Διαχείρισης Εργων του Λόγου με τίτλο «Αναγνώσεις, αναγνώστες και αναγνώστριες: Το βιβλίο και το κοινό του στην Ελλάδα», που διενεργήθηκε από τον Ιανουάριο του 2021 έως τον Φεβρουάριο του 2022, έρχεται να καταδείξει ότι τα τελευταία χρόνια παρατηρείται μια συνεχής και συστηματική διεύρυνση του αναγνωστικού κοινού, κυρίως του κοινού που διαβάζει λίγο και περιστασιακά, και μια εντατικοποίηση των συστηματικών αναγνωστών.

Σύμφωνα με τα συμπεράσματα, το μέσο πλήθος βιβλίων που έχουν διαβαστεί από τον γενικό πληθυσμό το διάστημα που διενεργήθηκε η έρευνα είναι τα 5 βιβλία (διάμεσος: μόλις 2 βιβλία). Κι απ’ ό,τι φαίνεται, βγήκε από την πανδημία και κάτι καλό, καθώς μας έστρεψε στο διάβασμα: 44% των αναγνωστών δηλώνει ότι διάβασε περισσότερα βιβλία κατά την πανδημία έναντι μόλις 11% που λέει ότι διάβασε λιγότερα.

Την επιστημονική διεύθυνση της έρευνας του ΟΣΔΕΛ είχε ο Νίκος Παναγιωτόπουλος, καθηγητής Κοινωνιολογίας στο Εθνικό και Καποδιστριακό Πανεπιστήμιο Αθηνών, ενώ την ποσοτική έρευνα ανέλαβε η Metron Analysis (έγινε πανελλαδική έρευνα τον Οκτώβριο και τον Νοέμβριο του 2021 σε τυχαίο δείγμα 1.500 νοικοκυριών), η οποία πριν από 11 χρόνια είχε πραγματοποιήσει και την έρευνα αναγνωστικής συμπεριφοράς για το Εθνικό Κέντρο Βιβλίου.

Αν λοιπόν το 2010 το 43% είχε διαβάσει κατά το τελευταίο έτος ένα βιβλίο, το 2021 το 65% του πληθυσμού δήλωσε ότι διάβασε (με οποιονδήποτε τρόπο, συμπεριλαμβανομένων και των audiobooks/ebooks) ένα βιβλίο κατά το τελευταίο έτος. Η άνοδος στην αναγνωστική ένταση παρατηρείται και στο μέσο πλήθος βιβλίων που διάβασαν οι αναγνώστες: από 5,8 κατά μέσο όρο το έτος για το 2010 σε 8,1 κατά μέσο όρο το έτος για το 2021.

Βασικά συμπεράσματα της έρευνας:

● Ο πληθυσμός τριχοτομείται σε μη αναγνώστες (35%), μη εντατικούς αναγνώστες (34%) και εντατικούς αναγνώστες (31%).

● Η έλλειψη χρόνου (51%) είναι ο κύριος λόγος για τον οποίον δεν διαβάζουν βιβλία οι περισσότεροι πολίτες. Για τους μη αναγνώστες, η μη ελκυστικότητα του διαβάσματος (22%).

● Σε ποσοστό μεγαλύτερο του 80% τα βιβλία που διαβάστηκαν ήταν έντυπης μορφής, ebook διάβασαν κυρίως άντρες νεαρής ηλικίας.

● H ελληνική λογοτεχνία βρίσκεται στην πρώτη θέση προτίμησης (60%), ακολουθούν η ξένη λογοτεχνία (47%), η ιστορία (40%) και η αστυνομική λογοτεχνία (39%) – διαφοροποιήσεις εντοπίζονται ανάλογα με το φύλο των ερωτώμενων.

● Οι πηγές ενημέρωσης είναι: φίλοι και γνωστοί (50%), επίσκεψη σε βιβλιοπωλεία (44%), άλλες ιστοσελίδες (40%), κοινωνικά δίκτυα/ιστοσελίδες βιβλιοπωλείων (32%), Tύπος (31%), bazaar/εκθέσεις βιβλίων (26%), κοινωνικά δίκτυα/ιστοσελίδες εκδοτών (26%), άλλες πηγές (6%).

● Με την ανάγνωση των βιβλίων επιδιώκεται τόσο η πληροφόρηση και η απόλαυση της τέχνης του λόγου όσο και η φυγή από την καθημερινότητα. Κάποιοι αναγνώστες διαβάζουν βιβλία την περίοδο των διακοπών ή των αργιών (ιδιαίτερα οι νέοι) και άλλοι όποτε βρουν την ευκαιρία (ιδιαίτερα οι μεγαλύτερης ηλικίας).

● Οσο υψηλότερο είναι το εκπαιδευτικό επίπεδο των ερωτώμενων τόσο αυξάνονται οι τιμές στον δείκτη ανάγνωσης βιβλίων. Ειδικότερα, οι ερωτώμενοι ανώτερου εκπαιδευτικού επιπέδου έχουν μέση τιμή στον δείκτη 8,1 έναντι 3,5 των ερωτώμενων κατώτερου εκπαιδευτικού επιπέδου.

● Οσο αυξάνονται τα βιβλία που υπάρχουν στο νοικοκυριό ή που υπήρχαν στην παιδική βιβλιοθήκη των ερωτώμενων τόσο αυξάνεται και ο δείκτης ανάγνωσης κατά το τελευταίο έτος.

Οπως επισημαίνουν οι αναλυτές, τα ευρήματα της έρευνας αναδεικνύουν και τεκμηριώνουν την αιτιώδη σχέση της ανάγνωσης με την προσωπική, επαγγελματική και κοινωνική εξέλιξη. Τα συμπεράσματα, οι προτάσεις και ένα επίμετρο που τη συνοδεύουν αναδεικνύουν ένα μεγάλο ζήτημα, το ότι οι αναγνωστικές ανισότητες παράγουν κοινωνικές και πολιτισμικές ανισότητες.

Η έρευνα θα είναι ελεύθερα προσβάσιμη στον ιστότοπο www.osdel.gr, ενώ μια εμπλουτισμένη εκδοχή με το σύνολο των συνεντεύξεων και την πλήρη θεωρητική ανάλυση θα κυκλοφορήσει σε βιβλίο από τις εκδόσεις Gutenberg, τα έσοδα του οποίου θα διατεθούν στον ΟΣΔΕΛ για την ενίσχυση των πολιτιστικών και κοινωνικών του δράσεων.

O ΟΣΔΕΛ έχει σχεδιάσει ένα πρόγραμμα επικοινωνίας με κεντρικό σύνθημα «Ξέρεις να διαβάζεις, ξέρεις και τον τρόπο να κάνεις τη ζωή σου καλύτερη». Στόχος αυτής της καμπάνιας ενημέρωσης και ευαισθητοποίησης είναι αφενός το ζήτημα της ανάγνωσης να τεθεί σε δημόσιο διάλογο και αφετέρου να αναδειχτεί η αναγκαιότητα υιοθέτησης εθνικής πολιτικής για το βιβλίο.

Οι δράσεις θα κορυφωθούν με τη διοργάνωση εκδήλωσης (υπό την αιγίδα της προέδρου της Δημοκρατίας, Κατερίνας Σακελλαροπούλου), ανοιχτής για το κοινό, την Τρίτη 8 Νοεμβρίου στις 19.00, στο Ωδείο Αθηνών.

Θα παρουσιαστούν τα αποτελέσματα της έρευνας και θα ακολουθήσει συζήτηση, στην οποία θα συμμετάσχουν η Λένα Διβάνη, συγγραφέας και τ. καθηγήτρια στη Νομική Σχολή Αθηνών, ο Σταύρος Ζουμπουλάκης, συγγραφέας και πρόεδρος του Εφορευτικού Συμβουλίου της Εθνικής Βιβλιοθήκης, η σκηνοθέτρια Ολγα Μαλέα και ο καθηγητής Νίκος Παναγιωτόπουλος. Θα συντονίσει η δημοσιογράφος Ξένια Κουναλάκη.