Κυκλαδικός πολιτισμός και σύγχρονη τέχνη, μια σχέση διαρκείας

Εργα, καλλιτέχνες, εκθέσεις, ο κυκλαδικός πολιτισμός και η συνάντησή του με τη σύγχρονη τέχνη, στιγμιότυπα από την προετοιμασία των διοργανώσεων, το κοινό, οι χώροι, το Μουσείο Κυκλαδικής Τέχνης, η στιγμή που οι άνθρωποι αγγίζουν με ιερότητα το καλλιτεχνικό δημιούργημα…. χώρεσαν στη νέα επετειακή έκδοση «Σύγχρονη Τέχνη στο Μουσείο Κυκλαδικής Τέχνης, 2007-2021» που κυκλοφόρησε με αφορμή τη συμπλήρωση 15 χρόνων από την πρώτη περιοδική διοργάνωση σύγχρονης τέχνης στο μουσείο.

Οι μνημειακές συνθέσεις του Γιάννη Ψυχοπαίδη, τα οκτώ γλυπτά της Louise Bourgeois μαζί με το περίφημο «Αvenza Revisited II», ξυλογραφίες και χαρακτικά σε πέτρα της μεγάλης χαράκτριας Βάσως Κατράκη, τα εννέα έργα που δημιούργησε ο Γιάννης Κουνέλλης ειδικά για το Μουσείο Κυκλαδικής Τέχνης, τα γυμνά «ποιητικά» γλυπτά σε φυσικό μέγεθος του Ugo Rondinone, τα έργα που ο Ai Weiwei εμπνεύστηκε από τη Λέσβο μαζί με συνθέσεις που δημιούργησε ειδικά για την πρώτη παγκοσμίως έκθεσή του σε αρχαιολογικό μουσείο, οι συνθέσεις της Lynda Benglis, του George Condo, του Cy Twombly, του Πάμπλο Πικάσο σε μια έκθεση που αγαπήθηκε και έλαβε το Βραβείο Κοινού στα διεθνή βραβεία Global Fine Art Awards (GFAA),περνούν μέσα από τις σελίδες της δίγλωσσης έκδοσης που περικλείει όλες τις εκθέσεις και τις συνεργασίες που εντάχθηκαν στο πρόγραμμα σύγχρονης τέχνης από το 2007 έως το 2021.

Η έκδοση προσφέρει μια πλήρη επισκόπηση του προγράμματος μέχρι και σήμερα, περιλαμβάνει συνοπτικά εισαγωγικά κείμενα και κυρίως πλούσιο φωτογραφικό υλικό από τα έργα και την παρουσίασή τους στους χώρους του μουσείου, καθώς και αρχειακό υλικό από την προετοιμασία επιλεγμένων εκθέσεων.

Την ιδέα των διοργανώσεων με καλλιτέχνες πρώτης γραμμής από την Ελλάδα και το εξωτερικό για εκθέσεις σύγχρονης τέχνης είχε αγκαλιάσει η ιδρύτρια του μουσείου Ντόλλη Γουλανδρή. Ανήκει ωστόσο στην Κασσάνδρα Μαρινοπούλου, πρόεδρο και διευθύνουσα σύμβουλο του Μουσείου Κυκλαδικής Τέxνης, και ξεκίνησε το 2007. Εκτοτε, οργανώνονται σε ετήσια βάση εκθέσεις μοντέρνας και σύγχρονης τέχνης με σημείο αναφοράς πάντα τις μόνιμες συλλογές του. Το ΜΚΤ είναι από τα λίγα αρχαιολογικά μουσεία παγκοσμίως που διατηρούν σταθερό πρόγραμμα σύγχρονης τέχνης με τη δέσμευση να πραγματοποιεί ετήσια έκθεση.

Το μουσείο προσκαλεί καλλιτέχνες και επιμελητές από όλο τον κόσμο να μελετήσουν και να εμπνευστούν από τις συλλογές του, δημιουργώντας έναν διάλογο ανάμεσα σε έργα της αρχαιότητας και δημιουργίες της εποχής μας. Στο εισαγωγικό της σημείωμα η Κασσάνδρα Μαρινοπούλου αναφέρει μεταξύ άλλων:

«Από την πρώτη στιγμή που ανέλαβα πρόεδρος στο Μουσείο Κυκλαδικής Τέχνης, είχα ένα απλό αλλά φιλόδοξο όραμα: να γίνει το μουσείο ένας δυναμικός σύνδεσμος μεταξύ του χθες και του σήμερα. Σε ένα αρχαιολογικό μουσείο αυτό δεν είναι απαραίτητα δεδομένο. Με στόχο να αναδείξουμε ότι η αρχαία ελληνική τέχνη αποτέλεσε και αποτελεί ακόμα πηγή έμπνευσης των μοντέρνων και σύγχρονων δημιουργών, ξεκινήσαμε το 2007 μια σειρά εκθέσεων που δημιουργούν έναν διάλογο ανάμεσα στην αρχαία τέχνη και την τέχνη του 20ού και 21ου αιώνα.

Με στόχο τη διάδοση του κυκλαδικού και του αρχαίου ελληνικού πολιτισμού στην Ελλάδα και στο εξωτερικό –κεντρικό άξονα της αποστολής του Μουσείου Κυκλαδικής Τέχνης– οι εκθέσεις αυτές μας έδωσαν τη δυνατότητα να προσεγγίσουμε νέες ομάδες κοινού και να αποκτήσει το μουσείο το δικό του στίγμα στον διεθνή χάρτη».

Το 2017 το μουσείο ξεκίνησε τη σειρά εκθέσεων «Θεϊκοί διάλογοι» με εμπνευστή τον πρώην διευθυντή του, τον καθηγητή Νίκο Σταμπολίδη. Αρχαία αντικείμενα εκτίθενται μαζί και συνομιλούν με έργα της μοντέρνας και της σύγχρονης τέχνης. Στην πρώτη έκθεση «Θεϊκοί διάλογοι: Cy Twombly και ελληνική αρχαιότητα», για πρώτη φορά, 27 έργα του Cy Twombly εμπνευσμένα από την ελληνική μυθολογία παρουσιάστηκαν δίπλα σε 12 έργα της αρχαιότητας. Ως συνέχεια ήταν η έκθεση «Πικάσο και αρχαιότητα. Γραμμή και πηλός» που κέρδισε τις εντυπώσεις των επισκεπτών και το διεθνές βραβείο Global Fine Art Awards.

Σύμβουλοι του προγράμματος σύγχρονης τέχνης είναι η Αφροδίτη Γκόνου και η Αταλάντη Μαρτίνου (από το 2016), ενώ από την αρχή αυτής της πορείας το ΜΚΤ επεδίωξε συνεργασίες με άλλους οργανισμούς, όπως το Ιδρυμα ΔΕΣΤΕ και ο Οργανισμός ΝΕΟΝ.

Οπως αναφέρει η Αφροδίτη Γκόνου: «Ηταν μεγάλη η πρόκληση της δημιουργίας ενός προγράμματος σύγχρονης τέχνης σε ένα αρχαιολογικό μουσείο. Εκθέσεις σύγχρονης τέχνης είχαν γίνει και γίνονται και σε άλλα ιστορικά και αρχαιολογικά μουσεία ανά τον κόσμο, αλλά ήταν και συνεχίζει να είναι πρωτοποριακό και ίσως μοναδικό ένα αρχαιολογικό μουσείο να αποκτά σταθερό πρόγραμμα σύγχρονης τέχνης με τη δέσμευση να πραγματοποιεί ετήσια έκθεση.

Στόχος του προγράμματος ήταν να δούμε το μουσείο, τα αντικείμενα της συλλογής, την αρχαιότητα και την ιστορία μας μέσα από τα μάτια νέων καλλιτεχνών, να υποστηρίξουμε τη σύγχρονη τέχνη αλλά και να φέρουμε τους νέους κοντά μας…

[…] Το πιο συγκινητικό, όλα αυτά τα χρόνια, ήταν οι αντιδράσεις όλων των καλλιτεχνών και επιμελητών που προσκαλέσαμε να επισκεφθούν το μουσείο και ειδικά τη συλλογή κυκλαδικής τέχνης. Δεν υπήρξε κανείς που να μη μείνει για ώρες σε περισυλλογή με δέος μπροστά στις συλλογές και να μη δεχτεί αμέσως την πρόσκλησή μας για συνεργασία μετά από αυτή την εμπειρία».

Η έκδοση υλοποιήθηκε με την υποστήριξη των μελών της Επιτροπής Υποστήριξης Σύγχρονης Τέχνης του ΜΚΤ και διατίθεται στο Cycladic Shop και στα βιβλιοπωλεία του Μορφωτικού Ιδρύματος Εθνικής Τραπέζης σε Αθήνα και Θεσσαλονίκη.

? ΙNFΟ: Εκδοση δίγλωσση (ελληνικά-αγγλικά) Επιμέλεια: Αφροδίτη Γκόνου, Μαρία Μπασαγιάννη Σχεδιασμός: BEND Εκτύπωση: Γ. Κωστόπουλος Γραφικές Τέχνες Σκληρόδετο | 28 x 21,5 εκ. | 480 σελίδες