Εχουν ομορφιά τα όπλα μας; Ποια ομορφιά αλλά και ποια είναι τα όπλα μας; Ενας προκλητικός γρίφος στεκόταν απέναντί μου: ο τίτλος της καινούργιας ποιητικής συλλογής του Θωμά Τσαλαπάτη «Η ομορφιά των όπλων μας», από τις εκδόσεις Αντίποδες. Από την πρώτη σελίδα κατάλαβα πως μπαίνω σε ένα έξυπνο, λεπτών ισορροπιών λεκτικό παιχνίδι κι άρχισα αράδα την αράδα να διαβάζω δυνατά – του το είχα πει κάποτε ότι για έναν ανεξήγητο λόγο και τις τρεις προηγούμενες ποιητικές του συλλογές μεγαλόφωνα τις διάβασα επειδή ήθελα να ακούω την κάθε συλλαβή να δένεται σε έννοια.
Ανάμεσα στην επανάληψη
και την επανάληψή της
εκεί που η άκρη απ’ ό,τι διαρκεί
συναντά αυτό που τ ου δίνει σχήμα
εκεί το σύνολο μηδενίζεται.
Εμείς εδώ…
Ας συνεχίσουμε.
Ο Τσαλαπάτης μέσα σε 176 σελίδες προκαλεί την ποιητική δημιουργία με χιούμορ και στοχασμό, με λέξεις που γράφουν δυνατά τα συναισθήματά του –κι είναι γεμάτος ως άνθρωπος από αυτά γιατί παρατηρεί τα πάντα γύρω του, οι εικόνες του κόσμου μας τον απασχολούν βαθιά. Αλλες τον εξοργίζουν, άλλες τον τσακίζουν. Με άλλες γελάει και με άλλες κλαίει. Ο Θωμάς είναι πραγματικός πολίτης – συμμετέχει, συμπάσχει, τοποθετείται.
Ο Τσαλαπάτης, σε αυτήν την τέταρτη ποιητική συλλογή και το όγδοο βιβλίο του, παρουσιάζει μια σύνθεση σε πέντε μέρη, με μεγάλη τεχνοτροπική ποικιλία, όπου επιστρατεύονται η μυθοπλασία και η πραγματικότητα, το λεκτικό παιχνίδι και η φανταστική γεωγραφία, το χιούμορ και ο στοχασμός πάνω στην ποιητική δημιουργία.
Τα «όπλα» του τίτλου είναι ουσιαστικά «ο τρόπος που προσεγγίζουμε ποιητικά τον κόσμο», λέει ο ίδιος. «Κάθε ενότητα προσεγγίζει μια έκφανση του ανθρώπου»: τα καθημερινά περιστατικά (στην ενότητα «Περιστατικά»), το σαβουάρ βιβρ (αλλά με τρόπο ποιητικό και παράλογο στην ενότητα «Οι ορθοί σου τρόποι»), την ιστορία (στην ενότητα «Η ιστορία. Έτσι και όχι αλλιώς»), τα μαθηματικά (στην ενότητα «Τα έμπρακτα», που είναι ουσιαστικά μαθηματικές ποιητικές πράξεις π.χ. πρόβατο – βέλασμα = σύννεφο, βαλίτσα – διαδρομή = ντουλάπα, ιππότης – φιλοδοξία = σόμπα) και τα διάφορα έθνη (στην ενότητα «Σημαίες»).
Είναι η καταγραφή μιας συγκεκριμένης θέασης του κόσμου, μέσα από την ποίηση, το παράλογο χιούμορ, την πολιτική-κοινωνική στάση… Χρησιμοποιεί διαφορετικές ποιητικές φόρμες (ελεύθερο στίχο, πεζοποίημα, ομοιοκαταληξίες, πειραματικές φόρμες, αφήγηση, παραμυθιακά στοιχεία, καταλογογραφήσεις, τη δραματοποίηση και τους διαλόγους) θέλοντας να δείξει διαφορετικούς τρόπους μιας ίδιας προσέγγισης.
«Παίρνω ως υλικό προσωπικά μου βιώματα, αλλά και ιστορικά περιστατικά ή τελείως φανταστικά μοτίβα και προσπαθώ να τα συνθέσω σε μια ενιαία ποιητική χειρονομία».
Κάποια από τα ποιήματα πριν ενταχθούν στη συλλογή βραβεύτηκαν το 2018 με το Premio InediTO στο φεστιβάλ του Τορίνου – περιλαμβάνονταν στην (τότε) ανέκδοτη ποιητική ενότητα Circostanze.
Φέρε εδώ τους υπολογισμούς σου, τα σχέδια και τους χάρτες σου,
τη γυναίκα αυτή που οι ρόγες της δείχνουν πάντα τον Βορρά.
Χάραξε έναν μεγάλο κύκλο με το καρφί του διαβήτη ακριβώς
στην τρύπα αποχέτευσης του επιστητού.
Απλωσε τους δισταγμούς σου, τις τεχνητές καθυστερήσεις, την έμφυτη αργοπορία σου
άπλωσέ τα στο πάτωμα και κυλίσου πάνω τους ηδονικά και απορημένα.
Γιατί κάθε απόσταση οφείλει να είναι καταπάτηση του ορατού.
Οι κάτοικοι ανακυκλώνουν
Οι προμήθειες τελειώνουν
Οι Καναδοί λιώνουν.
[…]
Απλωσε τις ερωτικές σου κρέμες, μύρισε το λευκό της κουρτίνας και άναψε τα κεριά.
Θα έρθει απόψε και τότε θα δούμε τι είναι.
Μέχρι τότε όλοι οι νεκροί έχουν το ίδιο όνομα
Και αυτό τους συμφιλιώνει.
Γιατί,
Τα πουλιά μετανιώνουν
Και τα νερά μάς κυκλώνουν
Είναι γιατί,
Οι ιδιοκτήτες στερεώνουν
Και τα πουλιά με αγχώνουν
Είναι κυρίως γιατί
Τα ποιήματα τελειώνουν
Και οι Καναδοί λιώνουν.
Τέλος. Η δυνατή φωνή που διάβαζε τόση ώρα, σταμάτησε. Ανάσα. Τελικά αναζητώντας την απάντηση αν έχουν ομορφιά τα όπλα μας, βρήκα την ομορφιά στους στίχους του Τσαλαπάτη.
? Ο Θωμάς Τσαλαπάτης γεννήθηκε το 1984 στην Αθήνα. Σπούδασε στο τμήμα Θεατρικών Σπουδών της Φιλοσοφικής Σχολής Αθηνών. Είναι αρθρογράφος στην «Εφημερίδα των Συντακτών» και στην εφημερίδα «Η Εποχή». Ποιήματά του έχουν μεταφραστεί σε δέκα γλώσσες. Το 2012 βραβεύτηκε με το Κρατικό βραβείο πρωτοεμφανιζόμενου συγγραφέα και το 2018 με το Premio InediTO στο φεστιβάλ του Τορίνου για την ανέκδοτη ποιητική ενότητα Circostanze.
