Την ιστορία θα έπρεπε να τη γράφουν οι θεσμοί

Δέκα ερωτήσεις, περισσότερο αφορμές και σπινθήρες για μια συνομιλία, ανάμεσα σ’ έναν επίμονο αναγνώστη κι ένα πρόσωπο της γραφής. Σήμερα o Χρήστος Χαρτοματσίδης, απέναντι σ’ ένα ερωτηματολόγιο που επιχειρεί να ψηλαφίσει, εντός κι εκτός αφηγηματικής επιφάνειας, διαθέσεις, εμμονές, αναγωγές

● Γράφετε συνεχώς το ίδιο βιβλίο ή στο έργο σας εντοπίζετε τομές και ασυνέχειες;

Πράγματι, υπάρχουν συγγραφείς που σαν να ξαναγράφουν το ίδιο βιβλίο, μόνο αλλάζουν τα ονόματα των ηρώων και οι καταστάσεις, μα παραμένει το ίδιο θεματικό μοτίβο. Προσπαθώ να μην επαναλαμβάνομαι, να αλλάζω τη θεματολογία, μέχρι και τον τρόπο γραφής.

● Εκτός από τη λογοτεχνία, τι άλλο καθορίζει και φωτίζει το έργο σας;

Η ιστορία – παλιά και σύγχρονη, και η μουσική.

● Υπάρχει κάποιο βιβλίο που βιαστήκατε να το παραδώσετε στον εκδότη σας και κάποιο άλλο που το απωθείτε, το «φοβάστε» μέχρι σήμερα;

Ναι, το μυθιστόρημά μου «Είναι κάπου αλλού η γιορτή», που, ευτυχώς, μου βγήκε σε καλό.

● Τρεις τίτλοι βιβλίων που σας σφράγισαν, στο πέρασμα του χρόνου, εντός κι εκτός κειμένου.

«Ο καλός στρατιώτης Σβέικ», «Ο φύλακας στη σίκαλη» και το «Βίος και πολιτεία του Αλέξη Ζορμπά».

● Υπάρχουν αρνητικές κριτικές που σας βοήθησαν και θετικές που υπομειδιάσατε;

Είναι ένας κριτικός που γράφει με ψευδώνυμο και συνήθως εκφράζεται πολύ συγκρατημένα, μέχρι και αρνητικά για τα έργα μου. Ο ίδιος όμως μου έκανε το μεγαλύτερο κομπλιμέντο στην αναφορά του για τη γλώσσα στο μυθιστόρημά μου «Είναι κάπου αλλού η γιορτή». Και ναι, έχω νιώσει αμήχανα από την παρατραβηγμένη, μέχρι και λάθος, αν και καλοπροαίρετη ερμηνεία γραπτών μου.

● Υπάρχει κάποιος παλαιότερος και κάποιος νεότερος Ελληνας συγγραφέας που σας έλκει η γραφή του;

Ο Καζαντζάκης και ο Τσίρκας.

● Σήμερα, υπάρχουν λογοτεχνικές συντροφιές που διαμορφώνουν το πνευματικό κλίμα της εποχής;

Παλιά σίγουρα υπήρχαν κι έτσι διαμορφώνονταν τα διάφορα αισθητικά ρεύματα και κατευθύνσεις. Συνήθως εκφράζονταν σαν κύκλοι γύρω από κάποιο έντυπο – πολλές φορές με κομματικό ή ιδεολογικό χαρακτήρα. Σήμερα, μάλλον όχι. Δεν μου αρέσει η έκφραση «Οι παρέες γράφουν ιστορία». Κανονικά την ιστορία θα έπρεπε να τη γράφουν οι θεσμοί.

● Για ποιον λόγο η παρουσία της ελληνικής λογοτεχνίας, εκτός συνόρων, είναι τόσο νωθρή και αποσπασματική;

Φαντάζομαι επειδή μεταφράζουν έργα που προωθούνται ή πουλάνε και όχι τα πραγματικά καλά.

● Η πολιτική συγκυρία, εντός και εκτός της χώρας, αλλά και η γλώσσα και ο τρόπος της ενημέρωσης αγγίζουν το συγγραφικό εργαστήρι σας;

Στην πεζογραφία οι καταστάσεις δεν επηρεάζουν άμεσα τα έργα, μα πάντα μετά από κάποια καθυστέρηση τουλάχιστον είκοσι με τριάντα ετών. Αμεσα και εν θερμώ αντιδρά η ποίηση.

● Σας απασχολεί αν, μετά θάνατον, θα σας θυμούνται μέσα από το έργο σας;

Ναι, και δεν είναι μόνο θέμα προσωπικής φιλοδοξίας. Είναι η προσπάθειά μας να αντισταθούμε στον χρόνο. Γι’ αυτό υπάρχουν και οι πυραμίδες, οι αψίδες θριάμβου, οι οβελίσκοι, οι ανδριάντες, τα μνημεία στα κοιμητήρια, που πολλές φορές όχι μόνο σημαδεύουν την εποχή τους, μα είναι και σηματοδότες της πορείας μας.

Ο Χρήστος Χαρτοματσίδης γεννήθηκε το 1954 στη Βουλγαρία, σε οικογένεια Ελλήνων πολιτικών προσφύγων. Σπούδασε Ιατρική και σήμερα εργάζεται ως διευθυντής Μικροβιολογίας στο Γ.Ν. Κομοτηνής. Γράφει πεζογραφία, θέατρο, ποίηση. Τελευταίο του βιβλίο είναι το «Οσο κρατάει ένα φιλί» (Μανδραγόρας, 2020).