Από τους τεθνεώτες επανέρχομαι στον Φραγκιά και στον Τσίρκα

Δέκα ερωτήσεις, περισσότερο αφορμές και σπινθήρες για μια συνομιλία, ανάμεσα σ’ έναν επίμονο αναγνώστη κι ένα πρόσωπο της γραφής. Σήμερα η Μαρία Ξυλούρη απέναντι σ’ ένα ερωτηματολόγιο που επιχειρεί να ψηλαφίσει, εντός κι εκτός αφηγηματικής επιφάνειας, διαθέσεις, εμμονές, αναγωγές

● Γράφετε συνεχώς το ίδιο βιβλίο ή στο έργο σας εντοπίζετε τομές και ασυνέχειες;

Αν γράφω συνεχώς το ίδιο βιβλίο ελπίζω τουλάχιστον να το διευρύνω και να το εμπλουτίζω. Ούτως ή άλλως η απάντηση απαιτεί μια κάποια απόσταση από τα βιβλία μου που μάλλον δεν την έχω ακόμα.

● Εκτός από τη λογοτεχνία, τι άλλο καθορίζει και φωτίζει το έργο σας;

Ψηφίδες απ’ ό,τι μου κινεί το ενδιαφέρον, μουσικές, ζωγραφικές και ιστορίες που μπορεί να μου εμπιστευτούν οι άνθρωποι ή η τύχη.

● Υπάρχει κάποιο βιβλίο που βιαστήκατε να το παραδώσετε στον εκδότη σας και κάποιο άλλο που το απωθείτε, το «φοβάστε» μέχρι σήμερα;

Είχα βιαστεί να στείλω σε μερικούς εκδότες κάποιες πολύ άγουρες απόπειρες για ένα βιβλίο που νόμιζα ότι θα ήταν το ντεμπούτο μου. Ευτυχώς απορρίφθηκαν – ήταν μεγάλο μάθημα. Εκτοτε προσπαθώ αυτό που παραδίδω στον εκδότη να είναι το καλύτερο που μπορώ να κάνω τη δεδομένη στιγμή.

● Τρεις τίτλοι βιβλίων που σας σφράγισαν, στο πέρασμα του χρόνου, εντός κι εκτός κειμένου.

Είναι πολύ περισσότεροι από τρεις, οπότε θα αναφέρω τους τρεις πιο πολυδιαβασμένους μου από τον καιρό που ήμουν μαθήτρια: Χαμένη άνοιξη του Τσίρκα, Ιερή πείνα του Ανσγουορθ, Και με το φως του λύκου επανέρχονται της Ζατέλη. Για κάποιο λόγο, αντί διαβάζοντας αυτά τα βιβλία να απελπιστώ ότι ποτέ δεν θα καταφέρω να γίνω συγγραφέας, πείσμωνα. Αγνοια κινδύνου, μάλλον.

● Υπάρχουν αρνητικές κριτικές που σας βοήθησαν και θετικές που υπομειδιάσατε;

Υπάρχουν και αρνητικές κριτικές που τις βρήκα πιο ενδιαφέρουσες από άλλες, θετικές. Και κριτικές στις οποίες δυσκολευόμουν να αναγνωρίσω το βιβλίο μου.

● Υπάρχει κάποιος παλαιότερος και κάποιος νεότερος Ελληνας συγγραφέας που σας έλκει η γραφή του;

Από τους τεθνεώτες επανέρχομαι, όσο μπορώ, στον Φραγκιά και στον Τσίρκα. Από τους ζώντες περιμένω με αγωνία ένα καινούργιο βιβλίο της Ζατέλη που, αν δεν κάνω λάθος, καθυστερεί πια, και χαίρομαι όταν έχω καινούργιο Χατζηγιαννίδη να διαβάσω. (Ας με συγχωρήσουν οι πιο δικοί μου για τη μη αναφορά: τους τα έχω πει και κατ’ ιδίαν.)

● Σήμερα, υπάρχουν λογοτεχνικές συντροφιές που διαμορφώνουν το πνευματικό κλίμα της εποχής;

Λογοτεχνικές συντροφιές υπάρχουν, δεν είμαι βέβαιη όμως ότι διαμορφώνουν κανένα πνευματικό κλίμα πέραν, ίσως –και εδώ έως έναν βαθμό– του δικού τους, εσωτερικού κλίματος. Αν γράφουν όντως ιστορία οι παρέες, μάλλον δεν θα την αφηγηθούν οι ίδιες. Χρωστώ ευγνωμοσύνη όμως στους λίγους φίλους με τους οποίους ανταλλάζουμε κείμενα, ιδέες, προβληματισμούς, ενίοτε και βρισιές.

● Για ποιο λόγο η παρουσία της ελληνικής λογοτεχνίας, εκτός συνόρων, είναι τόσο νωθρή και αποσπασματική;

Γλώσσες μικρές σαν τη δική μας θέλουν πολλή επιμονή και στήριξη για να περάσουν τα σύνορα – μια ζωηρή και συνεπή προσπάθεια. Αυτή λείπει, και όχι τα βιβλία, νομίζω.

● Η πολιτική συγκυρία, εντός και εκτός της χώρας, αλλά και η γλώσσα και ο τρόπος της ενημέρωσης αγγίζουν το συγγραφικό εργαστήρι σας;

Τα πάντα είναι μέρος, δυνητικά τουλάχιστον, του εργαστηρίου. Παρότι έχουμε στο μυαλό μας την εικόνα ενός συγγραφέα που κλεισμένος σ’ ένα δωμάτιο γράφει, κανείς, κατά τη γνώμη μου, δεν μπορεί πραγματικά να ζήσει, να σκεφτεί, να γράψει μέσα σε τέσσερις τοίχους, τελείως έξω από τον καιρό του.

● Σας απασχολεί αν, μετά θάνατον, θα σας θυμούνται μέσα από το έργο σας;

Με απασχολεί, πρώτα πρώτα, να μπορούν τα βιβλία μου να ανοίξουν μια κουβέντα με τους αναγνώστες τους, όποιοι κι αν είναι αυτοί. Οσο για το αν αυτή η κουβέντα θα συνεχιστεί μετά τον θάνατό μου – όποτε μου περνά από το μυαλό το ερώτημα, θυμάμαι ότι δεν θα είμαι εδώ για να δω την απάντηση.

? Η Μαρία Ξυλούρη έχει γράψει τα μυθιστορήματα Rewind (2009), Πώς τελειώνει ο κόσμος (2012, Athens Prize for Literature 2013) και Η νυχτερινή βάρδια του καλλιγράφου (2015) – κυκλοφορούν από τις εκδόσεις Καλέντη. Το πιο πρόσφατο βιβλίο της είναι η συλλογή διηγημάτων Πέτρινα πλοία (Μεταίχμιο, 2021).

Εχει μεταφράσει Ντέιβιντ Μίτσελ, Χάνια Γιαναγκιχάρα και Πολ Οστερ.