Αυτή η τεθλασμένη γραμμή πέρα από την οποία θολώνουν τα όρια…

Δέκα ερωτήσεις, περισσότερο αφορμές και σπινθήρες για μια συνομιλία, ανάμεσα σ’ έναν επίμονο αναγνώστη κι ένα πρόσωπο της γραφής. Σήμερα ο Μίνως Ευσταθιάδης απέναντι σ’ ένα ερωτηματολόγιο που επιχειρεί να ψηλαφίσει, εντός κι εκτός αφηγηματικής επιφάνειας, διαθέσεις, εμμονές, αναγωγές.

● Γράφετε συνεχώς το ίδιο βιβλίο ή στο έργο σας εντοπίζετε τομές και ασυνέχειες;

Αν είχα την αίσθηση ότι γράφω το ίδιο βιβλίο, μάλλον θα τα παράταγα. Με κουράζουν οι επαναλήψεις και τα ταξίδια γύρω από σταθερά σημεία. Προτιμώ τις άγνωστες διαδρομές – με το ρίσκο, βέβαια, να χαθώ.

● Εκτός από τη λογοτεχνία, τι άλλο καθορίζει και φωτίζει το έργο σας;

Οι άνθρωποι που έχω συναντήσει. Πολλές φορές ξεκινάω από προφορικές αφηγήσεις, από ιστορίες που άκουσα και δεν είχαν καμία λογοτεχνική ένδυση. Με ενδιαφέρει η (αν)ισορροπία μεταξύ πραγματικού και φανταστικού, αυτή η τεθλασμένη γραμμή πέρα από την οποία θολώνουν τα όρια.

● Υπάρχει κάποιο βιβλίο που βιαστήκατε να το παραδώσετε στον εκδότη σας και κάποιο άλλο που το απωθείτε, το «φοβάστε» μέχρι σήμερα;

Γενικά, δεν βιάζομαι να τελειώσω, και ακόμη περισσότερο να εκδώσω κάτι. Σε είκοσι χρόνια μετράω πέντε δημοσιευμένα μυθιστορήματα κι ένα θεατρικό έργο. Δεν είμαι πολύ παραγωγικός – ίσως γιατί δεν πολυσυμπαθώ αυτή τη λέξη.

Από την άλλη, υπάρχει ένα κείμενο με το οποίο παλεύω την τελευταία δεκαετία. Η περιπέτειά του συνεχίζεται. Ή ο φόβος του.

● Τρεις τίτλοι βιβλίων που σας σφράγισαν στο πέρασμα του χρόνου, εντός κι εκτός κειμένου.

«Το Κουτσό» του Χούλιο Κορτάσαρ. «Ο Μαιτρ και Μαργαρίτα» του Μιχαήλ Μπουλγκάκοφ. «Τα γαλάζια άνθη» του Κενό.

● Υπάρχουν αρνητικές κριτικές που σας βοήθησαν και θετικές που υπομειδιάσατε;

Φυσικά. Οι αρνητικές βοηθάνε πολύ περισσότερο απ’ όσο οι θετικές – όσο κι αν πονάει αυτή η παραδοχή. Το ίδιο δεν συμβαίνει και με τις ήττες;

● Υπάρχει κάποιος παλαιότερος και κάποιος νεότερος Ελληνας συγγραφέας του οποίου σας έλκει η γραφή;

Ο Γεώργιος Βιζυηνός, η Μαργαρίτα Καραπάνου, ο Γιώργος Χειμωνάς, η Ιωάννα Μπουραζοπούλου.

● Σήμερα, υπάρχουν λογοτεχνικές συντροφιές που διαμορφώνουν το πνευματικό κλίμα της εποχής;

Δεν είμαι σίγουρος. Μένω μακριά από την πρωτεύουσα και ξέρω λίγα πράγματα σχετικά με τις διάφορες συντροφιές. Επικοινωνώ συχνά μ’ έναν στενό κύκλο φίλων συγγραφέων. Ανταλλάσσουμε τα κείμενά μας, ενθουσιαζόμαστε και απογοητευόμαστε από κείμενα άλλων. Δεν νομίζω ότι εμείς διαμορφώνουμε οτιδήποτε. Και μάλλον αυτό μας αρέσει.

● Για ποιο λόγο η παρουσία της ελληνικής λογοτεχνίας, εκτός συνόρων, είναι τόσο νωθρή και αποσπασματική;

Υπάρχουν πολλοί και διαφορετικοί λόγοι. Η απουσία ενός μεγάλου ονόματος που θα ακουστεί προς τα έξω (αλλά και προς τα μέσα) και πιθανότατα θα «τραβήξει» και άλλα βαγόνια μαζί του. Η αδυναμία των εκδοτικών μας οίκων να ασχοληθούν σοβαρά με την προώθηση στο εξωτερικό και η ύπαρξη ελαχίστων ικανών Ελλήνων ατζέντηδων. Η αδιαφορία του κράτους για την απαραίτητη βοήθεια στο θέμα των μεταφράσεων. Μπορεί όλα αυτά βέβαια να είναι δικαιολογίες· μπορεί μέχρι εκεί να φτάνουν τα χέρια μας.

● Η πολιτική συγκυρία, εντός και εκτός της χώρας, αλλά και η γλώσσα και ο τρόπος της ενημέρωσης αγγίζουν το συγγραφικό εργαστήρι σας;

Η πολιτική -και κατ’ επέκταση η κοινωνική και πολιτισμική συγκυρία- επηρεάζει κάθε έργο, όχι μόνο λογοτεχνικό. Τα τελευταία χρόνια μού φαίνεται ότι ο τρόπος ενημέρωσης γίνεται πιο χαοτικός και η γλώσσα πιο ρευστή.

● Σας απασχολεί αν, μετά θάνατον, θα σας θυμούνται μέσα από το έργο σας;

Συχνά βαυκαλίζομαι με την ιδέα ότι μπορεί κάποιος να ανοίξει ένα βιβλίο μου ύστερα από 100 χρόνια και να πει: «Κοίτα… τι έγραφε αυτός ο τύπος». Οποιος συγγραφέας ισχυριστεί ότι δεν το ονειρεύτηκε, βάζω στοίχημα ότι λέει ψέματα.

Ο Μ. Ευσταθιάδης σπούδασε νομικά στην Αθήνα και στο Ανόβερο. Εργάστηκε ως δικηγόρος πριν ασχοληθεί κυρίως με το windsurfing.

Εχει γράψει τα μυθιστορήματα Εξοδος (Ανατολικός), Χωρίς γλώσσα (Καστανιώτης), Το δεύτερο μέρος της νύχτας (Ωκεανίδα) που εκδόθηκε στη Γερμανία (Acabus). Το μυθιστόρημά του Ο Δύτης (Ικαρος) ήταν στη βραχεία λίστα του Athens Prize for Literature και εκδόθηκε στα γαλλικά (Actes Sud). Μόλις εκδόθηκε το μυθιστόρημά του Κβάντι (Ικαρος).

Ζει κοντά στη θάλασσα.