Στο εξαιρετικό δοκίμιο του Δημήτρη Ορφανίδη «Ο 21ος αιώνας του Κ.Π. Καβάφη», που κυκλοφόρησε πέρυσι από τις επίλεκτες εκδόσεις «Το Ροδακιό» και με υπότιτλο «Μια Discipline De Vie» (Μια πειθαρχία ζωής, αλλά και με δεύτερη εκδοχή της Discipline που σημαίνει στην πανεπιστημιακή ορολογία το είδος του διδασκόμενου μαθήματος), ο ποιητής και πρόεδρος του νεοσύστατου ΚΕΛΔ (Κύκλος Ελλήνων Λογοτεχνών Δικαστών) μας αναπτύσσει, μέσα από τις δώδεκα ενότητες του βιβλίου, μια νέα προσέγγιση, απόλυτα τεκμηριωμένη, της καβαφικής εν τω συνόλω της ποίησης του μεγάλου Αλεξανδρινού.
«Για να είμαστε αξιοπρεπείς», γράφει (σελ. 125), «ως άτομα, ως λαός, ως έθνος, χρειαζόμαστε ανάλογη ηγεσία. Ο Καβάφης προσδιορίζει τις ιδιότητες οι οποίες συνθέτουν την αξιοπρέπεια της ηγεσίας. Δεν είναι ότι μας καλεί σε ενότητα μόνο. […]Μας συστήνει ενότητα προτού ξεσπάσει η κρίση. Μας συστήνει σχεδιασμό για την επίτευξη των στόχων μας. Μας αποτρέπει από άκαιρες κινήσεις. Μας ωθεί στον ρεαλισμό, όχι για να παραιτηθούμε από τα δίκαιά μας, αλλά για να τα επιτύχουμε. […]Δεν είναι κατά των αγώνων. Αλλά μας επισημαίνει πως χρειάζονται προετοιμασία […] Στο έργο του Καβάφη υπάρχει η περηφάνια μέσω του επαίνου του ελληνικού πνεύματος. Είναι το θεμέλιο για να μας δείξει –γιατί ξεσυνηθίσαμε– ποια θέση μάς αξίζει. […]Ο ελληνικός πολιτισμός είναι άξιος θαυμασμού ως ιστορικό και πνευματικό φαινόμενο, αλλά χωρίς πολιτική ισχύ οι Ελληνες είναι υποχρεωμένοι να ακολουθούν. Χρειάζεται λοιπόν μια δίκαιη, σοφή και γενναία ηγεσία. Δίκαιη για να εξασφαλίσει εσωτερική δικαιοσύνη, να εξαφανίσει την ευνοιοκρατία, να φροντίσει για καλές συνθήκες εργασίας με αξιοπρεπείς μισθούς. Σοφή για να ανεβάσει το πολιτιστικό επίπεδο του λαού, να έχει πατριωτικούς στόχους, οργάνωση και σχεδιασμό για την επίτευξή τους. Γενναία για τους οργισμένους καιρούς».
Ο Καβάφης επιμένει στο «ελληνικόν» (με το «ν» προπαντός στο τέλος ). Το δοκίμιο, ωστόσο, του Δημήτρη Ορφανίδη έχει άλλες έντεκα ενότητες που φέρνουν μια καινούργια προσέγγιση στο σύνολο του καβαφικού έργου. Και γι’ αυτό αξίζει να διαβαστεί, γιατί, όπως παραπέμπει κι ο τίτλος του, αφορά κυρίως τον 21ο αιώνα. Οπου στο Ελληνικό (χωρίς το «ν») σύντομα φοβάμαι ότι θα δούμε έναν ουρανοξύστη-καζίνο.
11.5. 2020
Βασίλης Βασιλικός
