Δέκα ερωτήσεις, περισσότερο αφορμές και σπινθήρες για μια συνομιλία, ανάμεσα σ’ έναν επίμονο αναγνώστη κι ένα πρόσωπο της γραφής. Σήμερα o Ισίδωρος Ζουργός, απέναντι σ’ ένα ερωτηματολόγιο που επιχειρεί να ψηλαφίσει, εντός κι εκτός αφηγηματικής επιφάνειας, διαθέσεις, εμμονές, αναγωγές.
• Γράφετε συνεχώς το ίδιο βιβλίο ή στο έργο σας εντοπίζετε τομές και ασυνέχειες;
Εχω την αίσθηση πως κινούμαι μέσα σε ένα ελικοειδές αυλάκι. Κάποιες στροφές είναι πολύ απότομες και πολλές φορές πέφτω επάνω σε μεγάλες πέτρες. Δεν είναι το ίδιο βιβλίο σίγουρα, καθώς αυτή η ρηχή τάφρος-τροχιά αλλάζει συχνά τοιχώματα και σύσταση του εδάφους.
• Εκτός από τη λογοτεχνία, τι άλλο καθορίζει και φωτίζει το έργο σας;
Η Ιστορία, η Φιλοσοφία, η Κοινωνική Ανθρωπολογία όπως και η Θεολογία. Αυτή η τελευταία μέσα από μια ιδιοπρόσωπη προσέγγιση.
• Υπάρχει κάποιο βιβλίο που βιαστήκατε να το παραδώσετε στον εκδότη σας και κάποιο άλλο που το απωθείτε, το «φοβάστε» μέχρι σήμερα…
Ευτυχώς όχι, γιατί μπορώ να φανταστώ το πόσο μπορεί να υποφέρει κάποιος από την ενοχή μιας βιασύνης. Οσο για τα βιβλία που φοβόμαστε, όπως το λέτε, νομίζω ότι πιο συχνά ανησυχούμε για κάποια μέρη, μεμονωμένα επεισόδια ενός μυθιστορήματος παρά για ολόκληρα βιβλία. Αυτή η αίσθηση πάλι είναι συχνά παροδική. Μην ξεχνάτε, πάντως, πως η ανασφάλεια είναι συστατικό στοιχείο της καλλιτεχνικής δημιουργίας.
• Τρεις τίτλοι βιβλίων που σας σφράγισαν, στο πέρασμα του χρόνου, εντός κι εκτός κειμένου…
Εντγκαρ Αλαν Πόε, «Ιστορίες μυστηρίου και φαντασίας»· Φ. Ντοστογιέφσκι, «Αδελφοί Καραμάζωφ»· Μ. Καραγάτσης, «Γιούγκερμαν».
• Υπάρχουν αρνητικές κριτικές που σας βοήθησαν και θετικές με τις οποίες υπομειδιάσατε;
Αρνητικές που με βοήθησαν ναι, λίγες βέβαια… Σε κάποιες θετικές αντέδρασα με τον τρόπο που αναφέρετε.
• Υπάρχει κάποιος παλαιότερος και κάποιος νεότερος Ελληνας συγγραφέας που σας έλκει η γραφή του;
Από τους παλαιότερους ο Αλέξανδρος Παπαδιαμάντης, ο Νίκος Μπακόλας, ο Τάσος Αθανασιάδης και άλλοι πολλοί. Από τους νεότερους θα ξεχώριζα τη Ζυράννα Ζατέλη, την Ιωάννα Καρυστιάνη, τη Μάρω Δούκα, τον Σωτήρη Δημητρίου…
• Σήμερα, υπάρχουν λογοτεχνικές συντροφιές που διαμορφώνουν το πνευματικό κλίμα της εποχής;
Νομίζω πολύ λιγότερες από το παρελθόν. Η σημερινή εποχή, με τις ψηφιακές της ευκολίες, μας ωθεί σε μια νέου είδους μοναξιά.
• Για ποιο λόγο η παρουσία της ελληνικής λογοτεχνίας, εκτός συνόρων, είναι τόσο νωθρή και αποσπασματική;
Ενας λόγος σίγουρα είναι η έλλειψη πολιτικής για την προώθηση της ελληνικής λογοτεχνίας στο εξωτερικό. Υπάρχουν φυσικά και σημαντικές διαφορές στην πολιτιστική παράδοση μεταξύ των λαών αλλά και στις αναγνωστικές συνήθειες από χώρα σε χώρα. Αν σε αυτά προσθέσουμε και το περιορισμένο πληθυσμιακά ελληνόγλωσσο κοινό, οι δυσκολίες μεγεθύνονται.
• Η πολιτική συγκυρία, εντός και εκτός της χώρας, αλλά και η γλώσσα και ο τρόπος της ενημέρωσης αγγίζουν το συγγραφικό εργαστήρι σας;
Διακρίνω στα βιβλία μου σχετικά λίγες επιρροές από αυτά που αναφέρατε. Φαίνεται πως ο συγγραφικός μου κόσμος είναι κάπως στεγανοποιημένος και τρέφεται πιο συχνά από τις βαθιές ρίζες του υποσυνείδητου και του ιστορικού παρελθόντος. Οχι πάντα, όμως, καθώς στα «Ανεμώλια» και στις «Ρετσίνες του Βασιλιά» η συνομιλία με την εποχή που γράφτηκαν είναι εύκολα διακριτή.
• Σας απασχολεί αν, μεταθανατίως, θα σας θυμούνται μέσα από το έργο σας;
Αν θέλουμε να είμαστε ειλικρινείς, ας παραδεχτούμε πως η καλλιτεχνική δημιουργία γεννιέται με τον πόθο και τη φιλοδοξία να νικήσει τον χρόνο και τη φθορά του. Οταν κάποιες λίγες φορές το καταφέρνει, τότε όλοι το καλοδεχόμαστε.
