Δέκα ερωτήσεις, περισσότερο αφορμές και σπινθήρες για μια συνομιλία, ανάμεσα σ’ έναν επίμονο αναγνώστη κι ένα πρόσωπο της γραφής. Σήμερα η συγγραφέας Ελενα Μαρούτσου, απέναντι σ’ ένα ερωτηματολόγιο που επιχειρεί να ψηλαφίσει, εντός κι εκτός αφηγηματικής επιφάνειας, διαθέσεις, εμμονές, αναγωγές.
● Γράφετε συνεχώς το ίδιο βιβλίο ή στο έργο σας εντοπίζετε τομές και ασυνέχειες;
Στα βιβλία μου υπάρχουν πράγματι εμμονές, θέματα που επανέρχονται, όπως η σχέση της πραγματικότητας με την τέχνη, οι ουλές που αφήνουν τα τραύματα και η δημιουργική τους δύναμη, οι αποχρώσεις του έρωτα από το λευκό της συνουσίας μέχρι το μαύρο του θανάτου, οι πολλαπλές δυνατότητες ερμηνείας των γεγονότων, η οικογένεια ως φορέας νευρώσεων, η διακειμενικότητα και ίσως κι άλλα που υποφώσκουν ερήμην μου. Νομίζω πως στην πορεία αρχίζει να εμφανίζεται και μια σύνδεση με την κοινωνική πραγματικότητα, αλλά θα ακουστεί μεγαλόστομο να τη βαφτίσω «τομή».
● Εκτός από τη λογοτεχνία, τι άλλο καθορίζει και φωτίζει το έργο σας…
Οι υπόλοιπες τέχνες (με προεξάρχουσα, τα εικαστικά) καθώς κι η ψυχανάλυση.
● Υπάρχει κάποιο βιβλίο που βιαστήκατε να το παραδώσετε στον εκδότη σας και κάποιο άλλο που το απωθείτε, το «φοβάστε» μέχρι σήμερα…
Το πρώτο μου βιβλίο ίσως βιάστηκα πράγματι να το παραδώσω, αλλά δεν μετανιώνω. Το πρώτο εκείνο είχε τη χάρη του συνδυασμού της ορμής με την απειρία. Και όχι: δεν φοβάμαι, ούτε απωθώ κανένα. Στη λογοτεχνία είμαι ατρόμητη.
● Τρεις τίτλοι βιβλίων που σας σφράγισαν, στο πέρασμα του χρόνου, εντός κι εκτός κειμένου…
Α) «Κανείς δεν άναβε τα φώτα», του Φελισμπέρτο Ερνάντες
Β) «Ξενοδοχείο Ιρις», της Γιόκο Ογκάουα
Γ) «Το κουτσό», του Χούλιο Κορτάσαρ.
● Υπάρχουν αρνητικές κριτικές που σας βοήθησαν και θετικές που υπομειδιάσατε;
Καμιά φορά πίσω από μια ερώτηση ακούει κανείς (ή νομίζει πως ακούει) αυτό που ο ερωτών θεωρεί ως ορθή απάντηση, και σε αυτή την περίπτωση θα ποντάρω τα λεφτά μου στο ΝΑΙ.
● Υπάρχει κάποιος παλαιότερος και κάποιος νεότερος Ελληνας συγγραφέας που σας έλκει η γραφή του…
Αν πρέπει να διαλέξω μόνον έναν παλαιότερο, τότε αυτός ας είναι ο Σκαρίμπας. Οσον αφορά τους νεότερους ας μου επιτραπεί να παρεκτραπώ και να ονομάσω περισσότερους: Ζυράννα Ζατέλη, Ανδρέας Μήτσου, Μαρία Κουγιουμτζή, Αντώνης Νικολής, Βαγγέλης Χατζηγιαννίδης.
● Σήμερα, υπάρχουν λογοτεχνικές συντροφιές που διαμορφώνουν το πνευματικό κλίμα της εποχής;
Υπάρχουν σίγουρα λογοτεχνικές συντροφιές (έχουμε κι εμείς τη δικιά μας), και σίγουρα θα έχουν το μερτικό τους στη διαμόρφωση του πνευματικού κλίματος της εποχής, όμως δεν γνωρίζω πόσο βαραίνει αυτό το μερτικό στη ζυγαριά του χρόνου.
● Για ποιο λόγο η παρουσία της ελληνικής λογοτεχνίας, εκτός συνόρων, είναι τόσο νωθρή και αποσπασματική…
Εχω την υποψία πως οι άλλες χώρες ενδιαφέρονται για την ελληνική λογοτεχνική παραγωγή στο μέτρο που αυτή ανταποκρίνεται στην ιδέα τους για την «ελληνικότητα» και τι αντιπροσωπεύει αυτή ανά εποχή. Για παράδειγμα, υπάρχει τα τελευταία χρόνια ένα ενδιαφέρον κυρίως για βιβλία που αποτυπώνουν την ελληνική οικονομική «κρίση» και το πρόβλημα των προσφύγων, μια που αυτή η εικόνα είναι αυτή που επικρατεί στην επικαιρότητα για τη χώρα μας. Κοινώς, θέλει κανείς να μάθει αυτό που ήδη γνωρίζει, ή έστω υπό το φως των όσων ήδη γνωρίζει. Φυσικά τόσο το έξωθεν ενδιαφέρον όσο και η ένδον πολιτική προώθησης επιδεινώνονται από την κρίση στον χώρο του βιβλίου.
● Η πολιτική συγκυρία, εντός και εκτός της χώρας, αλλά και η γλώσσα και ο τρόπος της ενημέρωσης αγγίζουν το συγγραφικό εργαστήρι σας;
Αναμφίβολα, αλλά με έμμεσο τρόπο.
● Σας απασχολεί αν, μεταθανατίως, θα σας θυμούνται μέσα από το έργο σας…
Θέλω πολύ να με θυμούνται, αλλά όχι απαραιτήτως μέσα από το έργο μου.
Η E. Μαρούτσου σπούδασε Ιστορία στη Φιλοσοφική Σχολή του Πανεπιστημίου Αθηνών κι έκανε μεταπτυχιακές σπουδές στη Λογοτεχνία και τις Εικαστικές Τέχνες στο Reading της Αγγλίας. Εχουν κυκλοφορήσει τα βιβλία της: Του ύψους και του βάθους (Αλεξάνδρεια, 1998), Οι προδοσίες των ονομάτων (Αλεξάνδρεια, 2004), Μεταξύ συρμού και αποβάθρας (Καστανιώτης, 2008∙ Βραβείο μυθιστορήματος The Athens Prize for Literature του περιοδικού (δε)κατα 2009), το ΝΟΗΜΑ (Κέδρος, 2010), Οι Χυδαίες Ορχιδέες (Κίχλη, 2015), Δύο (Κίχλη, 2018).
Επιμέλεια: Μισέλ Φάις
