Δέκα ερωτήσεις, περισσότερο αφορμές και σπινθήρες για μια συνομιλία, ανάμεσα σ’ έναν επίμονο αναγνώστη κι ένα πρόσωπο της γραφής. Σήμερα o συγγραφέας Κώστας Κατσουλάρης, απέναντι σ’ ένα ερωτηματολόγιο που επιχειρεί να ψηλαφίσει, εντός κι εκτός αφηγηματικής επιφάνειας, διαθέσεις, εμμονές, αναγωγές.
• Γράφετε συνεχώς το ίδιο βιβλίο ή στο έργο σας εντοπίζετε τομές και ασυνέχειες;
Ελπίζω να μη γράφω το ίδιο βιβλίο. Μου αρέσει η ιδέα του συγγραφέα που ανανεώνεται μέσα από τις εμμονές του. Η ζωή προχωράει…
• Εκτός από τη λογοτεχνία, τι άλλο καθορίζει και φωτίζει το έργο σας;
Η ζωή. Οι άνθρωποι που αγαπάω και εκείνοι που με αγαπάνε. Τα τραγούδια, οι ταινίες, όλα τα βιβλία που δεν είναι λογοτεχνία, οι εφημερίδες και τα περιοδικά, τα κόμικς. Ενα μουρμουρητό μέσα στο μυαλό μου, μια φωνούλα που θέλει να ακουστεί. Η λύπη που μου προκαλούν όλα τα ζωντανά πλάσματα.
• Υπάρχει κάποιο βιβλίο που βιαστήκατε να το παραδώσετε στον εκδότη σας και κάποιο άλλο που το απωθείτε, το «φοβάστε» μέχρι σήμερα;
Φοβάμαι μόνο το επόμενο βιβλίο κι όλα αυτά που θα απαιτήσει από μένα.
• Τρεις τίτλοι βιβλίων που σας σφράγισαν, στο πέρασμα του χρόνου, εντός κι εκτός κειμένου…
Τελευταία, το «Διπλό βιβλίο» του Δημήτρη Χατζή. Θα μου πάρει καιρό να το ξεπεράσω. Κατά τα λοιπά, έχω πάθος με το έργο του Τζ. Μ. Κουτσί, κι ένα είδος δημιουργικής εμμονής με το υβριδικό του μυθιστόρημα «Ελίζαμπεθ Κοστέλο» (μπορώ να μιλάω γι’ αυτό για μέρες, και το έχω κάνει). Επίσης, η «Εισαγωγή στην Ψυχανάλυση» του Φρόιντ νομίζω ότι μου άλλαξε τη ζωή, αλλά το διάβασα πριν από 30-και-βάλε χρόνια, ίσως να μη θυμάμαι καλά.
• Υπάρχουν αρνητικές κριτικές που σας βοήθησαν και θετικές που υπομειδιάσατε;
Ναι, υπάρχουν. Γενικότερα, είμαι πεπεισμένος ότι τα καλά κριτικά κείμενα πάντα μας βοηθούν να καταλάβουμε κάτι για τον εαυτό μας και για την τέχνη μας. Ασχέτως προσήμου.
• Υπάρχει κάποιος παλαιότερος και κάποιος νεότερος Ελληνας συγγραφέας που σας έλκει η γραφή του;
Αγαπώ πολλούς σύγχρονους Ελληνες συγγραφείς. Από την προηγούμενη γενιά, θα ανέφερα τους Μάρω Δούκα, Αλέξη Πανσέληνο και Στρατή Χαβιαρά. Τους θεωρώ δασκάλους μου και υψηλά πρότυπα. Ομως όλοι έχουμε και λίγο Βαλτινό στο αίμα μας, για να παραλλάξω ένα σλόγκαν… Από την πολύ νέα γενιά, ενδεικτικά, οι Καλλιρρόη Παρούση, Ούρσουλα Φωσκόλου, Χρήστος Αρμάντο Γκέζος είναι αξιοπρόσεκτες φωνές, για την ώρα κυρίως στο διήγημα, αν και ο Γκέζος έχει γράψει και μια δυνατή νουβέλα.
• Σήμερα, υπάρχουν λογοτεχνικές συντροφιές που διαμορφώνουν το πνευματικό κλίμα της εποχής;
Αν υπάρχουν, δεν τις γνωρίζω. Ισως είναι νεότεροι. Ενδεχομένως είναι ποιητές και όχι πεζογράφοι.
• Για ποιο λόγο η παρουσία της ελληνικής λογοτεχνίας, εκτός συνόρων, είναι τόσο νωθρή και αποσπασματική…
Είναι, περίπου, αυτή που μας αναλογεί, ως μικρή χώρα με μια γλώσσα που μπορεί μεν να είναι σπουδαία, με πλούτο και τεράστια παράδοση, αλλά μιλιέται από μια δράκα ανθρώπους στο παγκόσμιο χωριό. Βέβαια, μέσα σε αυτό το «περίπου», χωράει πολλή βελτίωση στην οργάνωση και προώθηση της παρουσίας μας στο εξωτερικό.
• Η πολιτική συγκυρία, εντός και εκτός της χώρας, αλλά και η γλώσσα και ο τρόπος της ενημέρωσης αγγίζουν το συγγραφικό εργαστήρι σας;
Εχουν εγκατασταθεί στο υπόγειο και δεν μπορώ να τα ξεφορτωθώ.
• Σας απασχολεί αν, μεταθανατίως, θα σας θυμούνται μέσα από το έργο σας;
Οχι. Με απασχολεί όμως να αφήσω κάτι πίσω μου. Να μην περάσει ανώφελα η ζωή μου, χωρίς να έχω προσφέρει κάτι στην πατρίδα μου.
Ο Κώστας Β. Κατσουλάρης γεννήθηκε το 1968 στην Αρτα. Εχει εκδώσει οκτώ βιβλία πεζογραφίας, ένα θεατρικό έργο κι έχει συμμετάσχει σε συλλογικές εκδόσεις, στην Ελλάδα και στο εξωτερικό.
Το βιβλίο του «Νυχτερινό ρεύμα» (Πόλις, 2015) τιμήθηκε με το Βραβείο Διηγήματος του περιοδικού «Αναγνώστης» καθώς και με το Βραβείο του Ιδρύματος Πέτρου Χάρη της Ακαδημίας Αθηνών.
Τελευταίο βιβλίο του είναι το μυθιστόρημα «Στο στήθος μέσα χάλκινη καρδιά» (Μεταίχμιο, 2018).
