Μετά τη Θάτσερ γράφει για το Brexit

«Θα ψηφίσω να παραμείνει η Βρετανία στην Ευρωπαϊκή Ενωση. Γιατί όσο κακή κι αν έχει γίνει η Ε.Ε., ο κατακερματισμός της, που σίγουρα το Brexit θα τον επιταχύνει, θα οδηγήσει στην ανάδυση “πολιτικών τεράτων” σε όλη την Ευρώπη», έλεγε στην «Εφ.Συν.» λίγες μέρες πριν από το δημοψήφισμα του 2016 ο Τζόναθαν Κόου με την ευκαιρία της κυκλοφορίας στην Ελλάδα, από τις εκδόσεις Πόλις, του μυθιστορήματός του «Αριθμός 11», με στόχο την Αγγλία του Κάμερον.

Ο περισσότερο, ίσως, πολιτικοποιημένος Βρετανός συγγραφέας, τόσο δημοφιλής σε όλη την Ευρώπη, αλλά και στην Ελλάδα, ο άνθρωπος που έγραψε το ξεκαρδιστικό, ανεπανάληπτο «Τι ωραίο πλιάτσικο» (1994), αμείλικτη σάτιρα του θατσερισμού, ήταν φυσικό να γίνει και ο πρώτος που αντέδρασε άμεσα την εποχή του Βrexit με ένα μυθιστόρημα -όσο κι αν το κλίμα, η αίσθηση διάψευσης και ανασφάλειας έχει περάσει έμμεσα και σε αρκετά άλλα, όπως τα «Φθινόπωρο» και «Χειμώνας» της Αλι Σμιθ.

Το δικό του, όμως, το «Middle England» (εκδ. Penguin Viking), όπως γράφει και η «Γκάρντιαν», «καλπάζει από τις εκλογές του 2010, τις εξεγέρσεις του 2011, το σύντομο φούσκωμα της πολυπολιτισμικής μας εθνικής υπερηφάνειας, που ήταν οι Ολυμπιακοί του 2012, το δημοψήφισμα του 2016 και φτάνει μέχρι το 2018». Και το χαρακτηρίζει «ένα συγκλονιστικό και πολυεπίπεδο πορτρέτο μιας χώρας αποφασισμένης να αυτοπυρποληθεί».

Βέβαια, ο Κόου, όπως κάθε σοβαρός συγγραφέας, δεν έγραψε το «Middle England» για να πάρει θέση ή να καταγγείλει κάποια πλευρά από τις δύο: τους Brexiteers ή τους Remainers. «Οποιες κι αν είναι οι δικές του απόψεις, ό,τι κι αν ψήφισε στο δημοψήφισμα (και ξέρουμε τι) ένας χαρακτήρας τoυ βιβλίου, που ψήφισε leave, βγαίνει αναπάντεχα πολύ συμπαθής.

Αυτή την εποχή όλοι μας θέλουμε ό,τι διαβάζουμε να γίνεται η ηχώ της δικής μας φωνής. Ομως, ο Κόου -ένας συγγραφέας ασυνήθιστης τιμιότητας- μας υπενθυμίζει ότι ο δρόμος για να βγούμε από αυτό το χάλι περνά μέσα από τη μετριοπάθεια, τον συμβιβασμό και την παλιά καλή αγγλική ικανότητα να γελάμε με τους εαυτούς μας», καταλήγει η «Γκάρντιαν».

Με το «Middle England» ο Τζόναθαν Κόου κλείνει μια τριλογία, που ακολουθεί τις ζωές μιας παρέας φίλων και συμμαθητών σε σχολείο του Μπέρμιγχαμ από το 1970 μέχρι σήμερα. Τα δύο πρώτα μέρη της έχουν βγει στην Ελλάδα από τις εκδόσεις Πόλις: «H Λέσχη των τιποτένιων» (2001) και «Ο κλειστός κύκλος» (2004).

Ετσι οι Ελληνες φαν του θα αναγνωρίσουν τουλάχιστον τον βασικό πρωταγωνιστή του νέου μυθιστορήματος: τον Μπέντζαμιν Τρότερ, που από παθητικό σχολιαρόπαιδο στη «Λέσχη» και απογοητευμένος, χωρισμένος σύζυγος στον «Κύκλο», έφτασε πια στα 50 του και αποσυρμένος στην εξοχή προσπαθεί, αλλά δεν τα καταφέρνει, να γράψει ένα μεγάλο, σημαντικό μυθιστόρημα. Κάτι, που δεν ισχύει με τον τόσο παραγωγικό Τζόναθαν Κόου.