Ολόκληρα σκαριά, εγκαταλειμμένα καΐκια σε παραλίες, όπως και παλιά ξύλα που κάποτε λειτουργούσαν ως απαραίτητα εργαλεία για τη ζωή των ανθρώπων στους ταρσανάδες και σήμερα ρημάζουν, μετουσιώνονται στη ζωγραφική του Σωτήρη Σόρογκα.
Η τέχνη του ανακόπτει τη φθορά του χρόνου και τα εξυψώνει. Από ρημαγμένα κουφάρια με ανοιχτές τρύπες που χάσκουν σκοτάδια, γίνονται ποιητικές εικόνες. Μέσα τους κρατούν σιωπή και φως. Ξορκίζουν τη φθορά και την εγκατάλειψη. Ο ζωγράφος δεν τα ωραιοποιεί. Απλά εξυψώνει στο βλέμμα μας «την ιστορία που έζησαν άλλοτε».
Περιπλανώμενος τα τελευταία έξι χρόνια από τη Σαλαμίνα και το Λαύριο μέχρι την Ιερισσό και τη Βιστονίδα, ο Σωτήρης Σόρογκας βλέπει ότι οι περισσότεροι ούτε καν κοιτάζουν. Μας παρουσιάζει «Θαλάσσια ξύλα 2010-2016» σε τριάντα πίνακες μνημειακών διαστάσεων, στην καινούργια ατομική του έκθεση στο Ιδρυμα Εικαστικών Τεχνών Β. & Μ. Θεοχαράκη. Και ό,τι παλιό κι εγκαταλειμμένο μάς κάνει να το προσέχουμε, να μας αρέσει, να το αγαπάμε.
«Η εργασία μου τα τελευταία χρόνια αναφέρεται θεματικά σε ό,τι συγκροτούσε κάποτε μια βάρκα, ένα καΐκι, ένα βοηθητικό ξύλο για την ανάρτησή τους στους ταρσανάδες και γενικά, ό,τι υπηρέτησε τους ανθρώπους που ασχολήθηκαν με τη θάλασσα.
Υπάρχουν πολλά καΐκια παλιά, βάρκες και κατεστραμμένα μέλη τους που φέρουν μέσα τους την ιστορία που έζησαν άλλοτε και τώρα μονάζουν εγκαταλειμμένα σε παραλίες, παρατείνοντας τη ζωή τους “εν ερημία”. Πιστεύω ότι τα θέματα αυτά είναι εξαιρετικά ενδιαφέροντα, εγκλείοντας ταυτοχρόνως και μεγάλο κίνδυνο να παρασυρθεί κανείς από τη μελαγχολία τους σε γλυκασμούς και ωραιοποιήσεις.
Προσπαθώ, όσο μπορώ, με αφετηρία την εικόνα τους, να καταγράψω ό,τι μπορεί να θυμηθεί κανείς κοιτάζοντάς τα. Βέβαια αυτό εντάσσεται μόνο στις προθέσεις μου, οι οποίες δεν είναι δυνατόν να εγγυηθούν το αποτέλεσμα. Το μόνο που μπορώ να βεβαιώσω είναι ότι τα ζωγραφίζω με μεγάλη αγάπη, συμμεριζόμενος την κοινή μας μοίρα», λέει στην «Εφ.Συν.».
Η χρονολογία στα πρώτα του έργα, σπουδές, λάδια και ακριλικά σε μουσαμά, είναι το 1956. Εξήντα χρόνια ενασχόλησης με τη ζωγραφική, ο Σωτήρης Σόρογκας, συνεπής και προσηλωμένος, μετουσιώνει τη φθορά σε ομορφιά. Γκρεμισμένες ξερολιθιές, ανοίγματα σε πέτρες, παλιές πόρτες και παράθυρα, πηγάδια με το απόλυτο έρεβος στο κέντρο τους, σαθρά ξύλα που κάποτε κρατούσαν ολάκερες σκεπές, σκουριασμένες μηχανές και ξύλα της θάλασσας είναι εναλλασσόμενα θέματα στη ζωγραφική του.
«Είναι ένας σημαντικός εκφραστής της σύγχρονης τέχνης και της ελληνικής ιδιαιτερότητας, που με το πολύτροπο έργο του τις διασώζει, τις αναδεικνύει και τις προεκτείνει», γράφει ο επιμελητής της έκθεσης, Τάκης Μαυρωτάς. «…Τα καΐκια του, ακινητοποιημένα πάνω στη γη και άλλοτε σε μια ακαθόριστη λευκή επιφάνεια, δίνουν την εντύπωση πλεύσης αποκαλύπτοντας την επιθυμία του δικού του νόστου, του δικού του ατέλειωτου ταξιδιού», συνεχίζει ο ίδιος.
Κι ενώ με τη ζωγραφική του λυτρώνει τα παλιά σκαριά από τη φθορά του χρόνου, κάποια άλλα μικρά πλεούμενα χάνονται για πάντα στη θάλασσα. Χιλιάδες άνθρωποι, ανάμεσά τους και μικρά παιδιά έχουν πνιγεί στα νερά της Μεσογείου.
«Πιστεύω ότι για κάθε άνθρωπο οι εικόνες αυτές είναι οδυνηρές και αδιέξοδες. Οι άνθρωποι της γενιάς μου γνωρίσαμε τη φρίκη της Μικρασιατικής Καταστροφής απ’ τους γονείς μας, της γερμανικής κατοχής, του εμφυλίου πολέμου και μια περίοδο ειρήνης και ευημερίας που ανατράπηκε βαναύσως τα τελευταία χρόνια. Οι άνθρωποι μιας ηλικίας σαν εμένα έμαθαν να τα περιμένουν όλα». Και δηλώνει «εξαιρετικά λυπημένος για όσα συμβαίνουν στον τόπο μας. Δεν μπορώ να σας πω τίποτε άλλο».
Αναγνωρισμένος και πολυβραβευμένος, με πλήθος εκθέσεων εντός και εκτός συνόρων, στην ερώτηση ποιο ήταν το πιο δυνατό βίωμα όλα αυτά τα χρόνια και η μεγαλύτερη χαρά που άντλησε, απαντάει: «Ξεχνώντας οδυνηρά βιώματα αγαπημένων προσώπων που χάθηκαν και φιλικά μαχαιρώματα, θα έλεγα ότι η γέννηση της κόρης μου εξακολουθεί να λάμπει στη ζωή μου».
Οταν του ζητώ να μου αποκαλύψει τι λέει στον πάλαι ποτέ βοηθό του στο Εθνικό Μετσόβιο Πολυτεχνείο, τον ζωγράφο Δημήτρη Σεβαστάκη -και σήμερα πλέον βουλευτή του ΣΥΡΙΖΑ- επισημαίνει: «Με τον νόμο-πλαίσιο του ’82 στα Πανεπιστήμια δεν υπάρχουν πια βοηθοί, αλλά μόνο διδάσκοντες, αναλόγως της βαθμίδος τους στην ιεραρχία.
Ετσι με τον Δημήτρη Σεβαστάκη υπήρξαμε πάντοτε συνάδελφοι και μαζί καλοί φίλοι. Και οι φίλοι δεν συμφωνούν αναγκαστικά σε όλα. Ο αριστερός άνθρωπος άλλωστε για μένα ήταν και είναι ένας ιδεατός μύθος, παρόμοιος του χριστιανού, τον οποίο ματαίως γυρεύουμε σήμερα στα εικονοστάσια των νεανικών μας οραμάτων».
Infο: Ιδρυμα Εικαστικών Τεχνών και Μουσικής Β. & Μ. Θεοχαράκη. Διάρκεια έως 25 Σεπτεμβρίου. Βασ. Σοφίας & Μέρλιν 1, τηλ. 2103611206.
