«Είχε η Μόνα Λίζα σύφιλη;». Ο κριτικός Τέχνης της «Γκάρντιαν» Τζόναθαν Τζόουνς δεν συνηθίζει να υιοθετεί εύκολα κάθε νέα θεωρία που ξεπηδά για το κορυφαίο, αλλά και μυστηριώδες, έργο του Λεονάρντο ντα Βίντσι.
Να, όμως, που με χθεσινό άρθρο του στη βρετανική εφημερίδα, παρά το ερωτηματικό στον τίτλο, παρουσιάζει μια δική του υπόθεση για το μοντέλο του ζωγράφου, η οποία ταιριάζει και στις αισθητικές του απόψεις, σ’ αυτό το κλίμα «θανάτου και αρρώστιας», που βλέπει στον πίνακα.
Η Λίζα Γκεραρντίνι, σύζυγος του Φλωρεντινού εμπόρου Φραντσέσκο ντελ Τζοκόντο, που θεωρείται πια σχεδόν σίγουρο ότι είναι η γυναίκα που ζωγράφισε ο Ντα Βίντσι, βρέθηκε καταγεγραμμένη στο καθολικό ενός μοναστηριού της πόλης να αγοράζει «νερό σαλιγκαριού» (acqua di chiocciole), ένα υλικό που, όπως γράφει ο Τζόναθαν Τζόουνς, χρησιμοποιούνταν κυρίως για τη θεραπεία αφροδίσιων νοσημάτων.
Βέβαια, η εγγραφή αφορά μεταγενέστερη εποχή, δέκα χρόνια μετά το 1503, που η Λίζα Γκεραρντίνι πόζαρε για τον Ντα Βίντσι.
Ο Τζόουνς, όμως, δεν λυγίζει. «Κι αν είχε ήδη από τότε σεξουαλικώς μεταδιδόμενο νόσημα;», γράφει.
«Οταν πόζαρε για τον Λεονάρντο, η σύφιλη μάστιζε την Ευρώπη. Κάποιοι έλεγαν ότι την είχαν φέρει ναύτες του Κολόμβου από τον Νέο Κόσμο το 1492 και εξαπλωνόταν σαν φωτιά. Μπορεί να είναι ο πιο διάσημος πίνακας του Λεονάρντο ένας υπαινιγμός».
