Ενταση για τις αρχαιότητες στις Σκουριές

Με ομόφωνη απόφαση το Κεντρικό Αρχαιολογικό Συμβούλιο (ΚΑΣ) ανέβαλε τη γνωμοδότηση για την παραμονή ή την απόσπαση των αρχαιοτήτων που αποκαλύφθηκαν στις Σκουριές Μεγάλης Παναγιάς του Δήμου Αριστοτέλη στη Χαλκιδική και βρίσκονται στον χώρο της επιφανειακής εξόρυξης που γίνεται από την εταιρεία «Ελληνικός Χρυσός».

Το ΚΑΣ έκρινε σκόπιμο να περιμένει την οριστική απόφαση του υπουργού Περιβάλλοντος και Ενέργειας Πάνου Σκουρλέτη που εκκρεμεί και είναι καθοριστική για την εξέλιξη του έργου.

Αυτό ζήτησαν με το πρακτικό τους τα μέλη της 7μελούς επιτροπής αυτοψίας του ΚΑΣ, που πραγματοποίησαν επίσκεψη στην περιοχή στις 7 Σεπτεμβρίου. Με διαφορετική επιχειρηματολογία αλλά για τον ίδιο λόγο την αναβολή της γνωμοδότησης ζήτησαν ο Δήμος Αριστοτέλη, η Κατερίνα Ιγγλέζη, βουλευτής του ΣΥΡΙΖΑ, ο Σύλλογος Μεγαλοπαναγιωτών Θεσσαλονίκης και ο Σύλλογος Ελλήνων Αρχαιολόγων.

Το γεγονός της ομόφωνης απόφασης ωστόσο, προκάλεσε ένταση στο τέλος της συνεδρίασης από εκπροσώπους της εταιρείας και σωματείων εργαζομένων που περίμεναν εκτός αιθούσης και όρμησαν λέγοντας απαξιωτικά προς τα μέλη του ΚΑΣ: «Σας εκμεταλλεύονται πολιτικά», προκαλώντας δυσαρέσκεια.

Η αυτοψία είχε κριθεί αναγκαία σε συνεδρίαση του καλοκαιριού, προκειμένου να γίνουν κατανοητές οι αρχαιότητες που εντοπίστηκαν στις Σκουριές κατά τη σωστική ανασκαφή της Εφορείας Αρχαιοτήτων Χαλκιδικής και Αγίου Ορους, αλλά και γενικότερα τα διάσπαρτα μνημεία που βρίσκονται στην περιοχή και χρήζουν προστασίας ως ενιαίο σύνολο.

Στην απόφαση του ΚΑΣ το βράδυ της Τρίτης, «βάρυνε» το πολυσέλιδο πρακτικό της επιτροπής αυτοψίας (Μαρία Ανδρεαδάκη-Βλαζάκη, Ελένη Κόρκα, Πολυξένη Αδάμ-Βελένη, Αγγελική Κοτταρίδη, Αναστασία Λαζαρίδου, Ολγα Γκράτζιου, Κωνσταντίνος Ζάχος). Γίνεται λόγος για «ευρήματα μεγάλης σημασίας, υποδειγματικές ανασκαφές που τεκμηριώνουν τις μεταλλευτικές δραστηριότητες στις Σκουριές από την αρχαιότητα μέχρι τις ημέρες μας».

Ενδιαφέρον παρουσιάζει, στην ίδια θέση, κτίριο η θεμελίωση του οποίου «καταδεικνύει στη Μακεδονία πιθανά χώρο λατρείας, εξαιτίας της κάτοψης και του πάχους που φτάνει το ένα μέτρο», σύμφωνα με τις αρχαιολόγους Π. Βελένη και Αγγ. Κοτταρίδη.

Δεύτερο και κομβικό σημείο του πορίσματος είναι η περιβαλλοντική καταστροφή. «Η αλλοίωση του φυσικού περιβάλλοντος είναι μεγάλη. Η περιβαλλοντική διάσταση είναι κρίσιμη», αναφέρει. Στη συνεδρίαση έγινε ιδιαίτερη αναφορά στη σχολαστική καθαριότητα του αυτοκίνητου που μετέφερε τα μέλη (με ειδική στολή και μπότες). «Διανύσαμε μια απόσταση 20-30 χιλιομέτρων και το αυτοκίνητο έπρεπε να πλένεται σε κάθε μετακίνηση από τον χώρο των μεταλλείων».

Μέλος της επιτροπής εξήγησε στην «Εφ.Συν.» σε κατ’ ιδίαν συνομιλία: «Τρομάξαμε, υπάρχουν βαρέα μέταλλα, κυάνιο, δηλητήρια, γι’ αυτό καθαρίζαμε το αυτοκίνητο».

Τρεις τρόπους προστασίας και ανάδειξης των αρχαιοτήτων προτείνει η επιτροπή, αλλά μόνον αφού εκδοθεί η απόφαση του υπουργείου Περιβάλλοντος. Λόγω της μεγάλης σημασίας των ευρημάτων στις Σκουριές προτείνεται η διατήρηση σε κατάχωση όσο κρατήσει η εξόρυξη και μετά η ανάδειξη με ανάπλαση του περιβάλλοντος.

Σε περίπτωση μη εφαρμογής αυτής, η επιτροπή προτείνει απόσπαση των αρχαιοτήτων και ανάδειξη σε χώρο της περιοχής με δυνατότητα να φιλοξενήσει κινητά ευρήματα της ανασκαφής και να λειτουργήσει ως μουσείο. Επίσης ζητείται από την εταιρεία εκπόνηση μελέτης για την ενοποίηση των αρχαιολογικών χώρων συμπεριλαμβάνοντας τις υποδείξεις της ΕΦΑ ώστε να τονιστούν οι αρχαιολογικοί πυρήνες και να καταστούν ασφαλείς και προσβάσιμοι για τους επισκέπτες.

Στο πέρας της συνεδρίασης εκπρόσωποι της εταιρείας, επιστημονικών σωματείων και εργαζομένων που περίμεναν για παράσταση (η οποία αναβλήθηκε), εισέβαλαν στην αίθουσα. «Η απογοήτευση είναι τεράστια, δέχεστε να λειτουργείτε ως πρόσχημα, σας εκμεταλλεύονται», είπε προς το ΚΑΣ ο καθηγητής Νίκος Αλιβιζάτος προκαλώντας ένταση και δυσφορία, και προχώρησε στην αβάσιμη κατηγορία «το ΚΑΣ χρησιμοποιείται για πολιτικά παιχνίδια».

Τους τόνους προσπάθησε να ρίξει η γ.γ. Μαρία Βλαζάκη επαναλαμβάνοντας ότι «εκ του νόμου δεν μπορούμε να αποφασίσουμε απόσπαση χωρίς να συντρέχει λόγος».

Εκπρόσωποι σωματείων φώναξαν ότι «χωρίς λόγο το ΚΑΣ συμπράττει με κάτι που αφορά την τύχη 1.500 εργαζομένων». Κανείς ωστόσο δεν έδωσε σαφή επιχειρήματα για τις αρχαιότητες και τα πλείστα περιβαλλοντικά προβλήματα που έχουν καταγγείλει η τοπική κοινωνία και αρμόδιοι φορείς (ΑΠΘ).

Στους διαδρόμους του υπουργείου Πολιτισμού, ο Βασίλης Βασιλειάδης από το επιστημονικό επιτελείο της εταιρείας είπε: «Εχουμε στείλει επικαιροποιημένο έγγραφο στον Πάνο Σκουρλέτη, αλλά εκείνος δεν μας απάντησε (έληξε η διορία τη Δευτέρα 10/10/16)». Στράφηκε φραστικά προς την Αγγελική Κοτταρίδη, στηλιτεύοντας την πολιτική της προέλευση («ξέρουμε από πού προέρχεστε») όταν εκείνη είπε: «Οπου πηγαίναμε είχε αρχαία, τι να κάνουμε, να αδιαφορήσουμε γι’ αυτά;».

Απαντώντας πάντως σε σχετικό ερώτημα της «Εφ.Συν.» κύκλοι του υπουργείου Περιβάλλοντος μας είπαν:

«Το θέμα εξετάζεται από τις αρμόδιες υπηρεσίες μας και η πολιτική ηγεσία έχει εύλογο χρονικό διάστημα για να απαντήσει, το οποίο δεν εξαντλείται στο διάστημα ενός μήνα».