Ενας φάρος που εκπέμπει πολιτισμό

Το παγκόσμιο τσουνάμι του Brexit έμοιαζε πολύ μακρινό μέσα στους χώρους του νέου πολιτιστικού πόλου στο Φαληρικό Δέλτα, που ολοκλήρωσε την κατασκευαστική φάση του και από την Πέμπτη έχει ανοίξει τις πύλες του στο κοινό, λίγο πριν ξεκινήσει το επόμενο στάδιο της μετεγκατάστασης της Εθνικής Βιβλιοθήκης και της Λυρικής Σκηνής, το οποίο αναμένεται να διαρκέσει ένα χρόνο.

Το κτιριακό συγκρότημα, που υλοποιήθηκε χάρη στη μεγάλη δωρεά του Ιδρύματος Σταύρος Νιάρχος, κατά τη χθεσινή ξενάγηση των δημοσιογράφων απέδειξε ότι έχει πολλά ακόμη «μυστικά», κατασκευαστικά και λειτουργικά, να μας αποκαλύψει.

Ο μεγάλος πρωταγωνιστής όμως ήταν ο διάσημος αρχιτέκτονας Ρέντσο Πιάνο, που συνέλαβε και υλοποίησε μια απλή ιδέα: να «παντρέψει» μια κατασκευή άνω των 60.000 τετραγωνικών με ένα μεγάλο πάρκο.

Το έναυσμα ήταν ένα φύλλο χαρτιού που ανασηκώνεται, αλλά η υλοποίησή του πέρασε από πολλές «έξυπνες» λύσεις: «έκρυψε» τα κτίρια κάτω από έναν τεχνητό λόφο, δημιούργησε ένα πάρκο 210 στρεμμάτων και άφησε να εξέχει μόνον ο «Φάρος», όπως βάφτισε την ανάλαφρη κατασκευή με την πανοραμική θέα προς την Ακρόπολη, τον Σαρωνικό και όλο το Λεκανοπέδιο. «Συμπυκνώνει το DNA του συγκροτήματος» αποκάλυψε ο αρχιτέκτονας.

Με «ξεναγό» τον Τζόρτζιο Μπιάνκι, δεξί χέρι του Πιάνο και επικεφαλής του έργου, περπατήσαμε δίπλα στο μεγάλο κανάλι με το θαλασσινό νερό που οριοθετεί το έργο προς την πλευρά της λεωφόρου Συγγρού. Τον Φεβρουάριο, κατά την προηγούμενη επίσκεψη των δημοσιογράφων, ήταν ακόμη χώρος εργοταξίου.

Μέσα από το βασικό αίθριο κινηθήκαμε προς την πλευρά της Εθνικής Βιβλιοθήκης. Τα 23.000 τετραγωνικά της βρίσκονται κάτω από τον τεχνητό λόφο, αλλά χάρη στο δικό της αίθριο και τα ανοίγματα στην οροφή δίνει την αίσθηση ότι βρίσκεται πάνω από την επιφάνεια της γης. Στο εσωτερικό της δεσπόζει ο «Πύργος» των βιβλίων, ενώ στο ισόγειο έχουν διαμορφωθεί χωριστές ενότητες για τα παιδιά και τους εφήβους.

Τα έπιπλα σε μοντέρνους σχηματισμούς και χρωματισμούς κυριαρχούν στην κεντρική ζώνη, γύρω από την οποία έχουν διαμορφωθεί χώροι hi-tech δίνοντας μια γεύση στους νέους από τη βιβλιοθήκη του μέλλοντος. Στους ορόφους αναπτύσσονται τα αναγνωστήρια, ενώ υπάρχει ειδικός χώρος για συντήρηση και φύλαξη των σπάνιων εκδόσεων και εντύπων που διαθέτει η Εθνική Βιβλιοθήκη.

Τη νότια πλευρά καταλαμβάνει η Λυρική Σκηνή των 28.000 τετραγωνικών. Η αίθουσα της κεντρικής σκηνής έχει ντυθεί στα κόκκινα. Οι περιμετρικοί τοίχοι έχουν κατασκευαστεί από ξύλο κερασιάς, ενώ έχουν ειδική διαμόρφωση για να εξασφαλίζεται άριστη ακουστική.

Ξύλινο είναι και το δάπεδο, όπου έχουν «κουμπώσει» τα 1.400 καθίσματα. Ενα… χαμόγελο, που κυριαρχεί στην οροφή, είναι άλλη μια ιδέα της αρχιτεκτονικής ομάδας για να κρύψει τους φωτισμούς. Δίπλα βρίσκεται η δεύτερη εναλλακτική σκηνή με δυνατότητα υποδοχής 400 θεατών, όπου δεσπόζει το χρώμα του ξύλου. Στους ορόφους του κτιρίου, που φτάνει τα 28 μέτρα, έχουν διαμορφωθεί τα καμαρίνια και οι αίθουσες για πρόβες.

Στους πάνω ορόφους θα λειτουργήσουν η βιβλιοθήκη της Λυρικής και η σχολή χορού με την πανοραμική θέα προς τη θάλασσα. Η επικοινωνία μεταξύ των διαφόρων επιπέδων γίνεται με ένα μεγάλων διαστάσεων ασανσέρ. «Είναι το ασανσέρ του πιάνο» είπε με σκαμπρόζικη διάθεση ο Τζ. Μπιάνκι, που διασκέδασε πολύ όταν διαπίστωσε ότι το μυαλό όλων πήγε στον… Ρέντσο Πιάνο!

Ο «Φάρος» αποδείχθηκε το ωραιότερο σημείο του συγκροτήματος. Ο χώρος διαμορφώθηκε κάτω από το πρωτοποριακό στέγαστρο που κατασκευάστηκε από ειδικό υλικό, το φεροσιμέντο. Χάρη στην κυματιστή διατομή του, που έχει κυμαινόμενο πάχος από 30 εκατοστά έως 4,5 μέτρα, δίνει την αίσθηση του ανάλαφρου, παρά το ότι το βάρος του φτάνει τους 4.700 τόνους.

Εχει τετράγωνη κάτοψη με άνοιγμα 100 μέτρων και στηρίζεται από 30 κολόνες, οι οποίες λειτουργούν και ως δίαυλοι για τη μεταφορά των νερών της βροχής από την οροφή στους αποθηκευτικούς χώρους, για να χρησιμοποιηθούν στη συνέχεια για το πότισμα του πάρκου των 220 στρεμμάτων. Συμπληρωματικά θα χρησιμοποιηθούν οι γεωτρήσεις.

«Είμαι ο αρχιτέκτονας, αλλά για να γίνει αυτό το έργο δούλεψαν χιλιάδες άνθρωποι» τόνισε ο Ρέντσο Πιάνο στην ομιλία του μετά την ξενάγηση, στην οποία έδωσε ιδιαίτερη έμφαση στο πάρκο με τα 800 ψηλά δένδρα και τους 230.000 θάμνους, που επιλέχθηκαν από την πλούσια χλωρίδα της αττικής γης και με γνώμονα να εξασφαλίζεται ανθοφορία ολόκληρο τον χρόνο.

«Η ιδέα του κέντρου πολιτισμού ξεκίνησε το 2006, λίγο μετά τους Ολυμπιακούς Αγώνες» εξήγησε ο Ανδρέας Δρακόπουλος, πρόεδρος του Ιδρύματος Σταύρος Νιάρχος, και αναφέρθηκε στο μήνυμα που στέλνουν η υλοποίησή του αλλά και η επικείμενη λειτουργία του στις νέες συνθήκες.